Para arzı nedir?
Para arzı, ekonomide para olarak kullanılabilen varlıkların seçilen tanıma göre toplamıdır. Tek bir değişmez rakam değildir: nakit, vadesiz mevduat ve daha geniş mevduat türleri farklı parasal büyüklüklerde yer alır.
Parasal büyüklükler
1. Dar ve geniş para Dar para, kolayca ödeme yapılabilen nakit ve vadesiz mevduat gibi kalemlere odaklanır. Daha geniş tanımlar vadeli mevduat ve belirli başka likit kalemleri ekler. M1, M2 ve M3 etiketlerinin kapsamı kuruma ve ülkeye göre değişebildiğinden, sayı karşılaştırmadan önce resmî metodolojiye bakılmalıdır. 2. Para nasıl oluşur? Merkez bankası nakit ve bankaların rezervlerini etkiler. Ticari bankaların kredi açması ve mevduat oluşması daha geniş para büyüklüklerini etkileyebilir. Bu süreç sınırsız değildir; sermaye, düzenleme, fonlama, talep ve kredi riski bankaların kararlarını sınırlar. 3. Stok ile akım farkı Para arzı belirli bir andaki stoktur. Aylık kredi kullandırımı veya harcama ise belli dönem boyunca gerçekleşen akımdır. Bir tutarın bankalar arasında el değiştirmesi, toplam para arzının aynı miktarda artması demek değildir. Çifte sayımı önlemek için kurumsal kapsam önemlidir. 4. Enflasyonla ilişki Para miktarındaki değişim fiyatları etkileyebilir ancak aradaki ilişki tek adımlı ve sabit değildir. Üretim, paranın dolaşım hızı, kredi koşulları ve beklentiler önemlidir. Her para arzı artışını aynı ay enflasyona eşitlemek veya korelasyonu tek başına nedensellik saymak hatalıdır.
Verileri yorumlama
5. Kur ve değerleme etkisi Döviz cinsi mevduatın yerel para karşılığı kur yükselince, döviz miktarı hiç değişmese bile artabilir. Bu nedenle geniş para serisini yorumlarken kur etkisi ve düzeltmeler incelenir. Nominal artış gerçek satın alma gücündeki artışla aynı değildir. 6. Neye bakılmalı? Ölçümün tarihini, kapsamını, kur etkisini, yıllık ve aylık değişimi birlikte okuyun. Para arzı finansal koşulların bir göstergesidir; tek başına gelecekteki faiz, kur veya hisse fiyatlarını kesin biçimde söylemez.