Zeytin dallarındaki urlar neden oluşur?
Zeytin dal ve gövdesindeki pürüzlü urlar, zeytin dal kanseri olarak bilinen bakteriyel hastalıkla ilişkili olabilir. Yine de her şişlik aynı nedenden oluşmaz; yaranın geçmişi, yerleşimi ve yeni urların gelişimi birlikte incelenmelidir.
Urun görünümü ve yayılma koşulları
1. Pürüzlü şişlikleri tanımak Hastalıkla ilişkili urlar dal, sürgün ve yaralanmış gövde üzerinde düzensiz şişlikler oluşturabilir. Küçük dalları çevreleyen gelişmeler su ve besin iletimini etkileyerek dal kurumalarına eşlik edebilir. Eski aşı yeri kabarıklığı veya normal yara kapanma dokusu aynı şey değildir. Şişliğin tam konumunu ve çevresindeki kabuk durumunu fotoğraflayın. Büyüklük tek başına hastalığın yaşını veya etkinliğini kesin göstermez; mevsim boyunca değişimin izlenmesi daha değerlidir. 2. Bakterinin giriş kapıları Zeytin dal kanseriyle ilişkili etmen Pseudomonas savastanoi'dir. Yaprak izleri, budama yaraları ve donun oluşturduğu kabuk çatlakları bakteriye giriş sağlayabilir. Özellikle yağışlı dönemde yaralanma ve suyla yayılma birlikte önem kazanır. Don sonrasında çok sayıda yeni yara oluşması riski artırabilir. Bununla birlikte her don yarası mutlaka enfekte olmaz. Ağacın bulunduğu konum, önceki hastalık geçmişi ve çevredeki bulaşma kaynakları da değerlendirmeye katılmalıdır. 3. Belirti göstermeyen dokuların önemi Bakteri yalnızca gözle görülen urlarda bulunmak zorunda değildir; bitki yüzeyinde belirti oluşturmadan da taşınabilir. Bu nedenle temiz görünen tek bir dal, bütün ağacın hastalıksız olduğunu kanıtlamaz. Yağmur ve işlemler sırasında bulaşma ihtimali dikkate alınmalıdır. Yeni fidanı yalnızca düzgün yapraklı diye seçmeyin; güvenilir üretim kaynağı, sağlıklı materyal ve hastalık geçmişi önemlidir. Çeşitler arasında duyarlılık farkları olsa da yaygın çeşitlerin hiçbirini mutlak bağışık kabul etmeyin.
Bakım sırasında yayılmayı azaltmak
4. Budamanın zamanını planlamak Yağışlı havada hastalıklı dallarla çalışmak yerine, bölgenin kuru dönemine uygun bir budama planı için danışmanlık alın. Kaliforniya için verilen takvim Türkiye'nin bütün bölgelerine doğrudan uygulanamaz. Kesilecek dalın büyüklüğü, ağacın yaşı ve taç dengesi hesaba katılmalıdır. Uru bıçakla oyarak temizlemeye çalışmak yeni yara açabilir ve hastalığı çözmeyebilir. Hastalıklı materyali başka ağaca temas ettirmeden yönetmek ve alet temizliğini uygun yöntemle yapmak temel uygulamalardır. 5. Yaralanmaları ve stresi azaltmak Hasatta dallara zarar veren işlemler, gövdeye çarpan ekipman ve yanlış bağlar gereksiz yaralar açabilir. Genç ağaçların gövdeleri etkilendiğinde sonuç daha ağır olabilir; gövdeyi çevreleyen zarar özellikle değerlendirilmelidir. Kök bölgesindeki su dengesini ve drenajı koruyun, aşırı gübrelemeyle kontrolsüz büyüme zorlamayın. Bu bakım önlemleri oluşmuş uru iyileştiren tedaviler değildir. Amaç yeni enfeksiyon fırsatlarını ve ağacın ek yükünü azaltırken mevcut hasarı izlemektir. 6. Yerel tanı ve koruma programı Yeni şişlikler hızla artıyorsa veya ana dallar kurumaya başladıysa yerel bitki sağlığı uzmanına örnek gösterin. Gerekli koruyucu uygulamalar, hastalık riski ve yara oluşum zamanına göre planlanır; var olan urları ortadan kaldıracağı varsayılmaz. Bakırlı ürün dahil hiçbir ürünü ruhsat ve etiket kontrolü olmadan kullanmayın. Çeşit, don tarihi, budama tarihi ve fotoğrafları kaydetmek takipte yararlıdır. Bir sonraki yıl yeni urların sayısı, uygulanan bakımın değerlendirilmesinde önemli bir ölçüttür.