Yerçekimi nedir?
Yerçekimi, kütle taşıyan cisimlerin birbirini çekmesiyle ilişkili temel doğa olgusudur. Dünya’nın bizi ve atmosferi tutması, Ay’ın yörüngesi ve gezegenlerin Güneş çevresindeki hareketi bu etkiyle açıklanır.
Kütle, ağırlık ve uzaklık
İki cisim arasındaki çekim kütleleriyle artar, aralarındaki uzaklık arttıkça azalır. Kütle bir cismin madde miktarıyla ilişkili özelliğidir; ağırlık ise bulunduğu yerdeki yerçekimi kuvvetidir. Bu nedenle bir insanın kütlesi Ay’da değişmez, ağırlığı değişir. Dünya yüzeyine yakın serbest düşen cisimlerin ivmesi yaklaşık 9,8 m/s²’dir; hava direnci yüzünden gerçek düşüş farklılaşabilir. Yerçekimi yalnızca aşağı doğru çekme olarak düşünülmemelidir: düşey yön, bulunduğumuz yerde Dünya’nın merkezine yaklaşık olarak yöneliktir.
Yörüngeler ve genel görelilik
Yörüngedeki uydu sürekli Dünya’ya doğru düşer; yatay hızı nedeniyle yüzeye çarpmadan çevresinde dolaşır. Astronotların ağırlıksız görünmesi yerçekiminin yok olduğu anlamına gelmez, uzay aracıyla birlikte serbest düşmelerinden kaynaklanır. Newton’un çekim yasası birçok günlük ve uzay uçuşu hesabında çok başarılıdır. Einstein’ın genel göreliliği ise kütle ve enerjinin uzay-zaman geometrisini etkilediğini söyler; güçlü çekim ve çok hassas ölçümler için daha kapsamlı açıklama sunar. Gelgitlerde Ay ve Güneş’in çekimi ile Dünya’nın dönüşü birlikte rol oynar.