Şelaleler nasıl oluşur ve neden geriye çekilir?
Şelale, akarsu yatağında belirgin bir yükseklik basamağından suyun düşmesidir. Yatağın kayaç yapısı, tektonik hareketler, buzulların bıraktığı yükselti farkları veya başka süreçler bu basamağı oluşturabilir. Bütün şelaleler aynı kökene sahip değildir.
Direnç farkı ve düşme havuzu
Dayanıklı bir kaya tabakasının altında daha kolay aşınan bir tabaka bulunması, üstte çıkıntı gelişmesine yol açabilir. Düşen su ve taşıdığı taşlar tabanı aşındırarak bir düşme havuzu meydana getirir. Alttaki zayıf kaya oyuldukça üst bölüm desteksiz kalabilir ve parçalar kopabilir. Böylece basamak yukarı çığır yönünde yer değiştirir. Geri çekilme hızı debiye, sediment yüküne, çatlaklara ve kaya dayanımına bağlıdır.
Arazide hangi izler aranır?
Şelalenin aşağısında uzanan dar boğaz, eski konumlarının izi olabilir. Bununla birlikte yalnızca boğaz uzunluğundan kesin yaş hesaplanamaz; aşınma hızı zaman içinde değişir. Taşkınlar, donma ve kaya düşmeleri kısa sürede belirgin değişiklik yaratabilir. Şelale kenarındaki kuru görünen çıkıntılar da alttan oyulmuş olabilir. Jeomorfolojik inceleme suyun düştüğü noktayı, çevredeki tabakaları ve aşağıdaki birikintileri birlikte ele alır; yalnızca su yüksekliğini ölçmek oluşumu açıklamaya yetmez.