Ticari elektronik ileti izni nasıl geri alınır?
Ticari elektronik ileti iznini geri almak için satın alma sözleşmesini sona erdirmeniz veya neden açıklamanız gerekmez. Türkiye'de 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, alıcının ticari elektronik iletileri dilediği zaman ve gerekçe göstermeden reddedebilmesini güvence altına alır. Ret; İleti Yönetim Sistemi (İYS) üzerinden ilgili marka ve iletişim kanalı için yapılabileceği gibi, SMS, e-posta veya aramada hizmet sağlayıcının sunduğu ücretsiz çıkış yöntemiyle doğrudan da iletilebilir. Yönetmelik, ticari ileti hangi kanaldan gönderildiyse ret imkânının da aynı kanalda kolay ve ücretsiz sunulmasını ve her iletide erişilebilir olmasını ister. Ret kaydı bir pazarlama iznini sona erdirir; üyeliği, devam eden siparişi, garanti hakkını veya telefon numarasının başka bir hukuki sebeple tutulmasını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde, sözleşmenin ifası, hesap güvenliği ya da mevzuat gereği gönderilmesi zorunlu bir bildirim reklam mesajıyla aynı değildir. Bu nedenle önce mesajın gerçekten tanıtım veya pazarlama amacı taşıyıp taşımadığını, hangi marka adına geldiğini ve SMS, arama ile e-posta kanallarından hangisini kapatmak istediğinizi belirleyin. Ret talebinin ulaştığını kanıtlayın; hizmet sağlayıcının ticari iletiyi durdurması için öngörülen üç iş günlük süreyi kaynak ve tatil günlerini dikkate alarak hesaplayın. Süre dolduktan sonra pazarlama iletisi devam ederse Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi üzerinden başvuru yapılabilir. Bu yazı genel hukuki bilgidir; somut iletinin içeriği, alıcının tüketici, tacir veya esnaf sıfatı ve işlem tarihindeki güncel mevzuat sonucu değiştirebilir.
Sözleşme ve sorumluluk
1. İYS kaydında marka ve iletişim kanalını ayrı kontrol edin İYS vatandaş ekranında telefon numarası veya e-posta adresiyle ilişkilendirilmiş hizmet sağlayıcı kayıtları görülebilir. Her kayıtta marka veya hizmet sağlayıcının kimliği ile arama, mesaj ve e-posta gibi iletişim kanalları ayrı değerlendirilebilir. Yalnız SMS iznini reddetmek, ekranda ayrıca açık kalan arama veya e-posta kanalının da kapandığı anlamına gelmeyebilir. Gönderen başlığı ile İYS'deki marka adı farklı görünüyorsa mesajdaki ticari unvanı, internet adresini ve müşteri hizmetleri bilgisini karşılaştırın; aynı şirketin birden fazla markası veya ileti gönderiminde kullandığı aracı olabilir. İYS'de hiç görünmeyen bir gönderen için ret hakkı ortadan kalkmaz. Mesajdaki ücretsiz çıkış kanalını kullanın ve gönderenin İYS kaydı bulunmadığını gösteren tarihli ekranı saklayın. Bir yakının hesabına, eski hat sahibine veya kurumsal hesaba bağlı kayıt varsa kendi iletişim adresinizle hangi alıcı sıfatının eşleştiğini belirleyin; başkasının hesabına girerek izin değiştirmeye çalışmayın. 2. Mesajdaki çıkış yöntemini aynı kanalda ve ücret ödemeden kullanın Hizmet sağlayıcı, gönderdiği her ticari elektronik iletide müşteri hizmetleri numarası, kısa mesaj numarası veya yalnız ret işlemine ayrılmış bağlantı gibi erişilebilir bir yöntem göstermelidir. SMS için SMS, e-posta için e-postadaki abonelikten çıkış bağlantısı veya cevap adresi, sesli arama için görüşmede ya da sonrasında sağlanan ücretsiz yöntem kullanılabilmelidir. Ret için ücretli üyelik, yeni pazarlama onayı, gereksiz kimlik belgesi veya satın alma şartı ileri sürülmesi kolay ve ücretsiz kullanım ilkesiyle bağdaşmayabilir. Sahte mesaj riski varsa kısaltılmış bağlantıya dokunmak yerine markanın resmî sitesinden İYS kaydına veya doğrulanmış müşteri hizmetleri kanalına gidin. Ret metninde iletişim adresinizi, kapatılmasını istediğiniz kanalı ve markayı açıkça belirtin; veri minimizasyonu gereği şifre, kart bilgisi veya e-Devlet parolası paylaşmayın. Gönderim ekranını, işlem numarasını ve varsa otomatik teyidi kaydedin. 3. Ret tarihini ve üç iş günlük uygulama süresini doğru ayırın Kanun ve Yönetmelik uyarınca hizmet sağlayıcı, ret talebi kendisine ulaştıktan sonra üç iş günü içinde ilgili kanaldaki ticari elektronik iletileri durdurmalıdır. Süre, ilk reklamın gönderildiği tarihten veya İYS hesabına giriş gününden değil, ret bildiriminin hizmet sağlayıcıya ulaştığı tarihten hareketle değerlendirilir. Hafta sonu ve resmî tatil bulunan bir dönemde takvim günü ile iş gününü karıştırmayın. İYS'deki ret zamanı, SMS teslim raporu, e-posta gönderim kaydı veya müşteri hizmetleri işlem numarası başlangıcı ispatlamaya yardımcı olur. Bu süre yeni ticari iletinin gönderilebileceği bir teşvik dönemi değildir; hizmet sağlayıcının kaydı sistemlerine uygulaması için öngörülen azami süredir. Üç iş günü dolmadan gelen tek iletiyi, süre dolduktan sonra tekrarlanan iletilerle aynı dosyada fakat ayrı tarih sırasıyla gösterin. Hizmet sağlayıcılar, kendilerine ulaşan onay ve ret bildirimlerini de üç iş günü içinde İYS'ye kaydetmekle yükümlüdür.
Başvuru ve belgeler
4. Pazarlama ile zorunlu işlem bildirimini içerikten ayırın Reddetme hakkının kullanılması, hizmet sağlayıcının başka mevzuat uyarınca göndermek zorunda olduğu bildirimleri engellemez. Sipariş teslimatı, ödeme güvenliği, sözleşme değişikliği veya hesap hareketi hakkında zorunlu bir uyarı, içeriği gerçekten bu amaçla sınırlıysa kampanya SMS'inden farklı olabilir. Ancak 'bilgilendirme' başlığı taşıması bir mesaja sınırsız reklam eklenebileceği anlamına gelmez. İndirim, yeni ürün, çapraz satış, hediye veya işletme tanıtımı öne çıkıyorsa iletinin ticari amacı ayrıca değerlendirilir. Ret sonrasında gelen iletinin ekran görüntüsünü tam metin, gönderen, tarih ve saat görünür biçimde saklayın; yalnız ilk satırı kesmek içeriğin niteliğini belirsizleştirebilir. Üyelik veya sözleşme sürüyorsa şirketten hangi mevzuat ya da sözleşme hükmü nedeniyle mesajı zorunlu saydığını yazılı açıklamasını isteyin. Pazarlama içeriği olmayan güvenlik kodunu engellemek için hesabı kapatmak gibi geri dönüşü zor işlemleri aceleyle yapmayın. 5. Tacir ve esnaf kaydında ret hakkının yine geçerli olduğunu bilin Yönetmelik sisteminde tacir veya esnafın elektronik iletişim adresine ticari ileti gönderilmesi için önceden onay aranmayan durumlar bulunabilir. Bu istisna, bu alıcıların reklamı süresiz kabul etmek zorunda olduğu anlamına gelmez. Tacir veya esnaf ret hakkını kullandığında, yeniden onay alınmadan o iletişim adresine ticari elektronik ileti gönderilemez. Bir numara hem bireysel hem ticari kullanım için kaydedilmişse İYS'de alıcı tipini ve marka kayıtlarını ayrı inceleyin. Çalışanın kişisel hattının şirket adına açılmış bir hesaba eklenmesi, işten ayrılan kişinin adresinin kurumsal listede kalması veya aynı e-postanın iki farklı işletmede kullanılması kimlik ve yetki uyuşmazlığı doğurabilir. Talepte hangi kişi veya işletme sıfatıyla ret verdiğinizi, hangi iletişim adresi ve kanalın kapatılacağını açıkça yazın. Şirket içindeki pazarlama tercihini değiştirmek için yetkili hesabı kullanın; başka bir tüzel kişinin kaydını yetkisiz biçimde değiştirmeyin. 6. Süre sonrasında TİSS şikâyet dosyasını eksiksiz kurun Retten sonra üç iş günü geçtiği hâlde pazarlama iletisi sürerse e-Devlet üzerinden erişilen Ticari Elektronik İleti Şikâyet Sistemi veya güncel TİSS vatandaş portalı kullanılabilir. Ticaret Bakanlığının resmî bilgilendirmesi, şikâyetin ticari iletinin gönderildiği tarihten itibaren üç ay içinde elektronik portal üzerinden ya da dilekçeyle ilgili ticaret il müdürlüğüne yapılabildiğini açıklar; başvuru günü güncel portal ve yetki bilgisini tekrar kontrol edin. Dosyaya ilk iletiyi, gönderen bilgisini, ret tarih ve yöntemini, İYS ekranını, üç iş günü sonrasında gelen iletileri ve varsa hizmet sağlayıcı cevabını ekleyin. Her mesaj için tarih-saat ve kanal belirtmek incelemeyi kolaylaştırır. İYS reddi pazarlamayı durdurmaya yöneliktir; kişisel verinin kaynağını öğrenme, silme veya yanlış kaydı düzeltme talebi gerekiyorsa 6698 sayılı Kanun kapsamındaki veri sorumlusu başvurusu ayrıca yürütülür. Resmî kaynaklar: https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103057, https://kayseri.ticaret.gov.tr/yayinlar/tuketici/ticari-iletisim-ve-ticari-elektronik-iletiler-hakkinda-yonetmelik, https://ticaret.gov.tr/ic-ticaret/ticari-elektronik-iletiler/ileti-yonetim-sistemi-iys, https://ticaret.gov.tr/ic-ticaret/ticari-elektronik-iletiler/genel-bilgiler ve https://iys.org.tr/iys/sss.