Kiralanan evde su sızıntısından kim sorumludur?
Kiralanan evde su sızıntısında sorumluluk, yalnız suyun görüldüğü odaya veya evde kimin oturduğuna bakılarak belirlenmez. Önce kaynağın bağımsız bölüm içindeki bir cihaz ya da bağlantı mı, binanın ortak su veya atık su tesisatı mı, çatı ya da dış cephe gibi ortak yer mi olduğu teknik olarak saptanmalıdır. Türk Borçlar Kanunu kiraya verene konutu amaçlanan kullanıma elverişli durumda tutma; kiracıya özenli kullanma, kendi gidermekle yükümlü olmadığı ayıbı gecikmeden bildirme ve gerekli onarıma makul erişim sağlama borcu yükler. Kat Mülkiyeti Kanunu ise ortak tesisatın kapsamını, kat maliklerinin bakım-onarım yükümlülüğünü ve bağımsız bölüme giriş gerekebilen işlerde izin düzenini belirler. Bu yüzden bina yönetimi, kat maliki, kiraya veren, kiracı, üst komşu veya sigortacı aynı olayda farklı hukuki ilişkilere göre gündeme gelebilir. Bu yazı genel bilgidir; aktif sızıntıda güvenli biçimde ana vana kapatılmalı, elektrik tehlikesinden uzak durulmalı ve teknik yardım istenmelidir.
Sözleşme ve sorumluluk
1. Sızıntının kaynağını teknik olarak ayırın Tavandaki ıslaklık her zaman üst komşunun kusuru, mutfaktaki su her zaman kiracının sorumluluğu değildir. Temiz su hattı, ortak kolon, atık su borusu, çatı, dış cephe, daire içi esnek bağlantı, cihaz veya yanlış kullanım farklı sorumluluk ihtimalleri doğurur. Yetkili tesisatçı ya da uzman raporunda sızıntının başlangıç noktası, nedeni, acil işlem, kalıcı onarım ve etkilenen bölümler ayrı ayrı gösterilmelidir. Suyun görünür olduğu yer ile kaçak noktası farklı olabileceğinden yalnız fotoğrafa dayanılarak kesin fail belirlenmemelidir. Tarihli görüntü, nem ölçümü, servis fişi ve sökülen parçanın kaydı teknik bulguyu destekler. 2. Kiraya verenin ayıbı giderme borcunu inceleyin TBK 301'e göre kiraya veren, kiralananı sözleşmede amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve kira süresince bu durumda bulundurmakla yükümlüdür. Eskimiş tesisat, yapısal yalıtım sorunu veya kiracıdan kaynaklanmayan gizli bir ayıp konutun kullanımını etkiliyorsa giderim kural olarak kiraya verenin bu borcuyla bağlantılıdır. Sonradan ortaya çıkan ayıplarda TBK 305 ve 306, şartlarına göre giderim, ayıpla orantılı kira indirimi, zarar tazmini ve önemli ayıpta fesih yollarını düzenler. Kiraya verenin yönetim veya başka bir malike başvurma hakkı, kiracıya karşı sözleşmesel yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. 3. Kiracının bildirim ve özen yükümlülüğünü uygulayın Kiracı, TBK 316 uyarınca konutu özenle kullanmalı; kendi gidermekle yükümlü olmadığı ayıbı TBK 318 gereğince gecikmeden kiraya verene bildirmelidir. Açık kaçak fark edildiği hâlde bildirim yapılmaması, suyun akmaya bırakılması veya makul bir vana kapatma önleminin alınmaması zararı büyütürse kiracı artan kısım bakımından sorumlu olabilir. Çamaşır makinesi hortumunun yanlış bağlanması, giderin kullanım hatasıyla tıkanması veya yetkisiz müdahale de teknik olarak kanıtlandığında farklı sonuç doğurabilir. Buna karşılık olağan kullanım sonucu eskimiş bina tesisatı, yalnız kiracı evde oturuyor diye kiracı kusuru sayılmaz.
Başvuru ve belgeler
4. Ortak tesisat ve bağımsız bölüm ayrımını yapın Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 4. maddesi, her kat malikinin kendi bölümü dışında kalan su ve kanalizasyon tesislerini ortak yerler arasında sayar. Ortak boru, çatı veya ana yapıya ilişkin bakım-onarım giderleri KMK 20 ve yönetim planı çerçevesinde kat maliklerinin sorumluluğuna girebilir; yönetici de gerekli tespit ve onarım sürecini yürütür. Sızıntı yalnız bir dairedeki özel tesis veya cihazdan çıkıyorsa o bölümün maliki ve olaydaki kusurlu kişi ayrıca değerlendirilir. KMK 19, kat malikinin kusuruyla ana gayrimenkule veya başka bölüme verdiği zarardan sorumluluğunu düzenler; kiracının kullanımından doğan sorumluluk ilişkisi de ayrıca korunur. 5. Bildirim, erişim ve acil onarımı belgeli yürütün Kiracı, kiraya verene ve kaynak ortak tesisatsa yönetime aynı gün saklanabilir bir kanaldan bildirim yapmalı; saat, oda, yayılma durumu ve güvenlik riskini yazmalıdır. Alt veya üst komşuya haber verilmesi, zararın büyümesini önleyebilir. TBK 319 ve KMK 23, gerekli onarım için kiralanana veya başka bağımsız bölüme makul erişim sağlanmasını düzenler; kiraya veren de uygun bildirim yapıp oturanın menfaatlerini gözetmelidir. Gerçek bir acil durumda yalnız zararı durdurmaya yönelik ölçülü işlem yapılmalı, ulaşma girişimleri ve masraf belgelenmelidir. Kalıcı ve kapsamlı işe geçmeden önce sorumlulara inceleme ve onarım fırsatı verilmesi ispatı güçlendirir. 6. Zarar kalemlerini ve başvuru yolunu ayrı ayrı kurun Kaçağın giderilme bedeli, sıva-boya onarımı, eşya zararı, kullanım kaybı ve alt komşunun talebi aynı kalem değildir. Her biri için neden bağı, makul onarım tutarı, önceki durum ve varsa sigorta ödemesi ayrı kanıtlanmalıdır. Kiracı, kanundaki bildirim ve uygun süre koşullarını karşılamadan her faturayı doğrudan kiradan düşülmüş saymamalıdır; kiraya veren de kaynağı göstermeden depozitodan toplu kesinti yapmamalıdır. Uzlaşma olmazsa talebin tarafına ve niteliğine göre kira uyuşmazlığı, kat mülkiyeti uyuşmazlığı veya tazminat yolu değerlendirilir. Kaynaklar: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103273?query=6098, https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103807, https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/755812900 ve https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1155476400.