İki ürün arasındaki ikame ilişkisi nasıl ölçülür?
Çapraz fiyat esnekliği, bir ürünün talebinin başka bir ürünün fiyatındaki değişime verdiği tepkiyi ölçer.
Mekanizma ve örnekler
Pozitif değerler ürünlerin ikame, negatif değerler tamamlayıcı olabileceğini düşündürür. Çayın fiyatı yükselince kahve talebinin artması ikameye; yazıcı fiyatı değişince kartuş talebinin etkilenmesi tamamlayıcılığa örnektir. Bu mekanizma değerlendirilirken diğer koşulların sabit kaldığı varsayımı açıkça belirtilir; gerçek verilerde aynı anda değişen etkenler sonucu farklılaştırabilir. Uygulamada önce hangi aktörlerin karar verdiği, hangi fiyatın veya miktarın değiştiği ve tepkinin hangi zaman aralığında ölçüldüğü belirlenir. Böylece aynı kavramın hane, firma ve ülke düzeyinde neden farklı sonuç verebildiği anlaşılır.
Yorumlarken nelere dikkat edilir?
Yakınlık derecesi pazara, markaya ve zamana göre değişir. Ortak bir üçüncü etken iki talebi birlikte değiştirebilir. Bu yüzden gözlenen hareket tek başına nedensellik veya kesin pazar sınırı kanıtı sayılmaz. Verinin kaynağı, kapsadığı dönem, kullanılan fiyat düzeltmesi ve karşılaştırma grubu sonucu etkileyebilir. Bir göstergedeki değişimin nedenini anlamak için ilişkili üretim, gelir, istihdam veya fiyat verileriyle çapraz kontrol yapılır. Bu nedenle kavram, tek başına kesin tahmin veya kişisel finans önerisi olarak değil; varsayımları görünen bir karşılaştırma ve analiz aracı olarak kullanılmalıdır.