Telefon numaramı izinsiz kullanan şirkete ne yapabilirim?
Bir şirketin telefon numaranızı arama, kısa mesaj, müşteri kaydı, borç takibi veya reklam amacıyla kullanması iki ayrı hukuk alanını aynı anda gündeme getirebilir: telefon numarasının kişisel veri olarak işlenmesi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu bakımından; reklam ve pazarlama araması ya da mesajı ise ticari elektronik ileti kuralları bakımından ayrıca değerlendirilir. Yalnız İleti Yönetim Sistemi'nden ret vermek, şirketin numarayı hangi kaynaktan aldığı ve başka amaçlarla saklayıp saklamadığı sorusunu kendiliğinden çözmez. Tersine, KVKK başvurusu yapmak da ticari ileti iznini İYS üzerinden kapatma veya Ticaret Bakanlığına ileti şikâyeti gönderme işleminin yerine geçmez. Açık rıza kişisel veri işlemenin tek olası hukuki sebebi değildir; sözleşmenin kurulması veya ifası, kanuni yükümlülük ya da bir hakkın tesisi gibi 5'inci maddede sayılan şartlardan biri gerçekten uygulanabiliyorsa numara rıza olmadan da sınırlı amaçla işlenebilir. Ancak şirket somut hukuki sebebi gösterebilmeli, numarayı doğru ve güncel tutmalı, amaçla bağlantılı ve ölçülü kullanmalı ve aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmelidir. Kişisel Verileri Koruma Kurulunun 2022/107 sayılı karar özeti, reklam SMS'i için kullanılan numaranın İYS'de görünmesinin tek başına geçerli bir kişisel veri işleme dayanağını kanıtlamadığını; ticari ileti mevzuatına uygunluğun KVKK uygunluğunu ortadan kaldırmadığını vurgular. 2021/548 sayılı kararda ise bir bayi, ana şirketin bilgisi veya talimatı dışında temin ettiği numarayı kampanya aramasında kullanınca kendi faaliyeti bakımından veri sorumlusu kabul edilmiştir. Bu nedenle önce arayan veya mesaj gönderen kuruluşu, numaranın hangi amaçla kullanıldığını ve her iletiyi belgeleyin; sonra KVKK başvurusu ile ticari ileti reddini olayın niteliğine göre ayrı yürütün. Bu yazı genel hukuki bilgidir, somut olayda şirketin rolü ve geçerli özel mevzuat ayrıca incelenmelidir.
Sözleşme ve sorumluluk
1. Arayanı, mesajı ve numaranın hangi kayıtla eşleştirildiğini belgeleyin Arama tarih-saatini, görünen numarayı, görüşmede söylenen şirket ve kampanya adını, SMS gönderen başlığı, mesaj metnini ve varsa ret bağlantısını saklayın. Ekran görüntüsünde tarih ile gönderen bilgisi görünmeli; çağrı kaydını sonradan değiştirmemeye dikkat edilmelidir. Görüşmede numaranın nereden alındığını, hangi kişi veya müşteri kaydıyla eşleştirildiğini ve veri sorumlusunun tam unvanını sorun. Numaranız başka bir borçluya, eski hat sahibine veya müşteriye bağlanmışsa bunu özellikle yazılı bildirin. Kurulun 2022/787 sayılı kararında, üçüncü kişinin borcu için aranan kişinin numarası yanlış olduğu öğrenildiği hâlde silme talebinin reddedilmesi ve aramaların sürmesi; doğruluk, güncellik, amaçla sınırlılık ve hukuki işleme şartları bakımından aykırı bulunmuştur. Delil toplarken müşteri temsilcisinin kişisel bilgilerini gereksiz yere yayımlamayın; şirketin kurumsal başvuru kanalını, işlem numarasını ve gönderim kanıtını saklamak daha güvenlidir. Arayan numaranın taklit edilmiş olabileceği dolandırıcılık şüphesinde mesajdaki bağlantıya girmeyin ve şirketin resmî sitesindeki numaradan ayrıca doğrulama yapın. 2. Veri sorumlusuna kaynak, amaç, hukuki sebep ve silme talebini yöneltin Şirketin gizlilik veya ilgili kişi başvuru kanalına 6698 sayılı Kanun'un 11 ve 13'üncü maddelerine dayalı açık bir başvuru gönderin. Telefon numaranızın işlenip işlenmediğini, hangi kaynaktan ve ne zaman elde edildiğini, hangi amaç ve hukuki sebeple kullanıldığını, hangi şirketlere veya çağrı merkezlerine aktarıldığını ve ne kadar süre saklanacağını sorun. Numara yanlış kişiye bağlanmışsa düzeltme; işleme şartlarının tamamı ortadan kalkmışsa silme veya yok etme; işlem üçüncü kişilere bildirildiyse düzeltme ya da silmenin onlara da iletilmesini isteyin. Yalnız 'beni aramayın' yazmak ticari ileti bakımından açık olabilir fakat veri kaynağı ve diğer kullanım amaçları bakımından eksik kalabilir. Başvuruda ad-soyad, iletişim bilgisi, talep konusu ve başvuru yönteminin gerektirdiği kimlik doğrulama unsurları bulunmalıdır; kimlik belgesinin gereksiz alanlarını güvenli olmayan bir e-postaya göndermeyin. Kurumun başvuru usulünde yazılı başvuru, KEP, güvenli elektronik imza, mobil imza, şirkete önceden bildirilmiş e-posta veya bu amaçla oluşturulan uygulama gibi kanıtlanabilir yöntemler yer alır. 3. Açık rıza ile diğer işleme şartlarını ve aydınlatmayı karıştırmayın Şirketin numaranızı rıza belgesi göstermeden kullanması her durumda otomatik olarak hukuka aykırı değildir; örneğin devam eden sözleşmeyle doğrudan ilgili teslimat bildirimi veya kanuni zorunluluk başka bir işleme şartına dayanabilir. Buna karşılık bir alışverişte verilen numaranın ilgisiz kampanya aramasına, başka marka adına pazarlamaya veya süresiz potansiyel müşteri listesine çevrilmesi ayrıca gerekçelendirilmelidir. 'Meşru menfaat' sözü tek başına yeterli değildir; işlemenin zorunlu olması ve kişinin temel haklarıyla gerçek bir denge kurulması gerekir. Şirket, numarayı ilk elde ettiği sırada kimliğini, amacı, hukuki sebebi, aktarım alıcılarını ve hakları anlaşılır biçimde açıklamalıdır. Kurulun 2022/107 sayılı kararında, şirketin ilgili kişiyle ilişkiyi ve rızayı ispatlayamaması; numaranın İYS'ye kaydedilmiş olmasına rağmen Kanun'un 5'inci maddesine dayanan geçerli bir işleme şartının gösterilememesiyle birlikte değerlendirilmiştir. Bu nedenle İYS ekranı, sözleşme, aydınlatma metni ve şirketin KVKK cevabı birlikte incelenmeli; biri diğerinin otomatik kanıtı sayılmamalıdır.
Başvuru ve belgeler
4. Reklam araması ve SMS için İYS ret hakkını ayrıca kullanın Mesaj veya arama ticari amaçlıysa, İleti Yönetim Sistemi üzerinden şirket adına kayıtlı onayı kontrol edip ilgili kanal için ret verebilirsiniz. Ticaret Bakanlığı, İYS'nin vatandaşların onayları tek noktadan görmesine, kontrol etmesine ve ret hakkını kullanmasına imkân verdiğini açıklar. Yönetmelik uyarınca alıcı, gerekçe göstermeden ticari elektronik iletiyi reddedebilir; ret yöntemi iletinin gönderildiği kanalda kolay ve ücretsiz sunulmalı ve her ticari iletide yer almalıdır. Hizmet sağlayıcı, ret talebi kendisine ulaştıktan sonra üç iş günü içinde o kanaldaki ticari iletileri durdurmalıdır. Bu süre, şirketin bütün kişisel verileri silmesi için genel bir süre değildir; yalnız ticari elektronik ileti gönderiminin durdurulmasına ilişkindir. Ayrıca hukuken gönderilmesi zorunlu bildirimler veya yalnız mevcut işlemin güvenliği ve yürütülmesi için gerekli mesajlar, içeriğine göre pazarlama ile aynı değerlendirilmeyebilir. Ret kaydının tarihini, İYS ekranını ve üç iş gününden sonra gelen yeni iletileri ayrı saklayın. 5. KVKK şikâyeti ile Ticaret Bakanlığı ileti şikâyetini doğru sırada yapın Veri sorumlusu KVKK başvurusunu en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde cevaplandırmalıdır. Başvuru reddedilir, cevap yetersiz kalır veya süresinde cevap verilmezse; cevabın öğrenilmesinden itibaren otuz ve her hâlde veri sorumlusuna başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kuruluna şikâyet yolu değerlendirilebilir. Kurula giderken ilk başvurunun şirkete ulaştığını gösteren belgeyi, şirket cevabını ve ileti kayıtlarını ekleyin. Ticari elektronik ileti yönünden ise İYS'de veya iletide verilen yöntemle ret yaptıktan sonra üç iş günü geçmesine rağmen reklam araması/SMS sürüyorsa, Ticaret Bakanlığının e-Devlet ile bağlantılı Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi ya da ikamet yerindeki ticaret il müdürlüğü kullanılabilir. Aynı olay için iki başvuru yapılması çelişki değildir: KVKK süreci numaranın elde edilmesi, saklanması ve aktarımını; ticari ileti süreci ise pazarlama iletisinin onay ve ret kurallarını inceler. Talepte hangi kurumdan hangi sonucu istediğinizi açıkça ayırın. 6. Yanlış borç, taciz veya dolandırıcılık riskinde yalnız ret mesajıyla yetinmeyin Başka bir kişinin borcu için aranıyorsanız borçlu olmadığınızı, numaranın size ait olduğunu ve yanlış kaydın düzeltilip tüm tahsilat kanallarına bildirilmesini yazılı isteyin. Tekrarlanan aramalar tehdit, hakaret, ısrarlı takip veya dolandırıcılık şüphesi taşıyorsa konu yalnız kişisel veri ve ticari ileti değildir; somut riske göre kolluk, savcılık, sektörel düzenleyici veya avukat desteği gerekebilir. Tek kullanımlık şifre, banka bilgisi, e-Devlet parolası ya da uzaktan erişim uygulaması isteyen kişilere bilgi vermeyin. Resmî kaynaklar: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/7557/2022-107, https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/7123/2021-548, https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/7573/2022-787, https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/2046/Ilgili-Kisiler-Tarafindan-Yapilan-Basvurularin-Cevaplanmasi-Yukumlulugu, https://www.ticaret.gov.tr/ic-ticaret/bilgi-sistemleri/ticari-elektronik-ileti-yonetim-sistemi-iys ve https://ticaret.gov.tr/ic-ticaret/sikca-sorulan-sorular/elektronik-ticaret. Başvuru tarihindeki resmî kanalları ve özel sektör mevzuatını yeniden kontrol edin; tazminat veya ceza iddiası için somut hukuki danışmanlık alın.