Ürünün reklamda vaat edilen özelliği yoksa ne yapılır?
Bir ürünün ilanında belirtilen özellik teslim edilen üründe yoksa sorun yalnız reklamın abartılı dili olmayabilir. Türkiye'de tüketiciye satılan malın internet portalı, etiket, ambalaj veya reklamda açıklanan somut nitelikleri taşımaması ayıplı mal değerlendirmesine girebilir. Önce vaadin tam metnini, satış anındaki ürün modelini ve teslim edilen malın ölçülebilir durumunu karşılaştırmak gerekir. Mesela 'su geçirmez' diye sunulan bir ayakkabının hangi koşulda su aldığı ile yalnız 'rahat' diye tanıtılan ayakkabı hakkındaki beklenti aynı delille incelenmez. Bu rehber, reklamdaki vaat ile sözleşmeye uygunluk arasındaki bağı ve yazılı başvuru yolunu açıklar; kişisel hukuk danışmanlığı yerine geçmez.
Sözleşme ve sorumluluk
1. Vaadi somutlaştırın 6502 sayılı Kanun'un ayıplı mala ilişkin 8. maddesi, reklam veya ilanda yer alan özelliklerinden birini taşımayan malı da kapsar. Bu, her övgü cümlesinin teknik garantiye dönüştüğü anlamına gelmez. Ürün sayfasındaki kapasite, malzeme, bağlantı özelliği ya da enerji niteliği gibi doğrulanabilir ifadeyi tespit edin. Reklamın hangi modele, varyanta ve satış tarihine ait olduğunu kaydedin. Bir videoda gösterilen üst modelin özelliğini, açıkça farklı tanıtılan ekonomik modele otomatik aktarmayın. 2. Satış anındaki açıklamayı koruyun İlan sonradan değişebilir veya kaldırılabilir. Tarihli ekran görüntüsü, ürün bağlantısı, sipariş özeti, fatura, ambalaj ve kullanım kılavuzunu birlikte saklayın. Bir satıcı mesajda 'bu modelde de var' dediyse yazışmayı da koruyun. Kanunun 9. maddesi, satıcının kendisinden kaynaklanmayan reklam açıklamasına bağlı olmamasını belirli ispat koşullarına bağlar; örneğin açıklamanın sözleşme kurulurken düzeltilmiş olduğunu kanıtlaması gerekebilir. Bu nedenle alıcının gördüğü reklamla satıcının satış öncesinde verdiği düzeltmeyi kronolojik sıraya koymak önemlidir. 3. Gerçek ürünle kontrollü karşılaştırın Teslim edilen malın model kodunu ve seri bilgisini, ilandaki modelle karşılaştırın; gerekli olmayan kişisel bilgileri paylaşmayın. Eksik özelliği güvenli ve olağan kullanımda gözlemleyin. Örneğin 'iki bağlantı noktası' vaadinde fiziksel bağlantıları fotoğraflamak kolaydır; performans vaadinde ise kullanım koşulları ve teknik ölçüm yöntemi belirleyicidir. Ürünü tehlikeli bir deneye zorlamayın veya yetkisiz müdahaleyle delili değiştirmeyin. Bir özelliğin bulunmaması ile kurulum hatasını, uyumsuz aksesuarı veya yanlış model siparişini ayırın.
Başvuru ve belgeler
4. Talep edilecek hakkı seçin Ticaret Bakanlığının ayıplı mal rehberi ve Kanun'un 11. maddesi, sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, şartları varsa ücretsiz onarım veya imkân varsa ayıpsız misliyle değişim seçeneklerini açıklar. Örneğin bir cihazda vaat edilen donanım hiç yoksa yazılım güncellemesiyle onarım mümkün olmayabilir; aynı özellikte ayıpsız model bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. Talebinizi satıcıya yazılı iletin ve hangi özelliğin vaat edilip hangisinin bulunmadığını belirtin. Seçimlik hakların uygulanmasında somut malın niteliği ve Kanun'daki orantısızlık sınırı önemlidir. 5. Reklam şikâyeti ile bireysel talebi ayırın Yanıltıcı bir tanıtımı yetkili kuruma bildirmek ile kendi ödediğiniz bedel için satıcıdan çözüm istemek farklı işlemlerdir. Reklam hakkındaki idari inceleme, iade veya değişim talebinizi kendiliğinden sonuçlandırmaz. Satıcıya gönderdiğiniz mesajda sipariş kimliğini, reklamın tarihli kopyasını, farkı gösteren kanıtı ve seçtiğiniz hakkı yazın; yanıtı saklayın. Ürün güvenliğini etkileyen bir eksiklik varsa kullanımı durdurup yetkili servis veya ilgili kamu kurumunun güvenlik yönlendirmesini alın. 6. Uyuşmazlık dosyasını tamamlayın Satıcı çözüm sağlamazsa faturayı, ilanın satış anındaki sürümünü, yazışmaları, fotoğrafları ve varsa servis raporunu tek dosyada sıralayın. Uyuşmazlık bedeline ve niteliğine göre güncel tüketici hakem heyeti veya mahkeme yolunu Ticaret Bakanlığının resmî sayfalarından kontrol edin; parasal eşiği eski bir yazıdan kopyalamayın. Kanundaki teslimden sonra ortaya çıkan ayıba ilişkin ispat kuralları ile zamanaşımı somut olaya göre ayrıca değerlendirilir. Kaynaklar: https://tuketici.ticaret.gov.tr/yayinlar/tuketici-bilgi-rehberi/ayipli-mal-ve-hizmetler-hakkinda-bilgilendirme ve https://www.ticaret.gov.tr/tuketici/mevzuat/6502-sayili-tuketicinin-korunmasi-mevzuati. Hukuki risk yüksekse nitelikli uzman görüşü alın.