Sirk çukurları dağların yüksek kesimlerinde nasıl oluşur?
Sirk, dağ yamacında buzulların aşındırmasıyla gelişen, çevresi dik ve tabanı çanak biçimli bir çukurluktur. Genellikle bir buzul vadisinin yukarı bölümünde bulunur. İçinde günümüzde buzul olmaması, geçmişte buzullaşma yaşanmadığı anlamına gelmez.
Buz ve kayanın birlikte etkisi
Karın birikerek buza dönüştüğü uygun yamaçlarda hareket eden buzul, tabanındaki kaya parçalarıyla yüzeyi çizer ve aşındırır. Çatlaklardan koparılan bloklar da taşınır. Çevre duvarlarında donma ve çözülme kaya parçalanmasına katkı sağlayabilir. Bu süreçler çanağı derinleştirip geriye doğru genişletirken çıkışta bir kaya eşiği kalabilir. Sirklerin gelişimi yükseltiye olduğu kadar bakıya, kar birikimine ve kaya yapısına da bağlıdır.
Sirk gölü ile bağlantısı
Buzul çekildikten sonra çanakta su birikirse sirk gölü oluşabilir. Ancak her sirk su tutmaz; drenaj, çatlaklar ve eşik yüksekliği sonucu değiştirir. Yan yana gelişen sirkler arasında keskin sırtlar kalabilir. Arazi yorumunda çanağın biçimi, buzul çizikleri, eşik ve çevredeki birikimler birlikte değerlendirilir. Sadece küçük ve yuvarlak bir dağ gölü görmek buzul kökenini kanıtlamaz; volkanik veya heyelan kaynaklı çukurluklar da benzer görünebilir.