Yönetmelik nedir?

Yönetmelik, yetkili makamların görev alanlarındaki kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak için çıkardığı düzenleyici işlemdir. Türkiye’de anayasal dayanağı 124. maddedir. Kanundan farklı bir düzenleme türüdür ve dayanağına aykırı olamaz. Bir metnin yönetmelik adını taşıması, bütün hükümlerinin kendiliğinden hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

Yetki, kapsam ve uygulama

1. Kim çıkarabilir? Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri anayasal koşullarla yönetmelik çıkarabilir. Düzenleme görev alanını ilgilendirmelidir. Özel bir kuruluşun kendi iç kurallarına yönetmelik demesi, onlara aynı kamu hukuku niteliğini otomatik kazandırmaz. 2. Kanunla ilişkisi Yönetmelik uygulama ayrıntıları getirebilir; kanuni yetkiyi aşarak üst kurala aykırı sonuç oluşturamaz. Bir yükümlülüğün dayanağı araştırılırken yalnızca yönetmelik değil, ilgili kanun veya kararname de okunur. 3. Düzenleyici niteliği Yönetmelikler genel ve soyut kurallar koyar. Belirli kişiye verilen ruhsat gibi bireysel işlemden ayrılır. Ancak düzenleyici kural ile onun uygulanması aynı uyuşmazlıkta birlikte önem taşıyabilir.

Yayımlanma, denetim ve okuma

4. Yürürlük Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanacağı kanunla belirlenir. Yayımlanma, yürürlük ve geçiş hükümleri ayrı incelenir. Eski internet kopyaları son değişiklikleri içermeyebilir. 5. Yargısal denetim Düzenleyici işlemlere karşı yargısal başvuru, görev, ehliyet ve süre gibi koşullara bağlıdır. Uygulama işlemi nedeniyle doğan başvuru imkanları da özel kurallarla değerlendirilir. Hukuka aykırılık iddiası, işlemin uygulanmasını her durumda kendiliğinden durdurmaz. 6. Pratik inceleme Düzenlemenin adı, yayımlandığı tarih, dayanağı ve ilgili maddesi belirlenmelidir. Genelge, tebliğ ve yönetmelik aynı belge türü değildir. Somut bir işlemde hangi metnin hangi tarihte uygulandığı belgelerle karşılaştırılır; başvuru koşulları için olayın ayrıntıları gerekir.