Depo ve dağıtım merkezleri şehir çeperine neden taşınır?
Büyük depoların kent çeperinde kümelenmesi arsa büyüklüğü, fiyat, otoyol bağlantısı ve yük araçlarının manevrasıyla ilişkilidir. Ama merkeze uzaklaşmak son teslimat yolunu uzatabilir. Bir depoya otoyoldan kolay ulaşmak, ondan bütün mahallelere hızlı ve temiz teslimat yapılacağı anlamına gelmez. Arazi tasarrufu ile araç kilometresi, işçi ulaşımı ve çevre mahalle üzerindeki etkiler aynı gerçek kentsel ulaşım ağ hesabında değerlendirilmelidir.
Arsa, ağ ve depolama işlevi
1. Kent merkezinde büyük ve yüksek tavanlı bir dağıtım binası için arsa pahalı veya sınırlı olabilir. Çeperde kamyon girişine, yükleme kapısına ve geniş raf alanına yer bulmak kolaylaşır. Otoyol kavşağı bölgesel yükü depoya taşıyabilir. Ancak yakınlık yalnız otoyola değil müşterilerin ve tedarikçilerin dağılımına göre ölçülür. OECD Uluslararası Ulaştırma Forumu kent içi lojistikte hem merkeze dönüş hem büyük banliyö depolarına talep eğilimini birlikte gözlemler. 2. Depo işlevi yer seçimini değiştirir. Uzun süreli stok tutan büyük tesis ile aynı gün sipariş dağıtan küçük mikro depo farklı alan ve hız ister. Dış depoda toplu yük depolamak ucuz olabilir, fakat her paketin merkezdeki müşteriye gidişindeki kilometre artabilir. Bu nedenle ana taşıma ve son kilometre ayrı hesaplanır. Tek bir en ucuz metrekare fiyatı, toplam lojistik maliyetini açıklamaz. 3. Yol ağının yönü de önemlidir. Depo iki otoyol arasında görünse bile ters yönlü bağlantı veya ağır araç yasağı gerçek rotayı uzatabilir. Sefer saatleri, terminal beklemesi ve müşteri teslim pencereleri güzergâh seçiminde belirleyicidir. Yakındaki demiryolu bağlantısı yalnız fiilen kullanılabilen yük terminali varsa avantaj sağlar. Haritada çizilen kısa çizgi konteynerin fabrikadan müşteriye kesintisiz yolunu göstermez.
Trafik ve kentsel planlama sonuçları
4. Çepere taşınma çalışanların işe erişimini değiştirebilir. Merkezde toplu taşımayla gelen işçi yeni depoya ancak otomobille veya işveren servisiyle ulaşabiliyorsa arsa tasarrufunun bir kısmı hanelere maliyet olarak aktarılır. Ağır araçlarla yaya ve bisiklet güzergâhları güvenle ayrılmalıdır. Konut alanı yakınında gürültü ve gece ışığı, tarım arazisi yakınında arazi dönüşümü de planlama kararının parçasıdır. 5. Alternatif olarak merkez yakınında küçük konsolidasyon noktaları kullanılıp büyük yükler çeper deposundan aktarılabilir. Bu düzen küçük teslimat araçlarının rotasını kısaltabilir, ancak ek aktarma ve bina maliyeti yaratır. ITF'nin kentsel lojistik merkezleri çalışması bağlama uygun, kamu yararını gözeten seçeneklerin değerlendirilmesini önerir. Her şehirde tek büyüklükte depo ağı varsaymak, yoğunluk ve sokak yapısı farklarını siler. 6. Karşılaştırmada toplam yük kilometresi, teslimat başına süre, boş araç yolculuğu, işçi ulaşımı, emisyon ve arazi tüketimi birlikte raporlanır. Depo açılışından sonra müşterinin ve işletmenin yeri değişebilir; eski sonuç sabit geleceği temsil etmez. Yerel imar ve ağır araç kuralları güncel resmî belgelerden kontrol edilir. Çeperde bir depo olması bölgeyi otomatik olarak daha temiz veya daha ucuz yapmaz; sonuç bütün ağ üzerinden ölçülmelidir.