Metinden çıkarım yapmak nasıl öğretilir?
Çıkarım yapmak, metinde doğrudan söylenmeyen bir anlamı metinsel ipuçlarıyla ilgili ön bilgiyi birleştirerek oluşturmaktır. Bu, serbestçe tahmin etmekle aynı değildir. İyi bir çıkarımın dayanağı gösterilebilir ve yeni bilgi geldiğinde değiştirilebilir. Öğrencinin kişisel yorumu ile metnin desteklediği sonuç bu nedenle ayrıştırılır.
İpucundan gerekçeye ilerlemek
Öğretmen kısa bir bölüm okuyarak düşüncesini sesli modelleyebilir: hangi sözcüğü fark ettiğini, ne bildiğini ve hangi sonuca ulaştığını açıklar. Öğrenciye yalnız “sence ne oldu?” yerine “bu düşünceni hangi ifade destekliyor?” sorusu yöneltilir. Örneğin bir karakterin titremesi, bağlama göre soğuk, korku veya başka bir durumla ilişkili olabilir. Tek bir ipucu kesin sonucu zorunlu kılmaz; metnin diğer bölümleri de incelenir. Başlangıçta açık ipuçları içeren kısa metinler, daha sonra karmaşık bağlantılar gerektiren metinler kullanılabilir.
Çıkarımı gözden geçirmek
Okuma ilerledikçe yeni ayrıntılar önceki yorumu güçlendirebilir veya zayıflatabilir. Öğrenci yorumunu değiştirmeyi hata değil, kanıta göre düşünme olarak görebilmelidir. Yetersiz ön bilgi çıkarımı zorlaştırıyorsa gerekli bağlam kısa biçimde sağlanır. Sözcük anlamını bilmemek de sorun yaratabilir; bu durum çıkarım becerisi eksikliğiyle karıştırılmaz. Değerlendirmede yalnız son cevap değil ipucu, ön bilgi ve gerekçe ilişkisi incelenir. Birden fazla savunulabilir yorum varsa öğretmen bunları kanıtlarıyla tartışabilir. Metnin hiç desteklemediği bir düşünce ise sadece yaratıcı olduğu için doğru çıkarım kabul edilmez.