Sanalda.comBETA

Kazanılmamış primler karşılığı nasıl hesaplanır?

Eklenme tarihi: 4 Kasım 2026

Kazanılmamış primler karşılığı, sigorta şirketinin bilanço tarihinde tahakkuk ettirdiği primin henüz teminat hizmeti verilmemiş gelecek günlere düşen bölümüdür. Prim poliçenin başında tahsil edilmiş olsa bile tamamı o gün ekonomik olarak kazanılmış sayılmaz; çünkü sigortacı sözleşmenin kalan süresinde risk taşımaya devam eder. SEDDK Teknik Karşılıklar Denetim Rehberi, yürürlükteki her sigorta sözleşmesi için yazılan brüt primin takip eden hesap dönemlerine sarkan kısmının esas olarak gün üzerinden ayrıldığını açıklar. Bu yaklaşım, bir yıllık poliçenin primini yalnız tahsilat tarihine göre gelir göstermek yerine, teminatın sağlandığı süreyle eşleştirir. Karşılık bu nedenle nakit kasada durduğu için değil, henüz yerine getirilmemiş sigorta hizmeti bulunduğu için kaydedilir. Hesap basit bir zaman oranı gibi görünse de doğru sonuca ulaşmak için poliçenin başlangıç ve bitiş tarihleri, raporlama tarihi, zeyilnameler, iptaller, kur farkı, reasürans payı ve riskin zaman içindeki dağılımı ayrı ayrı kontrol edilir. Genel uygulamada brüt karşılık ile reasürör payı ve net karşılık farklı satırlardır; birinin diğerinin yerine kullanılması şirketin üzerinde tuttuğu riski yanlış gösterebilir. Ayrıca komisyonların muhasebeleştirilmesi kazanılmamış prim karşılığının kendisinden ayrı bir erteleme konusudur. SEDDK'nın 2007/25 sayılı Genelgesi, hesaplamanın komisyon veya başka bir indirim yapılmaksızın brüt prim üzerinden gün esasına göre yapılmasına ilişkin çerçeveyi açıklar. Gün hesabının mümkün olmadığı belirli reasürans işlemleri veya riskin yıl boyunca eşit dağılmadığı branşlar için mevzuattaki özel yöntemler ayrıca değerlendirilir. Kazanılmamış primler karşılığı tek başına şirketin kârlı, ucuz fiyatlayan ya da güçlü olduğunu göstermez. Aynı portföyde düşük karşılık, poliçelerin raporlama tarihine yakın sona ermesinden kaynaklanabileceği gibi yeni iş hacminin azalmasını da yansıtabilir. Yüksek karşılık ise büyüyen üretimden veya çok sayıda uzun süreli teminattan doğabilir. Analizde yazılan prim, kazanılmış prim, devam eden riskler karşılığı, hasar oranı, reasürans yapısı ve dönemler arası poliçe karışımı birlikte okunmalıdır. Aşağıdaki örnekler yalnız yöntemi anlatır; belirli şirketin finansal tablosuna ilişkin görüş veya güncel mevzuat yerine geçen bir hesap değildir.

Gün esası, brüt-net ayrımı ve örnek hesap

1. Karşılık neden ayrılır? Sigorta primi çoğu poliçede teminat döneminin başında yazılır veya tahsil edilir, fakat sigortacının yükümlülüğü dönem boyunca sürer. Raporlama tarihinde geleceğe kalan günlere ait prim hemen kazanılmış gelir kabul edilirse, o günler için devam eden risk karşılıksız görünür. Kazanılmamış primler karşılığı bu zaman uyumsuzluğunu giderir. Finansal tabloda yükümlülük olarak izlenen tutar, gelecekte kesinlikle hasar ödeneceğini değil, henüz hizmeti verilmemiş teminat dönemini temsil eder. Karşılık ilerleyen günlerde teminat sağlandıkça çözülür ve prim kazanılmış hale gelir. Poliçe iptal edilirse ya da kapsamı zeyilnameyle değişirse kalan süre ve prim yeniden hesaplanır. 2. Gün esaslı temel formül nedir? Basitleştirilmiş formül, yazılan brüt prim ile raporlama tarihinden poliçe bitimine kadar kalan teminat günlerinin toplam teminat günlerine oranının çarpılmasıdır. Örneğin 365 günlük bir poliçenin brüt primi 36.500 lira ve raporlama tarihinde 100 teminat günü kalmışsa, diğer düzeltmeler yokken örnek karşılık 36.500 × 100 / 365 = 10.000 liradır. Aynı mantıkla raporlama tarihine kadar geçen 265 güne düşen 26.500 lira kazanılmış bölüm olarak düşünülür. Gerçek uygulamada başlangıç ve bitiş günlerinin sayımı, saat varsayımı, şubat ayı, iptal ve ek primler resmî hesap kurallarına göre belirlenir. Hesap her poliçe için ayrı yapılır ve sonuçlar daha sonra branş ile şirket toplamına taşınır. 3. Brüt, reasürör payı ve net tutar nasıl ayrılır? Brüt karşılık, poliçeye ilişkin yazılmış brüt primin gelecek döneme düşen kısmını gösterir. Riskin bir bölümü reasüröre devredilmişse, sözleşmeye ve muhasebe kurallarına göre karşılığın reasürör payı ayrıca hesaplanır; net tutar kabaca brüt karşılıktan bu payın çıkarılmasıyla izlenir. Örneğin brüt karşılık 10.000 lira ve uygun reasürans payı 2.500 lira ise basit net görünüm 7.500 liradır. Ancak reasürans komisyonu, sözleşme kapsamı ve devrin yürürlük tarihleri ayrıca kontrol edilmelidir. Poliçe priminin yüzde 25'inin devredilmesi, her durumda karşılığın mekanik olarak aynı oranda azalacağı anlamına gelmez.

Özel durumlar, analiz ve doğrulama sınırları

4. Zeyilname ve iptaller hesaba nasıl girer? Teminat bedelini artıran bir zeyilname ek prim doğurabilir; kapsamın daralması veya poliçenin iptali ise iade primi oluşturabilir. Hesap, yalnız ilk poliçe primini sabit tutmak yerine her değişikliğin yürürlük tarihini ve geleceğe kalan günlerini dikkate almalıdır. Örneğin yıl ortasında eklenen bir teminatın ek primi, poliçenin başından değil eklendiği tarihten sonraki süreye dağıtılır. İptalde ise sigortacının risk taşımadığı gelecek günler için karşılık ve varsa iade yükümlülüğü birlikte değerlendirilir. Veri sisteminde zeyilname tarihinin yanlış girilmesi hem kazanılmamış hem kazanılmış primi bozabileceğinden poliçe hareketleriyle muhasebe kayıtları uzlaştırılmalıdır. 5. Gün yöntemi ne zaman yetersiz kalabilir? Temel yaklaşım riskin ve prim kazanımının zaman içinde düzenli dağıldığını varsayar. Oysa bazı branşlarda risk belirli mevsimlerde yoğunlaşabilir veya uzun süreli sözleşmelerin yapısı farklı olabilir. SEDDK rehberi, gün hesabının mümkün olmadığı belirli reasürans ve retrosesyon işlemlerinde sekizde bir esasının kullanılabildiğini; risk düzeyi ile primin zamana bağlı dağılımı uyumlu değilse Kurumca belirlenen farklı yöntemlerin gerekebildiğini belirtir. Bu istisnalar şirketin serbestçe daha uygun bulduğu oranı seçmesi anlamına gelmez. Branş, sözleşme türü, veri yeterliliği ve yürürlükteki resmî düzenleme belgelenerek yöntem tutarlı uygulanmalıdır. 6. Finansal tablo okurken hangi sınırlar vardır? Karşılık değişimini yorumlarken yalnız dönem sonu bakiyesi değil, yazılan brüt ve net primler, kazanılmış prim, iptal oranı, reasürans payı ve portföyün vade dağılımı incelenir. Hızla büyüyen şirket, gelecek döneme sarkan çok prim yazdığı için yüksek karşılık gösterebilir; bu tek başına olumsuzluk değildir. Buna karşılık gelecekte beklenen hasar ve giderlerin kazanılmamış primleri aşması ihtimali, devam eden riskler karşılığı gibi ayrı testleri gündeme getirir. Hesap tarihi, kullanılan gün sayımı ve özel yöntemler dipnot veya aktüerya raporundan doğrulanmalıdır. Güncel yönetmelik ve SEDDK duyuruları karar tarihinde yeniden kontrol edilmeden eski bir örnek doğrudan uygulanmamalıdır.

İlgili konular

Ödemeler dengesi nedir?Temettü ödeme tarihi nasıl öğrenilir?Ekonomik büyüme oranı nasıl hesaplanır?Stok devir hızı ne anlatır?Eğitim harcamaları enflasyonu nasıl ölçülür?Kredi dosya masrafı iadesi nasıl istenir?Taşıt kredisi maliyeti nasıl hesaplanır?Borç transfer kredisi nasıl çalışır?Vergi artışı fiyatlara nasıl yansır?İndirimli fiyat nasıl hesaplanır?Firma büyüdükçe maliyetler neden artabilir?Has altın ne demek?Kredi başvurusu neden reddedilir?Asgari ücretin işverene maliyeti nasıl hesaplanır?Uluslararası sermaye akımları ekonomiyi nasıl etkiler?Dalgalı döviz kuru nasıl belirlenir?Karbon fiyatlandırması nasıl çalışır?Kaskoda tam hasar tazminatı nasıl hesaplanır?Merkez Bankası döviz kurunu nasıl belirler?Getiri eğrisi ekonomik beklentiler hakkında ne söyler?Merkez bankası rezervi neden önemlidir?Fon risk değeri ne demek?Baz etkisi enflasyonu nasıl etkiler?Vergi yükü nasıl hesaplanır?GSYH deflatörü fiyat değişimini nasıl ölçer?Üretici rantı nasıl oluşur?Yoksulluk sınırı nasıl belirlenir ve yorumlanır?Vergi gelirlerinin büyümeye duyarlılığı nasıl ölçülür?Eksik istihdam ne demek?Yanlış IBAN'a para gönderilirse ne yapılır?
Değişiklik geçmişi

4 Kasım 2026 — Konu eklendi.