Borcun üstlenilmesi nasıl işler?
Borcun üstlenilmesi, mevcut borçlunun yerine yeni bir kişinin borçlu konumuna geçmesini sağlayan işlemdir.
Kuruluş, geçerlilik ve hukuki etkiler
İç üstlenme, eski ve yeni borçlu arasındaki ilişkiyi düzenler; alacaklıya karşı borçlu değişikliği için dış üstlenme ve alacaklının kabulü gerekir. Bir kişinin ödemeyi fiilen yapması her zaman borçlu sıfatının devri anlamına gelmez. Borcun kapsamı, faiz ve vadeler açıkça gösterilmelidir. Özel hukuk ilişkisinde tarafların iradesi önemli olmakla birlikte emredici hükümler, kamu düzeni, kişilik hakları ve dürüstlük kuralı sınır oluşturur. İşlemin tarafları, konusu, şekli, temsil yetkisi ve varsa koşul ya da vade ayrı ayrı incelenir. Bir belgenin başlığı tek başına hukuki niteliği belirlemez; gerçek ortak amaç, görüşme süreci ve edimlerin fiilen nasıl yerine getirildiği de dikkate alınır. Kanunun aradığı şekle uyulmaması bazı işlemlerde geçerliliği, bazılarında ise ispatı etkileyebilir.
İspat, uyuşmazlık ve korunma yolları
Teminatların ve kefaletlerin devam edip etmeyeceği ilgili kişilerin rızası ve kanuni kurallara bağlıdır. Alacaklı yeni borçlunun ödeme gücünü değerlendirirken eski borçlunun serbest kalma anını belgelendirmelidir. Sözleşmenin devriyle yalnız borcun üstlenilmesi birbirine karıştırılmamalıdır. Uyuşmazlıkta sözleşme, yazışma, ödeme kaydı, teslim belgesi ve olayın zaman çizelgesi birlikte değerlendirilir. İhtar, dönme, fesih, uyarlama, tazminat veya aynen ifa gibi yolların koşulları ve sonuçları aynı değildir. Zamanaşımı ile hak düşürücü süre karıştırılmamalı; aile ve kişi hukukunda kamu düzenine ilişkin özel usuller bulunabileceği unutulmamalıdır. Somut işlem önemli mali veya kişisel sonuç doğuruyorsa genel örnek yerine dosyaya özgü hukuk değerlendirmesi yapılmalıdır.