Sandur düzlükleri buzul önünde nasıl gelişir?
Sandur, buzul önünde erime sularının taşıdığı kum ve çakılı yayarak oluşturduğu geniş birikim düzlüğüdür. Buzulun doğrudan bıraktığı morenden farklı olarak burada malzemeyi son kez taşıyan ve düzenleyen etken akan sudur.
Erime suyunun taşıma ve biriktirmesi
Buzuldan çıkan su, farklı büyüklükte taneleri taşır; akış enerjisi azaldığında bunları bırakır. Genel olarak iri malzeme buzul yakınına, daha ince taneler uzağa taşınabilir; ancak yerel kanallar ve taşkınlar bu düzeni karmaşıklaştırır. Kanallar sık sık ayrılıp birleşerek örgülü bir ağ oluşturabilir. Mevsimlik erime, yağış ve ani su boşalmaları hem debiyi hem sediment taşınmasını değiştirir.
Düzlüğün dinamik yapısı
Sandur yüzeyi geniş ve açık görünse de kanalların yeri kısa sürede değişebilir. Taşkın bir kesimi aşındırırken başka bir yerde yeni çakıl adacıkları oluşturabilir. Buz parçalarının sediment içinde kalması, daha sonra kettle çukurlarının gelişmesine yol açabilir. Yol ve köprü planlamasında yalnız mevcut akış kollarını değil bu hareketli alanın tamamını değerlendirmek gerekir. Eski sandurlar, günümüzde buz bulunmayan bölgelerde geçmiş buzullaşmanın birikim kaydı olarak korunabilir.