Radyoaktivite nedir?
Radyoaktivite, kararsız atom çekirdeklerinin kendiliğinden dönüşerek parçacık veya elektromanyetik ışınım yaymasıdır. Kimyasal bağların değişmesinden farklı olarak çekirdekle ilgilidir; her radyoaktif süreç aynı tür ışınımı üretmez.
Bozunma türleri ve yarı ömür
Alfa bozunmasında çekirdek iki proton ve iki nötrondan oluşan parçacık çıkarır. Beta süreçlerinde proton ile nötron dönüşümleri meydana gelebilir; gama yayımı çekirdeğin fazla enerjisinin yüksek enerjili ışık olarak çıkmasıdır. Yarı ömür, çok sayıdaki aynı tür çekirdeğin ortalama yarısının bozunması için geçen süredir; tek bir atomun ne zaman bozunacağını kesin olarak söylemez. Bozunma hızı genellikle sıcaklık gibi sıradan kimyasal koşullardan kolayca etkilenmez. Birkaç yarı ömür sonra madde aniden tamamen yok olmaz, miktarı giderek azalır.
Maruziyet ve uygulamalar
İyonlaştırıcı ışınım canlı dokuya zarar verebilir; risk türüne, enerjiye, doza, maruziyet süresine ve alınma yoluna bağlıdır. Alfa parçacıkları dışarıdan kolay durdurulabilse de solunup yutulursa tehlikeli olabilir. Tıpta görüntüleme ve tedavi, sanayide ölçüm ve araştırmada yaş tayini kontrollü kullanımlara örnektir. Radyasyon yayan kaynakla ışınlanmak her zaman kişinin radyoaktif hale geldiği anlamına gelmez; radyoaktif madde bulaşması farklıdır. Güvenlik için zaman, mesafe, zırhlama ve yetkili ölçüm değerlendirilir.