Osmoz nasıl gerçekleşir?
Osmoz, suyun seçici geçirgen bir zar üzerinden suyun kimyasal potansiyeli farkına bağlı net hareketidir. Basit koşullarda su, geçemeyen çözünen maddelerin daha yoğun olduğu tarafa yönelir. Zarın hangi maddeleri geçirdiği ve iki tarafın basıncı sonucu belirler.
Zar ve osmotik basınç
Su molekülleri iki yöne de hareket eder; osmoz tek yönlü molekül geçişi değil, net akıştır. Osmotik basınç, bu akışı dengelemek için gereken basınç farkıyla ilişkilidir. Eşit toplam çözünen derişimi her zaman hücre üzerinde eşit etki anlamına gelmez; zardan geçebilen maddelerle geçemeyenler ayrılmalıdır. Hücrenin şişme veya büzüşmesini açıklayan tonisite bu ayrımı içerir.
Hücrelerde ve su arıtmada
Bitki hücresinin duvarı iç basınca dayanarak turgor oluşmasına yardım eder; hayvan hücresinde aynı duvar yoktur. Ters osmozda dış basınç kullanılarak su olağan osmotik yönün tersine zorlanır ve uygun zarla bazı çözünenler ayrılır. Sistem her kirleticiyi aynı oranda tutmaz ve enerji gerektirir. Deneylerde zar özelliği, sıcaklık, basınç ve madde türü belirtilmeden yalnızca tuz miktarına bakmak eksik yorum üretir.