Bütçe açığı nedir?

Bütçe açığı, belirli bir dönemde bütçe giderlerinin gelirleri aşmasıdır. Gelirler giderlerden fazlaysa bütçe fazlası oluşur. Açık bir dönem akımıdır; kamu borcu ise belirli bir tarihteki yükümlülük stokudur. Bu nedenle bütçe açığı ile borç birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Bütçe dengesi nasıl hesaplanır?

1. Gelir ve gider kapsamı Vergiler ve vergi dışı gelirler kamu kaynaklarının önemli parçalarıdır. Personel, mal ve hizmet alımları, yatırımlar, transferler ve faiz giderleri harcamalar arasında bulunabilir. Karşılaştırmadan önce merkezî yönetim mi yoksa daha geniş kamu kesimi mi ölçülüyor sorusu yanıtlanmalıdır. 2. Basit hesap ve oran Geliri 900, gideri 1.000 birim olan bütçenin açığı 100 birimdir. Açığın GSYH’ye oranı ekonomik büyüklüğe göre değerlendirme sağlar. Ancak farklı muhasebe kapsamlarıyla hazırlanmış iki oranın doğrudan karşılaştırılması yanıltıcı olabilir. 3. Faiz dışı denge Faiz giderleri dışarıda bırakıldığında faiz dışı denge elde edilir. Faiz dışı fazla veren bir bütçe, yüksek faiz ödemeleri nedeniyle toplamda açık verebilir. Örneğin 20 birim faiz dışı fazla ve 35 birim faiz gideri, 15 birim toplam açık oluşturur.

Bütçe açığının nedenleri ve sonuçları

4. Döngüsel ve yapısal etkenler Ekonomik daralma vergi gelirlerini azaltırken sosyal destek ihtiyacını artırabilir. Kalıcı gelir-gider uyumsuzluğu ise ekonomik döngüden bağımsız sorunlara işaret edebilir. Tek seferlik gelirler veya olağan dışı harcamalar bir yılın görünümünü değiştirebilir. 5. Finansman ve risk Açık, borçlanma veya mevcut nakit varlıkların kullanılması gibi yollarla karşılanabilir. Finansman biçimi gelecekteki faiz yükünü, likiditeyi ve riskleri etkiler. Açığın büyüklüğü kadar hangi amaçla oluştuğu ve hangi koşullarda finanse edildiği önemlidir. 6. Sağlıklı değerlendirme Nakit ve tahakkuk esasları, bütçe dışı yükümlülükler ve garantiler dikkate alınmalıdır. Açığı azaltan bir karar hizmetleri veya yatırımı da etkileyebilir. Sürdürülebilirlik değerlendirmesi tek bir yılın rakamına değil, gelir kapasitesine, harcama kalitesine ve orta vadeli görünüme dayanır.