Sanalda.comBETA

İhtiyati tedbir kararına nasıl itiraz edilir?

Eklenme tarihi: 5 Kasım 2026

İhtiyati tedbir, uyuşmazlık kesin hükümle sonuçlanmadan önce hakkın elde edilmesini imkânsızlaştırabilecek veya ciddi biçimde zorlaştırabilecek bir değişikliği ya da gecikmenin doğuracağı sakıncayı önlemeye yarayan geçici hukuki korumadır. Kararın geçici olması, etkisinin önemsiz olduğu anlamına gelmez: bir malın devrini durdurabilir, bir işlemin yapılmasını veya yapılmamasını emredebilir ve karar uygulanırken karşı taraf ya da üçüncü kişi üzerinde hemen sonuç doğurabilir. Bu nedenle Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), kararın karşı taraf dinlenmeden verilmesi ile karşı tarafın yüzüne karşı verilmesi arasında başvuru yolu bakımından ayrım yapar. HMK m.394'teki itiraz, esas olarak karşı taraf dinlenmeden verilen tedbire yöneliktir. Karşı tarafın yüzüne karşı tedbir verilmişse HMK m.391 ve m.341 uyarınca kanun yolu gündeme gelir; her olaya otomatik olarak m.394 itirazı uygulanmaz. Yoklukta verilen tedbirin uygulanması sırasında hazır olan karşı taraf için bir haftalık süre uygulamadan, hazır olmayan için uygulama tutanağının tebliğinden başlar. Tedbirin uygulanmasıyla menfaati açıkça ihlal edilen üçüncü kişi bakımından süre öğrenmeden başlar. İtiraz; tedbir şartları, mahkemenin yetkisi ve teminat üzerinde somutlaştırılmalı, dilekçede bütün sebepler açıkça gösterilmeli ve mevcut deliller eklenmelidir. İtiraz veya kanun yolu başvurusu kural olarak tedbirin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. Dosyanın hangi mahkemede bulunduğu, kararın nasıl verildiği, uygulama ve tebliğ tarihleri ile özel kanundaki farklı hükümler sonucu değiştirebilir. Bu rehber genel usulü açıklar; belirli bir dosyada süre, görev, başvuru türü veya sonuç için kişisel hukuki görüş değildir.

Sözleşme ve sorumluluk

1. Kararın yoklukta mı yüzüne karşı mı verildiğini ayırın İlk adım, karar başlığını okumaktan çok kararın hangi usulle verildiğini ve karşı tarafın gerçekten dinlenip dinlenmediğini belirlemektir. HMK m.394, karşı taraf dinlenmeden verilen ihtiyati tedbir kararına itiraz edilebileceğini söyler. Mahkeme tedbir talebini karşı tarafa bildirmeden ve onu dinlemeden kabul etmişse, kararın uygulanmasından sonra özel itiraz yolu açılır. Buna karşılık aleyhine tedbir istenen kişi duruşmada dinlenmiş ve karar yüzüne karşı verilmişse, HMK m.391/3 ile m.341'de düzenlenen istinaf yolu değerlendirilir. Tedbir talebinin reddi de gerekçeli karara karşı kanun yoluna konu olabilir. Bu ayrım, dilekçenin adından daha önemlidir; yanlış başvuru yoluna güvenmek süre kaybına yol açabilir. Karar örneğini, duruşma veya değişik iş tutanağını, tefhim ve tebliğ belgelerini, uygulama tutanağını ve UYAP işlem zamanlarını birlikte inceleyin. Kararın 'değişik iş' numarası taşıması veya geçici nitelikte olması tek başına hangi yolun uygulanacağını göstermez. Özel bir kanun başka bir geçici koruma usulü öngörüyorsa o düzenleme ayrıca kontrol edilmelidir. 2. Bir haftalık sürenin hangi olayla başladığını belgeleyin Yoklukta verilen tedbir bakımından süre başlangıcı herkes için aynı değildir. Karşı taraf tedbir uygulanırken hazırsa, bir haftalık itiraz süresi uygulama tarihinden işler. Hazır değilse süre, uygulamaya ilişkin tutanağın ona tebliğinden başlar. Bu nedenle yalnız kararın verildiği tarihe veya kararın sonradan UYAP'ta görülmesine bakarak süre hesabı yapmak güvenli değildir. Uygulamaya katılan icra memurunun veya yazı işleri müdürünün düzenlediği tutanakta hazır bulunanlar, tedbirin konusu, yapılan işlem ve ileri sürülen iddialar yer alabilir; örneğinin saklanması gerekir. Menfaati tedbirin uygulanması nedeniyle açıkça ihlal edilen üçüncü kişi ise tedbiri öğrendiği tarihten itibaren bir hafta içinde tedbir şartlarına ve teminata itiraz edebilir. Üçüncü kişinin öğrenme anı uyuşmazlık konusu olabileceğinden banka bildirimi, tapu kaydı, tebligat, elektronik bildirim veya işlem yazısı gibi tarihli belgeler önemlidir. Süre kısa olduğundan bütün dosyanın tamamlanmasını beklemek yerine mevcut karar ve delillerle derhâl uzman hukuki yardım almak, eklenebilecek belgeleri baştan listelemek daha güvenlidir. 3. İtiraz sebeplerini kanundaki üç başlık altında somutlaştırın HMK m.394, karşı tarafın tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata itiraz edebileceğini düzenler. Tedbir şartlarına itirazda, HMK m.389'daki geçici koruma ihtiyacının somut olayda bulunmadığı; hakkın elde edilmesinin imkânsızlaşması veya ciddi biçimde zorlaşması tehlikesinin ya da gecikme zararının yaklaşık olarak gösterilmediği anlatılabilir. Ayrıca tedbirin uyuşmazlık konusu hakla bağlantısı, ölçülülüğü ve kararın hangi davranışı ne kadar süreyle sınırladığı incelenir. Yetki itirazı, tedbiri veren mahkemenin hangi bağlama göre yetkili olmadığını ve varsa yetkili kabul edilen mahkemeyi somutlaştırmalıdır. Teminata ilişkin itirazda ise tedbir isteyenin muhtemel zararı karşılamak üzere teminat göstermesi kuralı, teminat alınmamasının gerekçesi ve belirlenen tutarın riskle ilişkisi ele alınabilir. 'Karar haksızdır' demek yeterli olmaz. Sözleşme, yazışma, sicil kaydı, ödeme belgesi, teknik rapor, zarar hesabı, zaman çizelgesi ve yetki bağlantısını gösteren belgeler her iddiayla eşleştirilmelidir. Gizli veya kişisel veriler yalnız gerekli kapsamda ve güvenli yolla sunulmalıdır.

Başvuru ve belgeler

4. Dilekçeyi doğru mahkemeye verin ve dosya hareketini kontrol edin İtiraz yazılı dilekçeyle yapılır. Dilekçede tedbir kararının mahkemesi ve numarası, itiraz edenin sıfatı, kararın nasıl öğrenildiği veya uygulandığı, süre başlangıcı, her itiraz sebebi, dayanak deliller ve açık sonuç talebi yer almalıdır. HMK m.394 uyarınca itiraz kural olarak tedbir kararını veren mahkemeye yöneltilir. Ancak esas hakkında dava açılmışsa, 2020'de eklenen açık hüküm gereğince itirazı esas davaya bakan mahkeme karara bağlar. Bu nedenle tedbir dosyası ile esas dava dosyası arasındaki bağlantıyı ve dosyanın hangi mahkemeye gönderildiğini kalem veya UYAP üzerinden doğrulayın. Mahkeme ilgilileri dinlemek üzere davet eder; davet edilenler gelmezse dosya üzerinden inceleme yapabilir. İtiraz eden, yalnız ileride sunmayı planladığı delillere güvenmemeli; HMK m.394/4 bütün dayanak delillerin dilekçeye eklenmesini ister. Sonuç kısmında kararın tamamen kaldırılması, belirli kapsamda değiştirilmesi, teminatın yeniden belirlenmesi ve gerekiyorsa uygulamanın durdurulması ayrı talepler olarak açıkça yazılabilir. Harç, gider, elektronik başvuru ve vekâlet koşulları dosyanın türüne göre güncel mahkeme uygulamasından teyit edilmelidir. 5. İtirazın tedbiri kendiliğinden durdurmadığını hesaba katın İtiraz yapılması, mahkeme aksine karar vermedikçe tedbirin icrasını durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karara karşı kanun yoluna başvurulması da uygulamayı kendiliğinden durdurmaz. Bu nedenle bir devir yasağı, ödeme blokesi, teslim veya muhafaza işlemi devam ederken yalnız dilekçe verildiğini varsayarak tedbire aykırı davranmak ciddi sonuç doğurabilir. Uygulamanın durdurulması isteniyorsa neden acil ve ölçülü olduğu ayrıca açıklanmalı, fakat mahkemenin bu talebi kabul edeceği varsayılmamalıdır. Mahkeme itirazı değerlendirip tedbiri değiştirebilir veya kaldırabilir. İtiraz hakkında verilen karara karşı kanun yolu öncelikle incelenir ve kesin olarak karara bağlanır; HMK m.341, yoklukta verilen tedbire itiraz üzerine verilen kararları istinafa elverişli kararlar arasında sayar. Başvurunun süresi ve başlangıcı itiraz kararının tefhim veya tebliğ biçimine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Karar kaldırılıncaya, değiştirilinceye veya kendiliğinden sona erinceye kadar tedbirin kapsamına uymak; belirsizlik varsa kararın açıklığa kavuşturulmasını ve profesyonel yardım istemek en güvenli yaklaşımdır. 6. İtirazı teminat ve değişen koşullar yollarıyla karıştırmayın HMK m.394 itirazı, başlangıçtaki şartların, yetkinin veya teminatın hukuka uygunluğunu tartışır. HMK m.395 ise aleyhine tedbir verilen veya tedbir uygulanan kişinin mahkemenin kabul edeceği bir teminat göstermesi karşılığında tedbirin değiştirilmesini veya kaldırılmasını istemesine imkân verir. HMK m.396'da, durum ve koşulların sonradan değiştiği ispatlanırsa teminat aranmadan değişiklik veya kaldırma talep edilebilir. Bunlar aynı gerekçe ve süreye bağlı tek yol değildir; somut olayda biri veya birkaçı ayrı taleplerle gündeme gelebilir. Tedbir isteyen taraf bakımından da süreler vardır: HMK m.393'e göre kararın uygulanması, kararın tedbir isteyene tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmezse tedbir kendiliğinden kalkar; dava açılmadan önce verilen tedbirde HMK m.397, uygulama talebinden itibaren iki hafta içinde esas davanın açılması ve belgesinin dosyaya konulması yükümlülüğünü düzenler. Bu sona erme nedenleri itirazdan farklıdır. Resmî kaynaklar: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103103?query=6100, https://magdur.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/231020201335231.5.6100.pdf ve https://resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/07/20200728-14.htm.

İlgili konular

Kiracı ödediği aidatı kiradan düşebilir mi?Evlilik izni kaç gündür?Kira zammı ne zaman yapılır?Masumiyet karinesi nedir?Boş tahliye taahhütnamesi geçerli midir?Kira tespit davası ile uyarlama davası arasındaki fark nedir?İstirdat davası ne işe yarar?Unutulma hakkı nasıl uygulanır?Kira tespit davası ne zaman açılır?Avukata vekâletname nasıl verilir?ZamanaşımıFazla mesai onayı geri alınabilir mi?İşten ayrılırken yıllık izin ücreti nasıl hesaplanır?Zorunlu arabuluculuğa nasıl başvurulur?Telefon numaramı izinsiz kullanan şirkete ne yapabilirim?Kiracı sözleşme bitmeden çıkarsa ne olur?Kira sözleşmesine sonradan ek protokol nasıl yapılır?Sahte sosyal medya hesabı nasıl şikâyet edilir?Fazla mesai nedir?Tapu randevusu nasıl alınır?Kiraya veren anahtarı teslim almazsa kiracı ne yapmalı?Garanti belgesi nedir?Kira sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?Haksız rekabet nasıl belirlenir?Kiracı evi göstermek zorunda mıdır?İnternetten alınan ürün teslim edilmezse ne yapılır?Limited şirket nedir?Kiralanan evde su sızıntısından kim sorumludur?Uzlaştırma ceza sürecini nasıl etkiler?Cevap dilekçesi nedir?
Değişiklik geçmişi

5 Kasım 2026 — Konu eklendi.