Sanalda.comBETA

Alacak devir hızı nasıl hesaplanır?

Eklenme tarihi: 4 Kasım 2026

Alacak devir hızı, bir işletmenin ticari alacaklarını seçilen dönemde kaç kez satış hasılatına dönüştürdüğünü inceleyen faaliyet oranıdır. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Bağımsız Denetime Tabi Sektör Verileri metaverisinde formül, hasılatın ortalama ticari alacaklara bölünmesi olarak verilir. Aynı metaveri, alacakların tahsilat süresini 365 günün alacak devir hızına bölünmesiyle hesaplar. Oran bu nedenle satış akışı ile bilanço tarihindeki alacak stoku arasında bağ kurar. Hasılat dönem boyunca oluşur; ticari alacak ise belirli tarihlerde ölçülür. Dönem başı ve dönem sonu alacaklarının basit ortalamasını kullanmak, yalnız kapanış bakiyesini kullanmaya göre bu zaman farkını azaltır. Yüksek devir hızı çoğu durumda alacakların görece hızlı yenilendiğini, düşük hız ise satışlara kıyasla daha fazla fonun alacaklarda bağlı olduğunu düşündürür. Ancak tek sayı tahsilat kalitesini, müşterilerin riskini veya gecikmenin nedenini kanıtlamaz. Peşin satış oranı yüksek bir işletmenin toplam hasılatla hesaplanan oranı, ağırlıkla vadeli satış yapan bir işletmeyle doğrudan karşılaştırılamaz. Faktoring, alacak satışı, dönem sonuna yakın büyük tahsilat, mevsimsellik, ilişkili taraf işlemleri, değer düşüklüğü karşılığı ve kur hareketi de payda ile yorumunu değiştirebilir. KGK sektör verileri, devir hızı analizlerini yıl, raporlama çerçevesi ve sektör kırılımında sunarak karşılaştırma için bir başlangıç noktası sağlar; sektör ortalaması yine de zorunlu hedef ya da güvenli eşik değildir. Oranın birkaç dönemlik eğilimi, satış büyümesi ve tahsilat politikasındaki değişikliklerle birlikte açıklanmalı; tek dönemlik sıçrama otomatik olarak kalıcı iyileşme sayılmamalıdır. Aşağıdaki hesapta kullanılan tutarlar yalnız yöntemi göstermek için varsayımsaldır. Güncel bir işletme değerlendirmesinde aynı konsolidasyon kapsamındaki finansal tablolar, hasılat dipnotu, ticari alacak yaşlandırması, değer düşüklüğü karşılıkları ve raporlama sonrası tahsilatlar birlikte incelenmelidir. Bu oran tek başına kredi verme, yatırım yapma veya müşteriye vade tanıma kararı oluşturmaz.

Formülü kurma, veriyi eşleştirme ve örnek hesap

1. Formülün payını ve paydasını tanımlama KGK metaverisindeki temel formül alacak devir hızı = hasılat / ortalama ticari alacaklar biçimindedir. Hasılat, seçilen yıllık veya ara döneme ait kâr veya zarar tablosundan; ticari alacaklar ise aynı işletmenin ve aynı konsolidasyon kapsamının finansal durum tablolarından alınmalıdır. Ortalama ticari alacaklar genellikle dönem başı ticari alacaklar ile dönem sonu ticari alacakların toplamının ikiye bölünmesiyle bulunur. Ticari nitelik taşımayan diğer alacaklar, verilen depozitolar veya ortaklardan alacaklar açıklama yapılmadan paydaya eklenmemelidir. Brüt alacak ile değer düşüklüğü sonrası net alacak arasında tercih yapıldığında tanım raporda belirtilmeli ve dönemler boyunca tutarlı uygulanmalıdır. 2. Dönem ve satış kapsamını eşleştirme Yıllık hasılat on iki aylık ortalama alacakla, altı aylık hasılat ise aynı altı ayı temsil eden alacak ortalamasıyla karşılaştırılmalıdır. Ara dönem hasılatını açıklamadan yıllıklaştırmak veya yıllık satışları tek bir ay sonu bakiyesine bölmek oranı bozabilir. Teorik olarak yalnız vadeli satışların kullanılması tahsilata konu satışlarla daha iyi eşleşir; fakat yayımlanan finansal tablolarda peşin ve vadeli hasılat çoğu zaman ayrı verilmez. KGK formülü bu nedenle hasılatı kullanır. Analist toplam hasılatı kullandığını açıkça yazmalı, şirketler arasında peşin satış payı belirgin farklıysa karşılaştırmanın sınırını belirtmelidir. Mevsimsel işlerde aylık veya üç aylık alacak ortalaması iki noktalı ortalamadan daha temsil edici olabilir. 3. Somut devir hızı ve tahsilat günü hesabı Varsayımsal bir işletmenin yıllık hasılatı 24 milyon TL, dönem başı ticari alacağı 3 milyon TL ve dönem sonu ticari alacağı 4 milyon TL olsun. Ortalama ticari alacak (3 + 4) / 2 = 3,5 milyon TL’dir. Alacak devir hızı 24 / 3,5 = yaklaşık 6,86 kez hesaplanır. KGK yöntemindeki tahsilat süresi 365 / 6,86 = yaklaşık 53,2 gündür. Yalnız 4 milyon TL’lik kapanış bakiyesi kullanılsaydı hız 6 kez, tahsilat süresi yaklaşık 60,8 gün çıkardı. Fark faaliyet değişiminden değil payda seçiminden doğar. Örnek tutarlar gerçek bir şirketi veya güncel sektör normunu temsil etmez; yuvarlama hesabın sonunda yapılmalıdır.

Tahsilat kalitesi, karşılaştırma ve yöntem sınırları

4. Alacak yaşlandırmasıyla sonucu sınama Aynı devir hızına sahip iki işletmenin tahsilat riski farklı olabilir. Birinde bakiyenin çoğu henüz vadesi gelmemiş, diğerinde önemli kısmı uzun süredir gecikmiş olabilir. Bu nedenle oran; alacak yaşlandırması, müşteri yoğunlaşması, teminatlar, kredi limitleri, şüpheli alacak karşılıkları ve raporlama tarihinden sonraki gerçek tahsilatlarla sınanmalıdır. Tahsilat gününün sözleşmedeki vade ile karşılaştırılması da önemlidir: 53 günlük sonuç, 60 gün vadeli portföyde farklı; 30 gün vadeli portföyde farklı anlam taşır. İadeler, fiyat farkları ve kredi notları hasılatı veya alacağı değiştirebilir. Tek bir ortalama, müşteri bazındaki gecikme dağılımını ve en riskli hesapları görünmez kılar. 5. Faktoring ve muhasebe etkilerini ayırma Alacağın faktoring kuruluşuna veya bankaya devredilmesi, risk ve getirilerin kimde kaldığına bağlı olarak bilançodaki alacak tutarını azaltabilir ya da finansman borcuyla birlikte korunmasına yol açabilir. KGK’nin BOBİ FRS finansal araçlar eğitim modülü, risk ve getiriler devredilmediğinde alacağın finansal tablo dışı bırakılmaması gerektiğini örneklerle açıklar. Dolayısıyla benzer nakit girişi yaratan iki faktoring işlemi paydayı farklı etkileyebilir. Değer düşüklüğü karşılığı, kur farkı, müşteri bakiyesinin mahsuplaşması ve raporlama tarihine yakın tahsilat da oranı değiştirir. Devir hızındaki artışın sıkı tahsilat yönetiminden mi, alacak satışından mı, peşin satış payından mı yoksa geçici dönem sonu hareketinden mi geldiği dipnot ve nakit akışıyla ayrıştırılmalıdır. 6. Yöntem sınırı ve karar kontrolü Alacak devir hızı geçmiş bir dönemden türetilen muhasebe oranıdır; gelecekteki tahsilatı garanti etmez ve müşterilerin ödeme gücünü tek başına ölçmez. KGK sektör verisiyle kıyas yaparken yıl, sektör, finansal raporlama çerçevesi, şirket kümesi ve hesap formülü eşleştirilmelidir. Metaveri, bağımsız denetime tabi şirket kümesinin yıllar arasında değişebilmesi nedeniyle zaman tutarlılığının sınırlı olabileceğini belirtir. Oranı nakit dönüşüm süresi, faaliyetlerden nakit akışı, satış büyümesi, beklenen kredi zararı ve müşteri yoğunlaşmasıyla birlikte okuyun. Bir işletme kendi yönetim göstergesinde net vadeli satış kullanıyorsa KGK’nin hasılat tabanlı oranıyla doğrudan karşılaştırmadan önce mutabakat hazırlayın. Önemli kredi veya yatırım kararında dipnotları inceleyip şirket özelinde uzman değerlendirmesi alın.

İlgili konular

İşgücüne katılım oranı nedir?Günlük bileşik faiz nasıl hesaplanır?Para transferinde valör ne demek?Sanayi üretim endeksi nasıl yorumlanır?Kredi mevduat oranı nasıl hesaplanır?Asgari ücretin etkileri nasıl değerlendirilir?Banka likidite riski nedir?Vergi artışı fiyatlara nasıl yansır?Beta katsayısı ne demek?Dolar kuru neden yükselir?Benzin ve motorin zammı nasıl hesaplanır?Sigortada birleşik oran nasıl hesaplanır?Gelir tablosunda faaliyet kârı nasıl okunur?Kredi kartı borcu kaç ayda biter?Aktif kârlılığı nasıl hesaplanır?KrediMerkez Bankası döviz kurunu nasıl belirler?TEFAS ne demek?Toplu pazarlık ücretleri nasıl etkiler?Mevduat faizi nasıl hesaplanır?Dalgalı döviz kuru nasıl belirlenir?Gelir tablosu nasıl okunur?Emeklilik yaşı nasıl hesaplanır?KAP bildirimi nasıl okunur?İstihdam oranı nasıl hesaplanır?995 saflık altın ne demek?Marjinal maliyet üretim kararını nasıl etkiler?Kredi kartı dönem borcu ile güncel borç arasındaki fark nedir?Yatırım fonu satışı kaç günde hesaba geçer?Kamu borcu nedir?
Değişiklik geçmişi

4 Kasım 2026 — Konu eklendi.