Hücrede aktif taşıma nasıl gerçekleşir?
Aktif taşıma, maddelerin elektrokimyasal gradyanlarına karşı taşınmasını enerjiyle mümkün kılar. Hücreler iyon dağılımını, besin alımını ve iç ortamlarını korumak için bu mekanizmalardan yararlanır. Her protein aracılı taşıma aktif değildir; bazı taşıyıcılar pasif çalışır.
Birincil ve ikincil taşıma
Birincil aktif taşımada enerji doğrudan ATP hidrolizi gibi bir kaynaktan sağlanır. Sodyum-potasyum pompası, hayvan hücrelerinde ATP kullanarak iyonların dağılımını sürdürür. İkincil aktif taşımada ise önceden oluşturulmuş bir iyon gradyanı başka bir maddenin taşınmasına bağlanır. Aynı yöndeki eş taşımaya simport, zıt yönlü taşımaya antiport denir. Taşıyıcıların kapasitesi sınırlı olduğu için hız, derişim arttıkça sınırsız büyümez.
Gradyanların biyolojik önemi
İyon farkları sinir iletimi, hücre hacmi ve besin emilimi gibi süreçlere katkı verir. Bir iyonun derişimi düşük taraftan yükseğe ilerlemesi tek başına enerji yönünü göstermez; elektriksel potansiyel de hesaba katılır. Enerji üretimi kesildiğinde pompaların sürdürdüğü farklar zamanla azalabilir. Aktif taşıma, büyük parçaların veziküllerle alınması olan endositozla aynı mekanizma değildir; bunlar farklı enerji kullanan hücresel süreçlerdir.