Sanalda.comBETA

Cari oran nasıl hesaplanır?

Eklenme tarihi: 4 Kasım 2026

Cari oran, bir işletmenin bilanço tarihindeki dönen varlıklarını kısa vadeli yükümlülükleriyle karşılaştıran temel bir likidite göstergesidir. Formül, dönen varlıklar / kısa vadeli yükümlülükler şeklindedir. KOSGEB’in cari oran açıklaması ve Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun reel sektör gösterge metodolojisi aynı temel bölme işlemini kullanır. Oranın 1 olması, muhasebe tutarı bakımından her 1 liralık kısa vadeli yükümlülüğe karşı 1 liralık dönen varlık bulunduğunu anlatır; fakat bu eşitlik borçların vadesinde kesinlikle ödeneceği anlamına gelmez. Dönen varlıkların içinde satılması zaman alabilecek stoklar, tahsili gecikmiş ticari alacaklar, kullanım amacı kısıtlı nakit veya değer kaybedebilecek kalemler bulunabilir. Kısa vadeli yükümlülüklerin vade dağılımı da tek sayıda görünmez. Bu nedenle cari oran bir nakit bütçesi değil, belirli bir tarihteki bilanço sınıflandırmalarına dayanan ilk tarama aracıdır. KOSGEB, oranın tek başına değerlendirilmesinin anlamlı olmadığını açıkça belirtir. Sektörün faaliyet döngüsü, mevsimsellik, tedarikçi vadeleri, stok yapısı, tahsilat kalitesi ve finansmana erişim sonucu büyük ölçüde değiştirir. Hızlı stok devirli bir perakendeci ile uzun üretim süresi olan bir makine üreticisi aynı cari oranı farklı riskle taşıyabilir. Çok yüksek oran da her zaman üstün yönetim demek değildir; atıl nakit, yavaş stok veya tahsil edilemeyen alacak göstergesi olabilir. Aşağıdaki örneklerde tutarlar varsayımsaldır ve yöntem öğretmek için kullanılır. Güncel bir işletme için finansal durum tablosu, dipnotlar, sonraki tahsilat ve ödeme bilgileri ile aynı tanıma göre hazırlanmış sektör karşılaştırmaları incelenmelidir. Oranın eğilimi yorumlanırken bilanço tarihinden sonraki büyük tahsilat, ödeme, kredi yenileme ve stok değer düşüklüğü olayları da ayrı not edilmelidir. Metin yatırım, kredi veya ödeme gücü garantisi değildir; önemli bir ticari kararda vade eşleştirmesi ve nakit akışı ayrıca analiz edilmelidir.

Bilanço kalemlerini seçme ve örnek hesap

1. Formülün iki tarafını eşleştirme Cari oran = toplam dönen varlıklar / toplam kısa vadeli yükümlülükler biçiminde hesaplanır. Dönen varlıklar genel olarak işletmenin normal faaliyet döngüsünde paraya çevirmeyi, satmayı veya tüketmeyi beklediği; raporlama tarihinden sonraki on iki ay içinde gerçekleşmesi beklenen ya da nakit niteliğindeki kalemleri içerir. Kısa vadeli yükümlülükler ise normal faaliyet döngüsünde ödenecek, on iki ay içinde vadesi gelen veya erteleme hakkı bulunmayan borçları kapsar. Pay ile payda aynı tarihli ve aynı konsolidasyon kapsamındaki finansal durum tablosundan alınmalıdır. Banka veya sigorta gibi özel bilanço yapısına sahip işletmelerde genel sanayi şirketi oranını doğrudan kullanmak uygun olmayabilir. 2. Somut cari oran hesabı Varsayımsal bir işletmenin 4 milyon TL nakdi, 6 milyon TL ticari alacağı, 5 milyon TL stoku ve toplam 10 milyon TL kısa vadeli yükümlülüğü olsun. Dönen varlıklar 4 + 6 + 5 = 15 milyon TL’dir. Cari oran 15 / 10 = 1,50 olarak hesaplanır. Aynı bilançoda net işletme sermayesi 15 − 10 = 5 milyon TL’dir. Oran göreli bir ölçü, net işletme sermayesi ise para tutarıdır; biri diğerinin yerine geçmez. Örnekteki 1,50 güncel bir sektör normu veya tavsiye edilen evrensel eşik değildir. Para birimi her iki tarafta aynı olduğu için bölme sonucunda birim kalmaz. Yuvarlama en son yapılmalı ve karşılaştırılan dönemlerde aynı hassasiyet korunmalıdır. 3. Stok ve alacak kalitesini inceleme Örnekte stokların yarısının yavaş hareket ettiği, ticari alacakların bir bölümünün vadesinin geçtiği düşünülürse 1,50 oranının işaret ettiği tamponun tamamı hızla nakde dönüşmeyebilir. Asit-test oranı stokları ve bazı daha az likit kalemleri dışarıda bırakarak daha sıkı bir görünüm sunar; nakit oranı yalnız nakit ve kısa vadeli finansal yatırımlara odaklanır. Bu alternatifler cari oranın yanlış olduğu anlamına gelmez, farklı likidite sorularını yanıtlar. Alacak yaşlandırması, stok devir süresi, değer düşüklüğü karşılıkları ve teminatlar dipnotlardan incelenmelidir. Bir varlığın muhasebede dönen olarak sınıflandırılması, tutarın tam değerinden ve tam zamanında tahsil edileceğini garanti etmez.

Dönem karşılaştırması, müdahaleler ve sınırlar

4. Sektör ve mevsimsellik bağlamı Cari oran bilanço tarihinin fotoğrafıdır. Sezon öncesi stok biriktiren işletmede oran yükselirken yoğun satış sonrası stok ve tedarikçi borcu birlikte düşebilir. Yıl sonundan hemen önce kredi kullanıp hesabında nakit tutan şirketin hem dönen varlığı hem kısa vadeli borcu artar; oran başlangıç düzeyine bağlı olarak mekanik biçimde değişebilir. Bu nedenle tek tarih yerine aylık veya üç aylık eğilim, işletmenin faaliyet döngüsü ve aynı sektördeki karşılaştırılabilir şirketler incelenmelidir. KGK sektör verilerindeki likidite analizi bu bağlamı kurmaya yardımcı olur; ancak sektör ortalaması zorunlu hedef değildir. Farklı raporlama tarihleri ve mevsimsel iş modelleri aynı tabloda sıralanmadan önce uyarlanmalıdır. 5. Oranı yapay olarak değiştiren işlemler Bilanço gününe yakın alacak tahsil edip kısa vadeli borç ödemek, stok satın alımını ertelemek, kısa vadeli borcu uzun vadeye çevirmek veya faktoring yapmak cari oranı etkileyebilir. İşlemin ekonomik özü ve sonraki dönem tersine dönüşü görülmeden iyileşme kalıcı sayılmamalıdır. Örneğin 15 milyon TL dönen varlık ve 10 milyon TL kısa vadeli borç varken 2 milyon TL nakitle 2 milyon TL borç ödenirse yeni oran 13 / 8 = 1,625 olur; fakat toplam kaynak ve faaliyet kapasitesi aynı ölçüde artmamıştır. Bu örnek pencere süslemesi yapıldığını kanıtlamaz, yalnız bilanço tarihli oranın işlem zamanlamasına duyarlı olduğunu gösterir. Nakit akış tablosu ve raporlama sonrası olaylar bu yüzden kontrol edilmelidir. 6. Yöntem sınırı ve karar kontrolü Cari oran ödeme gücünün bütününü ölçmez. Uzun vadeli borçlar, kredi limitlerinin geri çekilme riski, kur ve faiz şokları, işletmenin kârlılığı, günlük nakit giriş-çıkışları ve teminat koşulları formülde yoktur. Negatif işletme sermayesi bazı hızlı tahsilatlı iş modellerinde sürdürülebilir olabilirken, güçlü görünen oran tahsil edilemeyen alacaklar nedeniyle yanıltabilir. Sonucu asit-test ve nakit oranı, alacak ve stok devir süreleri, faaliyetlerden nakit akışı, borç vade tablosu ve stres senaryolarıyla birlikte değerlendirin. Hesapta kullanılan bilanço tarihi, konsolidasyon kapsamı ve yeniden sınıflandırmaları açıklayın. Önemli kredi, tedarik veya yatırım kararında bağımsız denetim raporu ile dipnotları inceleyin; tek bir oranı kesin ödeme garantisi olarak kullanmayın.

İlgili konular

Açığa satış nasıl çalışır?Gram altın ile çeyrek altın arasındaki fark nedir?Kredi amortisman tablosu nasıl okunur?Ters repo ne demek?Mevduat güvencesi nasıl çalışır?Bütçe fazlası nedir?Küresel değer zinciri nasıl çalışır?Fon stopajı nasıl hesaplanır?Artan oranlı vergi sistemi nasıl çalışır?Enflasyon sepeti nasıl oluşturulur?Bilanço nasıl okunur?Fiyat tabanı arz ve talebi nasıl değiştirir?Değişken faizli kredi nasıl çalışır?Gecelik faiz nasıl hesaplanır?Gram altın neden düşer?Tam altın fiyatı nasıl hesaplanır?Maliyet enflasyonu nasıl oluşur?Aylık ve yıllık enflasyon arasındaki fark nedir?Ödemeler dengesi nedir?Ödemesi ertelemeli kredi nasıl çalışır?Takipteki alacaklar oranı nasıl hesaplanır?Kazanılmamış primler karşılığı nasıl hesaplanır?Kredi notu kaç ayda yükselir?Vadeli hesap vadesinden önce bozulursa ne olur?Aşkın sigorta ne demek?Para piyasası fonu ne demek?Cari denge nasıl hesaplanır?Market fiyatları neden farklı olur?Karbon fiyatlandırması nasıl çalışır?Fiyat artışı ile enflasyon arasındaki fark nedir?
Değişiklik geçmişi

4 Kasım 2026 — Konu eklendi.