Asit, baz ve pH nedir?
Asit ve bazlar, tepkime davranışlarına göre tanımlanan madde sınıflarıdır. Brønsted–Lowry tanımında asit proton verir, baz proton alır. pH, bir sulu çözeltinin asitliğini hidrojen iyonu etkinliği üzerinden logaritmik ölçekte ifade eder.
Tanımlar ve eşlenik çiftler
Suda hidroklorik asit protonunu suya aktarır ve hidronyum iyonu oluşturur; su bu durumda baz gibi davranır. Amonyak ise sudan proton alarak baz gibi davranır. Proton veren ve verdikten sonra kalan tür bir eşlenik asit-baz çiftini oluşturur. “Güçlü” asit veya bazın suda iyonlaşma derecesini, “derişik” ise birim hacimdeki miktarını anlatır; bunlar aynı özellik değildir. Bir çözelti seyreltilmiş güçlü asit veya derişik zayıf asit içerebilir. Ayrıca Lewis tanımı elektron çifti alışverişine odaklanarak daha geniş bir bakış sağlar.
pH ve güvenli kullanım
Yaklaşık 25 °C’de seyreltik sulu çözeltilerde pH 7 nötr kabul edilir; daha düşük değer asidik, daha yüksek değer bazik koşulları gösterir. Ölçek logaritmiktir: bir pH birimlik değişim hidrojen iyonu etkinliğinde yaklaşık on kat fark demektir. Nötr noktanın değeri sıcaklığa bağlıdır ve çok derişik çözeltilerde gündelik 0–14 aralığı katı sınır değildir. Turnusol veya pH kâğıdı yaklaşık değer verir; pH metre kalibrasyon ister. Güçlü asit ve bazlar yakıcı olabilir; laboratuvarda uygun koruma ve güvenlik yönergeleri gerekir.