Açık rıza sonradan geri alınabilir mi?
Kişisel verilerin işlenmesi için verilen açık rıza sonradan geri alınabilir. Kişisel Verileri Koruma Kurumunun açıklamasına göre açık rıza kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır ve kişi, veri sorumlusuna verdiği rızayı dilediği zaman geri çekebilir. Geri alma geçmişi kendiliğinden silmez; beyan veri sorumlusuna ulaştığı andan itibaren ileriye yönelik sonuç doğurur. Bu andan sonra yalnız açık rızaya dayanan işleme faaliyetleri durdurulmalıdır. Ancak aynı verinin kanunda düzenlenen bağımsız başka bir işleme şartı veya saklama yükümlülüğü kapsamında tutulması gerçekten gerekiyorsa, veri sorumlusu o sınırlı amaç bakımından işlemeyi sürdürebilir; hangi veri, amaç ve hukuki sebebin devam ettiğini açıkça gösterebilmelidir. Açık rızanın geri alınması, bütün kişisel verilerin otomatik olarak silinmesi, bir sözleşmenin sona ermesi veya ticari elektronik ileti izninin de kendiliğinden kalkmasıyla aynı işlem değildir. Silme, yok etme, düzeltme, alıcıları öğrenme ya da üçüncü kişilere bildirim gibi sonuçlar isteniyorsa bunlar ayrıca açıkça talep edilmelidir. En güvenli uygulama, geri alma beyanını hangi rızaya ve hangi işleme faaliyetlerine ilişkin olduğunu belirterek doğrulanabilir bir kanaldan veri sorumlusuna iletmek ve ulaşma kaydını saklamaktır. Bu metin genel hukuki bilgi verir; somut veri işleme, özel kanun, sözleşme ve başvuru süreleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Sözleşme ve sorumluluk
1. Geri alma beyanının kapsamını açıkça belirleyin Önce hangi açık rızanın geri alındığı belirlenmelidir. Bir internet sitesindeki profil fotoğrafının yayımlanması, davranışsal reklam, konum verisinin kullanılması ve kampanya bildirimi aynı işlem değildir. 'Bütün izinlerimi iptal ediyorum' ifadesi bazı olaylarda yorum tartışması doğurabilir. Veri sorumlusunun unvanı, hizmet veya hesap, rızanın verildiği yaklaşık tarih, ilgili veri kategorisi, işleme amacı ve varsa rıza ekranı ya da belge adı yazılabilir. Geri alma için özel bir gerekçe göstermek zorunlu değildir; kişi kararını değiştirdiğini açıkça bildirebilir. Buna karşılık yalnız bir pazarlama tercihinin kapatılması, başka bir amaç için verilmiş açık rızanın da geri alındığını her zaman göstermez. Ayrı amaçlar için ayrı rızalar varsa hangi kutucukların veya faaliyetlerin kapsamda olduğu tek tek belirtilmelidir. Parola, tam kimlik kopyası veya ilgisiz özel nitelikli veri eklemek yerine, veri sorumlusunun orantılı kimlik doğrulama yöntemine uyulmalıdır. 2. Beyanın veri sorumlusuna ulaştığını kanıtlayın Kurumun açıklaması geri almanın, beyanın veri sorumlusuna ulaştığı anda hüküm doğurduğunu belirtir. Bu nedenle yalnız cihazda bir ayarı değiştirmek veya kullanılmayan bir e-posta adresine mesaj göndermek yerine veri sorumlusunun güncel ve yetkili kanalını kullanmak önemlidir. Aydınlatma metni, gizlilik sayfası, ilgili kişi başvuru formu ve gerekiyorsa Veri Sorumluları Sicili muhatabı belirlemeye yardım eder. Yazılı teslimde tarihli alındı, izlenebilir postada teslim kaydı, kayıtlı elektronik postada gönderim ve teslim delili, kayıtlı e-postada iletim kaydı veya uygulamada işlem numarası saklanabilir. Gönderilen metnin son hâli ve ekleri de aynı dosyada tutulmalıdır. Geri alma beyanı ile Kanunun 11 ve 13. maddeleri kapsamındaki silme veya bilgi talebi birlikte yapılıyorsa iki talep ayrı başlıklarda yazılmalı, veri sorumlusunun her birine verdiği sonuç ayrı izlenmelidir. 3. İleriye etkili sonucu geçmiş işlemlerden ayırın Açık rızanın geri alınması, rızanın geçerli olduğu dönemde o rızaya dayanılarak yapılmış işlemleri sırf geri alma nedeniyle geçmişe dönük olarak hukuka aykırı hâle getirmez. Buna karşılık beyan ulaştıktan sonra açık rızaya dayanan yeni toplama, kullanma, yayımlama veya aktarma faaliyeti devam edemez. Örneğin bir okul fotoğrafının tanıtım amacıyla yayımlanmasına verilen rıza geri alınmışsa, veri sorumlusu devam eden çevrim içi ve basılı kullanımları, ayrılabilir kopyaları ve muhafaza gerekçesini somut olarak incelemelidir. KVKK Kurulunun 2021/572 sayılı karar özeti, öğrencilik ilişkisi bittikten sonra fotoğrafın ayrılabilirliği ile silme veya yok etme koşullarının değerlendirilmesine dikkat çeker. Yedeklerde teknik olarak hemen erişilemeyen kopyalar bakımından silme, yok etme ve periyodik imha kuralları ayrıca uygulanır; 'yedekte olabilir' şeklindeki sınırsız ve açıklamasız bir cevap yeterli kabul edilmemelidir.
Başvuru ve belgeler
4. Başka bir hukuki sebep iddiasını amaç bazında inceleyin Kanunun 5. maddesi açık rıza dışında da sınırlı sayıda kişisel veri işleme şartı düzenler. Geri alma sonrasında veri sorumlusu, hukuki yükümlülük veya bir hakkın tesisi, kullanılması ya da korunması gibi gerçekten uygulanabilir bağımsız bir şart varsa yalnız o şartın gerektirdiği veri ve amaçla sınırlı işlem yapabilir. Bu durum rızaya dayanan reklam veya profil oluşturma faaliyetini aynı biçimde sürdürme yetkisi vermez. Kurulun 2019/206 sayılı karar özeti, başka bir işleme şartı mevcutken gereksiz biçimde açık rıza alınmasının ve kişi rızayı geri çektiğinde sonradan başka sebebe dayanılarak aynı faaliyetin sürdürülmesinin dürüstlük kuralıyla bağdaşmayabileceğini vurgular. Veri sorumlusu hangi faaliyetin durduğunu, hangi kaydın ne sebeple tutulduğunu ve saklama süresi ya da ölçütünü açıklamalıdır. İlgili kişi de rıza geri alındıktan sonra gördüğü yeni kullanımın tarihini ve bağlamını korumalıdır. 5. Silme, yok etme ve alıcılara bildirimi ayrıca isteyin Rızanın geri alınması ile verinin silinmesi birbirine bağlı olabilir fakat aynı beyan değildir. Kanunun 11. maddesi kapsamında kişi, 7. maddede öngörülen şartlar varsa silme veya yok etme, eksik ya da yanlış verinin düzeltilmesi ve bu işlemlerin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme haklarına sahiptir. Bu nedenle talep metninde yalnız 'rızamı geri alıyorum' demek yerine, devam eden hukuki sebep yoksa ilgili verilerin silinmesi veya yok edilmesi ve sonucun alıcılara bildirilmesi de açıkça yazılabilir. Veri sorumlusu, yasal saklama yükümlülüğü bulunan kayıtlarla rızaya dayanan kullanım kopyalarını ayırmalıdır. Bir kaydın saklanması gerekiyorsa onu önceki tanıtım, analiz veya paylaşım amacıyla kullanmaya devam etmek farklı bir işlemdir. Cevapta hangi sistemlerde işlem yapıldığı, hangi verilerin tutulduğu ve bunun dayanağı anlaşılır değilse ek bilgi ya da Kanundaki başvuru yolları değerlendirilebilir. 6. Diğer izinleri ve sonraki başvuru yollarını karıştırmayın Ticari elektronik ileti onayı, çerez tercihi, sözleşmesel bildirim ve KVKK kapsamındaki açık rıza farklı hukuki işlemler olabilir. Bir uygulamada 'kişiselleştirme' iznini kapatmak, İleti Yönetim Sistemi kapsamındaki ticari ileti onayını veya zorunlu hizmet bildirimlerini kendiliğinden değiştirmeyebilir; her kanalın güncel resmî iptal yolu ayrıca kullanılmalıdır. Veri sorumlusu geri alma beyanına rağmen yalnız rızaya dayanan işleme faaliyetini sürdürürse, kişi önce veri sorumlusuna Kanunun 13. maddesine uygun başvuru yaparak işleme, silme ve alıcı bildirimini sorabilir. Ret, yetersiz cevap veya cevapsızlık hâlinde Kurula şikâyet koşulları ve süreleri ayrı hesaplanır. Resmî kaynaklar: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/2037/Acik-Riza-Alirken-Dikkat-Edilecek-Hususlar, https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/6709/2019-206 ve https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/7118/2021-572. Tazminat, tüketici veya iş uyuşmazlığı gibi paralel yollar somut olaya göre ayrıca incelenmelidir.