Sanalda.comBETA

Tanık olarak çağrılan kişi ne yapmalı?

Eklenme tarihi: 5 Kasım 2026

Tanık olarak çağrılan kişi önce çağrının hangi makamdan ve hangi dosya için geldiğini, duruşma veya ifade tarihini, saati ve yeri doğrulamalıdır. Hukuk davasında Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), ceza soruşturması veya kovuşturmasında Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) uygulanır; katılmamanın sonuçları, çekinme hakkı ve dinleme biçimi bu iki usulde aynı değildir. Usulüne uygun çağrı alan tanığın kural olarak belirtilen yerde zamanında bulunması gerekir. Ciddi ve belgelenebilir bir engel varsa çağrıyı görmezden gelmek yerine dosya numarasıyla birlikte mahkeme veya savcılığa gecikmeden mazeret bildirilmelidir; mazeretin kabul edilip edilmediğine kişi değil yetkili makam karar verir. Mazeretsiz gelmeme zorla getirme ve gelmemenin doğurduğu giderlere hükmedilmesi sonucunu doğurabilir; hukuk yargılamasında disiplin para cezası da gündeme gelebilir. Tanık, yalnız bizzat gördüğü, duyduğu veya algıladığı olguları anlatmalı; bilmediği ayrıntıda tahmin yürütmemeli, taraflardan biriyle ifade ezberlememeli ve gerçeğe aykırı beyanda bulunmamalıdır. Yakınlık, meslek sırrı veya kişinin kendisini ya da kanunda belirtilen yakınlarını ceza soruşturmasına uğratabilecek bir soru gibi hâllerde tanıklıktan ya da belirli soruya cevap vermekten çekinme hakkı bulunabilir; bu hak çağrıyı kendi kendine geçersiz sayma yetkisi değildir ve dayanak makam önünde açıklanmalıdır. Kimlik, çağrı belgesi, varsa mazeret veya gider belgeleri yanında bulundurulmalı; duruşma sonrasında tutanak yanlış yazıldıysa derhâl düzeltilmesi istenmelidir. Mahkeme veya savcılık tarafından çağrılan tanık için güncel resmî tarifeye göre ücret/tazminat ve gerekli yol, konaklama ve beslenme giderleri öngörülür. Bu rehber genel usul bilgisidir; belirli bir dosyada çekinme, mazeret, güvenlik, gizlilik veya ceza sorumluluğu için bireysel hukuki görüş değildir.

Sözleşme ve sorumluluk

1. Çağrının gerçekliğini ve dosya bilgilerini doğrulayın Davetiyedeki mahkeme veya Cumhuriyet başsavcılığı adı, dosya numarası, tanığın adı, hazır bulunacağı yer, gün ve saat ilk kontroldür. Hukuk yargılamasında HMK m.243 tanığın davetiye ile çağrılmasını; m.244 ise tanıklık konusu, gelmemenin sonuçları ve ücret bilgisinin davetiyede bulunmasını öngörür. Ceza muhakemesinde CMK m.43, tanıkların çağrı kâğıdı ile çağrılacağını ve gelmemenin sonuçlarının bildirileceğini düzenler. Ceza dosyasında telefon, elektronik posta ve benzeri araçlarla da çağrı yapılabilir; ancak CMK, çağrı kâğıdına bağlı sonuçların sırf bu gayriresmî çağrı nedeniyle uygulanmayacağını ayrıca belirtir. Bu ayrım, çağrıyı bütünüyle yok saymak için kullanılmamalıdır: tereddüt varsa bildirideki numarayı körü körüne aramak yerine adliyenin resmî santralinden ilgili kaleme veya savcılık bürosuna ulaşılmalı, UYAP Vatandaş Portalı ve resmî tebligat kayıtları kontrol edilmelidir. Kimlik veya banka bilgisi isteyen, para ödenmezse tutuklama tehdidinde bulunan mesajlar dolandırıcılık işareti olabilir. Dosyanın taraflarından gelen 'mahkeme seni çağırdı' sözü tek başına resmî tebligat değildir. Bununla birlikte tarafça duruşmada hazır bulundurulan tanığın hukuk davasında dinlenebilmesi mümkündür. Gerçek çağrının aslı veya güvenli elektronik kaydı saklanmalı, tarih değişikliği varsa yalnız yetkili makamdan doğrulanmalıdır. 2. Zamanında katılın; engeli gecikmeden ve belgeli bildirin Usulüne uygun çağrılan tanık bakımından temel kural katılmadır. HMK m.245, mazeret bildirmeksizin gelmeyen tanığın zorla getirilebileceğini, gelmemenin yol açtığı giderler ile disiplin para cezasının gündeme gelebileceğini düzenler. CMK m.44 de usulüne uygun çağrıya mazeretsiz uymayan tanığın zorla getirileceğini ve sebep olduğu giderlerin ödettirileceğini söyler. Hastalık, ulaşımı fiilen imkânsızlaştıran olay veya başka ciddi bir engel varsa dosya numarası, duruşma tarihi ve ulaşılabilir iletişim bilgisiyle birlikte mümkün olan en erken anda yazılı bildirim yapılmalıdır. Sağlık raporu, iptal belgesi veya diğer kanıt mazereti destekleyebilir; fakat belgenin bulunması mazeretin mutlaka kabul edildiği anlamına gelmez. Yeni tarih verildiği veya uzaktan dinleme kararı alındığı resmî kanaldan doğrulanmadıkça ilk çağrının kendiliğinden kalktığı varsayılmamalıdır. Sonradan haklı sebep gösterildiğinde zorla getirilen tanık aleyhine hükmedilen giderlerin, hukuk yargılamasında ayrıca disiplin para cezasının kaldırılması mümkün olabilir. İş veya okul programı nedeniyle katılım güçlüğü varsa çağrı belgesi ilgili kuruma gösterilip izin ve katılım yazısı istenmeli; mahkeme gününü taraflarla pazarlık ederek değiştirmeye çalışmak yerine dosya makamına başvurulmalıdır. 3. Duruşmada yalnız kişisel algınızı, açık ve dürüst biçimde anlatın Tanık bilirkişi değildir ve tarafın savunmasını yapmakla görevli değildir. Soruyu dikkatle dinleyip yalnız bizzat gördüğü, duyduğu veya başka bir duyusuyla algıladığı olayı; ne zaman, nerede ve hangi koşulda algıladığını açıklamalıdır. Başkasından duyulan bilgi varsa kaynağı saklanmamalı, kişisel çıkarım olgu gibi sunulmamalıdır. Hatırlanmayan bir ayrıntı için 'hatırlamıyorum', bilinmeyen için 'bilmiyorum' demek, tahmin üretmekten daha doğrudur. HMK, dinlemeden önce kimliğin ve taraflarla yakınlığın sorulmasını, gerçeği söylemenin öneminin anlatılmasını ve kural olarak yemin verilmesini düzenler. CMK m.52 tanıkların ayrı ayrı dinlenmesini; m.53 ise gerçeği söyleme yükümlülüğü, yalan tanıklık yaptırımı, yemin ve izin almadan salonu terk etmeme konularının açıklanmasını ister. TCK m.272, yetkili kişi veya kurul önünde gerçeğe aykırı tanıklığı suç olarak düzenler. Bu nedenle taraf veya avukatla gerçek belgeleri gözden geçirmek ile kelimesi kelimesine bir anlatı ezberlemek aynı şey değildir; tanık kendi hafızasını korumalıdır. Baskı, tehdit veya ifade karşılığında menfaat önerisi varsa tarafla gizli pazarlığa girmek yerine mahkeme, savcılık veya kolluğa bildirim yapılmalıdır.

Başvuru ve belgeler

4. Çekinme hakkını çağrıya katılmama izni sanmayın Tanıklık kural olmakla birlikte kanun belirli istisnalar tanır. Hukuk davasında HMK m.247-250; tarafla belirli aile bağları, kanunen korunması gereken sırlar ve kişinin kendisi veya yakınları için ağır sonuç doğurabilecek sorular gibi çekinme sebeplerini düzenler. HMK m.252'ye göre çekinme sebebi ve bunu haklı gösteren delil, dinleme gününden önce yazılı veya duruşmada sözlü bildirilir; sebebini önceden dayanaklarıyla bildiren tanığın o gün gelmesi gerekmeyebilir, fakat haklılığa mahkeme karar verir. Ceza muhakemesinde CMK m.45 belirli yakınlara, m.46 bazı meslek ve sürekli uğraş sahiplerine çekinme hakkı verir; m.48 tanığın kendisini veya korunan yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek soruya cevap vermekten çekinebileceğini düzenler. Meslek sırrı veya aile yakınlığı bulunması her soruda otomatik ve sınırsız susma yetkisi yaratmaz. Hangi bilginin sır olduğu, rızanın etkisi ve çekinmenin kapsamı dosyanın türüne göre değişir. Hakkı kullanmak isteyen kişi ilişkiyi veya mesleki sırrın dayanağını açıkça söylemeli, fakat korunmak istenen gizli bilginin kendisini gereksiz yere ifşa etmemelidir. Mahkeme çekinmeyi reddederse başvurulabilecek usul ve sonuçlar için gecikmeden uzman hukuki yardım alınmalıdır. 5. Kimlik, belge, tutanak ve güvenlik adımlarını ihmal etmeyin Tanık kimliğini doğrulayacak resmî belgeyi ve çağrı kâğıdını yanında bulundurmalı, adliyedeki güvenlik ve salon bulma süresi için erken gelmelidir. Tanıklık belge sunma daveti içeriyorsa yalnız istenen ve hukuken açıklanabilir kayıtlar götürülmeli; kişisel veri, ticari sır veya meslek sırrı içeren materyal açık e-posta ya da mesajlaşma uygulamasıyla taraflara gönderilmemelidir. Duruşma salonu dışında diğer tanıklarla anlatıları uyumlaştırmak, sonradan beyanın güvenilirliğini zedeleyebilir. Dinleme sonunda tutanağın beyanı eksik veya ters yansıttığı fark edilirse imzadan ya da oturumun bitiminden önce düzeltme talebi açıkça kayda geçirilmelidir. Yabancı dil, işitme veya konuşma engeli, hareket kısıtlılığı ya da başka erişilebilirlik ihtiyacı varsa önceden mahkemeye bildirilerek tercüman, işaret dili veya uygun dinleme düzeni talep edilmelidir. Tanıklık nedeniyle ciddi bir tehdit oluşmuşsa bunu dosya makamına somut belgelerle bildirmek, ileti kayıtlarını güvenli biçimde korumak ve acil tehlikede kolluk yardımına başvurmak gerekir. Tanık Koruma Kanunu kapsamındaki tedbirler her anlaşmazlıkta otomatik değildir; suçun ve tehdidin kanuni koşulları yetkili makamca değerlendirilir. 6. Ücret ve zorunlu giderleri resmî tarifeye göre talep edin Hukuk davasında HMK m.265, mahkeme tarafından çağrılan tanığa her yıl Adalet Bakanlığınca hazırlanan tarifeye göre kaybettiği zamanla orantılı ücret verilmesini; seyahat gerekiyorsa yol, konaklama ve beslenme giderlerinin karşılanmasını öngörür. Ceza muhakemesinde CMK m.61, Cumhuriyet savcısı, mahkeme başkanı veya hâkim tarafından çağrılan tanık için aynı türde tazminat ve zorunlu gider esasını düzenler. Tarife tutarları dönemsel olarak değişebildiğinden eski internet örneklerindeki sabit rakamlara güvenilmemeli; dinleme tarihindeki güncel Resmî Gazete veya Adalet Bakanlığı tarifesi esas alınmalıdır. Bilet, fatura ve diğer gider belgeleri saklanmalı, ödeme usulü duruşma sonunda yazı işleri veya ilgili bürodan sorulmalıdır. Hukuk mahkemelerinde ilgili yönetmelik, ücret ve giderlerin tanıklık görevi yerine getirildikten sonra talep üzerine ödenebilmesine ve hesap bildirilirse banka yoluyla aktarılabilmesine imkân verir. Tanıklık ücretini dosyanın tarafıyla özel bir ödeme anlaşmasına dönüştürmek tarafsızlık görünümünü zedeler; resmî ödeme kanalı kullanılmalıdır. Resmî kaynaklar: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103103, https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/102946?query=Madde+234 ve https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103228/.

İlgili konular

Boşanmada maddi ve manevi tazminat nasıl belirlenir?Sigorta tazminatı nasıl talep edilir?Çocuğun velayeti hangi ölçütlere göre belirlenir?Cayma hakkı nedir?Sözleşme nedir?Eser sözleşmesi nasıl işler?Ölüm izni kaç gündür?Kuvvetler ayrılığı nedir?İşçinin savunması nasıl alınır?Yeni ev sahibi kiracıyı tahliye edebilir mi?Kira sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?İşveren maaşı düşürebilir mi?Boşanmada sosyal medya yazışmaları delil olur mu?Ayıplı hizmette tüketicinin hakları nelerdir?Kargo kaybolursa kim sorumludur?İhbar süresinde iş arama izni nasıl kullanılır?Eksik sigorta primi nasıl tespit edilir?Süt izni toplu kullanılabilir mi?Ortak velayet ne demek?İşçi haklı fesih nasıl yapar?Kira borcunda ihtar, ödeme emri ve tahliye davası arasındaki fark nedir?Açık rıza sonradan geri alınabilir mi?İhtiyati haciz hangi koşullarda istenir?İşyerinde psikolojik taciz nedir?İş kazası nedir?Anayasa değişikliği nasıl yapılır?Sahte sosyal medya hesabı açmak suç mu?Boşanma kesinleşme şerhi nasıl alınır?Kira artışına itiraz nasıl yapılır?Ulusal bayram ve genel tatil ücreti ne demek?
Değişiklik geçmişi

5 Kasım 2026 — Konu eklendi.