Likidite nedir?
Likidite, bir varlığın makul sürede ve büyük fiyat kaybı yaşamadan nakde çevrilebilmesi veya bir kurumun vadesi gelen ödemeleri karşılayabilmesidir. Piyasa likiditesi ile fonlama likiditesi ilişkili fakat ayrı kavramlardır.
Likidite türleri
1. Varlık likiditesi Nakit en likit varlıklardan biridir. Çok sayıda alıcı ve satıcının bulunduğu bir piyasada işlem gören varlık da genellikle daha kolay satılır; fakat satış fiyatı ve işlem maliyeti önemlidir. “İstenildiği an satılabilir” ifadesi, istenen fiyattan satılabileceği garantisi vermez. 2. Fonlama likiditesi Bir işletme kârlı görünse bile maaş, kira veya borç ödemesi için bugün yeterli nakdi bulunmayabilir. Vadesi gelen ödemelerle nakit girişlerinin zaman uyumu gerekir. Bankalar için kısa vadeli yükümlülükleri karşılayabilmek ve güvenli ödeme sistemi işletmek ayrıca önemlidir. 3. Piyasa derinliği ve makas Emir defterinde farklı fiyat düzeylerinde yeterli alım-satım isteği olması büyük emirlerin fiyatı daha az sarsmasına yardımcı olur. Alış ile satış fiyatı arasındaki fark, yani makas, işlem maliyetinin bir parçasıdır. Düşük hacimde görünen son fiyat, büyük tutarın aynı fiyattan işlem görebileceğini kanıtlamaz. 4. Krizde değişebilir Normal zamanda kolay satılan varlıklar stres anında alıcı bulamayabilir. Fonların geri ödeme koşulları, bankaların fonlama yapısı ve şirketlerin nakit tamponları bu nedenle önem taşır. Çeşitlendirme fiyat riskini azaltabilir ama likidite sorununu tamamen ortadan kaldırmaz.
Riskler ve örnekler
5. Mevduat ile yatırım farkı Vadesiz banka mevduatına erişim ile yatırım fonu payının bozdurulma süresi veya gayrimenkulün satışı aynı değildir. Sözleşme, valör ve olası kesinti incelenmelidir. Beklenmedik giderleri karşılayacak kaynağı yüksek oynaklıklı veya zor satılan varlıklarla karıştırmamak gerekir. 6. Basit kontrol listesi Paraya hangi gün ihtiyaç var? Satış için kaç alıcı bulunuyor? İşlem maliyeti ve erken çıkış koşulu ne? En kötü zamanda ne kadar fiyat indirimi gerekebilir? Likiditeyi bu sorularla değerlendirmek, yalnız “günlük alım satım var” demekten daha yararlıdır.