Otobüs terminali yer seçimi nasıl yapılır?
Otobüs terminali yalnız otobüslerin sığacağı bir arsa değildir. Yolcunun kent içi ulaşımına aktarma, yaya erişimi, güvenlik ve araç işletmesi birlikte değerlendirilir. Çeperde ucuz ve geniş arsa seçmek otobüs için kolaylık sağlayabilir; fakat yolcu her gün ek otobüs veya taksi masrafına katlanabilir. Merkezdeki arsa da trafik ve otobüs bekleme alanı bakımından zor olabilir. Bu nedenle iki seçenek farklı yaş grupları ve günün saatleri için gerçek kapıdan kapıya yolculuk zincirinde karşılaştırılır.
Yolcu bağlantısı ve işletme
1. Terminal kent merkezine yakınsa birçok yolcu son varış yerine yürüyebilir veya kısa aktarma yapabilir. Kent çeperindeki geniş arazi otobüs girişini kolaylaştırsa da yolcunun şehre ikinci bir yolculuk yapmasını gerektirebilir. Dünya Bankası'nın terminal planlama rehberi merkezdeki yolculuk çekim noktalarına yakınlığı ve yerel hatlara aktarmayı ana ölçütler arasında sayar. Yer seçimi yalnız otoyol çıkışına mesafeye bakılarak yapılamaz. 2. Otobüslerin perona güvenli girişi, bekleme ve manevra alanı ile yolcu yürüyüş yolu ayrılmalıdır. Uzun süreli otobüs parkı terminalin değerli merkez arsasında tutulmak zorunda değildir; bazı bekleme işleri çeperde yapılabilir. Peron sayısı doruk saatindeki araç akışıyla, salon ve tuvalet kapasitesi yolcu akışıyla ölçülür. Gündüz ve gece güvenliği, engelli erişimi ve anlaşılır yönlendirme tesisin kullanılabilirliğini belirler. 3. Merkezî tek terminal farklı yönlerden gelen otobüslere uzun dolambaç yaptırabilir; çok sayıda terminal ise hatlar arası aktarmayı zorlaştırabilir. Dünya Bankası rehberi terminal, aktarma noktası, durak ve park alanı işlevlerini ayırarak hiyerarşik ağ düşünmeyi önerir. Her seçenek için kent içi son varış, seyahat süresi ve aktarma sayısı hesaplanır. İdari ilçe sınırı yolcunun gerçek hareket alanıyla aynı değildir.
Alternatif alanları karşılaştırmak
4. Çevre etkisi yalnız terminal duvarı içinde kalmaz. Yaklaşım yollarında trafik, gürültü ve egzoz; kaldırım üzerinde taksi kuyruğu veya düzensiz yük boşaltma çevre mahalleleri etkileyebilir. Aynı zamanda terminalin ticaret ve istihdam yaratma potansiyeli vardır. İnşaat ve işletme için taşkın riski, drenaj ve erişilebilir yaya geçitleri incelenir. İyi görünen bir arsa, yakın kavşağın kapasitesi yetmiyorsa uygun olmayabilir. 5. Alternatifler yolcu kapıdan kapıya süresi, otobüs işletme kilometresi, yatırım ve bakım gideri, güvenlik ve arazi kullanımı üzerinden karşılaştırılır. Otomobil kullanan yolcunun park ihtiyacı tüm kullanıcıların ihtiyacı yerine konmaz. Dünya Bankası'nın Kandy terminali projesi otobüs, raylı sistem, üç tekerlekli araç ve yayanın ayrışmış güvenli bağlantısına örnek verir; oradaki yolcu sayısı başka şehre kopyalanamaz. 6. Yeni terminal açıldığında gerçek aktarma süresi ve erişim ölçülür; yalnız bina açılışı başarı göstergesi değildir. Hat güzergâhı, tarife, yaya geçidi ve gece seferi aynı anda değişmiş olabilir. Karar açıklamasında aday arsalar, kullanılan yıl, doruk saat verisi, büyüme senaryosu ve etkilenen mahalleler belirtilir. Yerel ulaşım yetkisi ve yapı güvenliği kuralları güncel resmî belgelerden doğrulanmalıdır.