8 Ekim: Tarihte Bugün

8 Ekim tarihinde yaşanan önemli olaylar, doğanlar, ölenler ve özel günler.

Olaylar 32

451 - Hristiyanlıktaki önemli doktriner ayrılıkların tartışıldığı "Konsil"lerin 4.sü Kalkedon (Kadıköy) Konsili toplandı.
1480 - Moskova Büyük Prensi III. İvan, Uğra Çarpışması'nı kazanarak ülkesini Altın Orda (Tatar) egemenliğinden kurtardı.
1600 - San Marino'da geçerliliği hâlen büyük ölçüde devam eden Anayasa kabul edildi.
1690 - Belgrad, II. Süleyman tarafından iki yıllık aranın ardından geri alınarak, yeniden Osmanlı egemenliğine girdi.
1804 - Fransız Sömürgeciliğine isyan eden kölelerin (Haiti Devrimi) lideri Jean-Jacques Dessalines, kendisini Haiti İmparatoru ilan ederek, "İmparator I. Jacques" olarak taç giydi.
1838 - Osmanlı-İngiliz Ticaret Antlaşması (Baltalimanı Antlaşması), Kraliçe Viktorya tarafından onaylandı.
1862 - Otto von Bismarck, Prusya Dış İşleri Bakanı oldu.
1871 - Tarihe "Büyük Chicago Yangını" olarak geçen felakette, şehrin tamamına yakını yandı.
1906 - Rus yazar Lev Tolstoy, Nobel Edebiyat Ödülü adaylığına karşı çıktı.
1908 - Sendika ve grev yasağının getirildiği Tatil-i Eşgal Kanunu'nun önceli "geçici kanun" çıkarıldı.
1912 - Bulgaristan, Yunanistan, Sırbistan ve Karadağ'dan oluşan Balkan Birliği'nin, Osmanlı Devleti'ne karşı savaş ilan etmesiyle I. Balkan Savaşı başladı.
1918 - İttihat ve Terakki Partisi iktidardan uzaklaştırıldı.
1920 - Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti kuruldu.
1923 - Çatalca, İtilaf Devletleri'nin işgalinden kurtuldu.
1933 - Beş Türk ressamın (Zeki Faik İzer, Nurullah Berk, Elif Naci, Cemal Tollu, Abidin Dino) oluşturduğu D Grubu ilk sergisini açtı.
1952 - Londra'da üç trenin karıştığı kazada 112 kişi öldü.
1958 - Pakistan'da Muhammed Eyüb Han darbeyle iktidarı ele geçirdi.
1962 - Cezayir, Birleşmiş Milletler üyesi oldu.
1967 - Gerilla lideri Che Guevara, Bolivya'da La Higuera çatışmasında yakalandı.
1970 - Rus yazar Aleksandr Soljenitsin, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı.
1978 - Bahçelievler katliamı: Ankara, Bahçelievler'de 7 TİP'li öğrenci öldürüldü.
1980 - Bob Marley son konserini bayıldığı için tamamlayamadı, daha sonra kanser olduğu açıklandı.
1982 - Komünist Polonya yönetimi, Solidarność (Dayanışma Sendikası) ve diğer işçi sendikalarını yasaklandı.
1987 - 24. Altın Portakal Film Festivali sonuçlandı. Altın Portakal'ı Yavuz Turgul'un yönettiği Muhsin Bey filmi aldı. En İyi Erkek Oyuncu Şener Şen, En İyi Kadın Oyuncu Türkân Şoray seçildi.
1991 - Hırvatistan, Yugoslavya'dan ayrıldığını ilan etti.
1993 - Gürcistan, Bağımsız Devletler Topluluğu'na (BDT) katıldı.
1997 - Kuzey Kore'de Kim Jong-il, babası Kim Il-sung'un 1994'teki ölümünün ardından Kore İşçi Partisi Genel Sekreteri seçildi.
1998 - Nobel Edebiyat Ödülü, Portekizli yazar Jose Saramago'ya verildi.
2001 - İki motorlu bir Cessna ile bir yolcu uçağı, Milano'da kalkış sırasında yoğun sis nedeniyle çarpıştı; 118 kişi öldü.
2002 - Bağımsız Devletler Topluluğu üyesi altı ülke Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü adında bir askeri ittifak kurdu.
2005 - 7,6 büyüklüğündeki Keşmir depreminde (Pakistan) yaklaşık 75.000 kişi öldü, 106.000 kişi de yaralandı.
2020 - Kıbrıs Harekâtı'ndan bu yana kapalı olan Maraş (Kapalı Maraş, KKTC), Cumhurbaşkanı Ersin Tatar'ın isteği üzerine 46 yıl aradan sonra açıldı.

Doğumlar 87

MÖ 318 - Pirus, Antik çağda yaşamış Epir kralı (ö. MÖ 272)
1789 - William John Swainson, İngiliz ornitolog, malakolog, konkolog, entomolog ve ressam (ö. 1855)
1807 - Harriet Taylor Mill, İngiliz filozof ve kadın hakları savunucusu (ö. 1858)
1823 - İvan Aksakov, Rus gazeteci ve politika yazarı (ö. 1886)
1842 - Nikolay Yadrintsev, Rus kaşif, arkeolog ve Türkolog (ö. 1894)
1848 - Pierre De Geyter, Enternasyonal marşının yazarı Belçikalı besteci (ö. 1932)
1850 - Henry Louis Le Chatelier, Fransız kimyager (ö. 1936)
1873 - Ejnar Hertzsprung, Danimarkalı astronom ve kimyager (ö. 1967)
1873 - Aleksey Şçusev, Rus mimar (ö. 1949)
1876 - Willie Smith, İskoç golfçü (ö. 1916)
1883 - Otto Heinrich Warburg, Alman fizyolog, tıp doktoru ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1970)
1884 - Walter von Reichenau, Alman subay ve Nazi Almanyası mareşali (ö. 1942)
1889 - Philippe Thys, Belçikalı eski profesyonel yol bisikletçisi (ö. 1971)
1890 - Eddie Rickenbacker, I. Dünya Savaşı'nda As pilot olarak Onur madalyası almış Amerikalı (ö. 1973)
1892 - Marina Tsvetayeva, Rus şair (ö. 1941)
1893 - Clarence Williams, Amerikalı caz piyanisti, besteci, vokalist ve editör (ö. 1965)
1895 - Ahmet Zogoğlu, Arnavutluk Kralı (ö. 1961)
1895 - Juan Peron, Arjantinli asker, siyasetçi ve Arjantin Devlet Başkanı (ö. 1974)
1897 - Rouben Mamoulian, Amerikalı sinema yönetmeni (ö. 1987)
1901 - Mark Oliphant, Avustralyalı fizikçi ve hümanist (ö. 2000)
1917 - Rodney Robert Porter, İngiliz biyokimyacı. 1972 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1985)
1918 - Jens Skou, Danimarkalı kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 2018)
1919 - Kiichi Miyazawa, 1991-1993 yılları arasında Japonya'nın 49. başbakanı olarak görev yapmış Japon siyasetçi (ö. 2007)
1920 - Frank Herbert, Amerikalı yazar (ö. 1986)
1922 - Nils Liedholm, İsveçli eski millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2007)
1927 - César Milstein, Arjantinli biyokimyacı (ö. 2002)
1928 - Didi, Brezilyalı eski millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2001)
1928 - Bill Maynard, İngiliz oyuncu ve komedyen (ö. 2018)
1930 - Toru Takemitsu, Japon besteci ve müzik kuramcısı (ö. 1996)
1934 - Gerry Hitchens, İngiliz eski millî futbolcu (ö. 1983)
1939 - Elvīra Ozoliņa, Leton-Sovyet cirit atıcı
1939 - Lynne Stewart, Amerikalı savunma avukatı (ö. 2017)
1940 - Paul Hogan, Avustralyalı aktör, komedyen, yazar ve televizyon sunucusu
1941 - George Bellamy, İngiliz müzisyen
1941 - Jesse Jackson, Amerikalı politikacı, insan hakları aktivisti ve papaz (ö. 2026)
1943 - Chevy Chase, Amerikalı komedyen ve sinema oyuncusu
1943 - RL Stine, Amerikalı yazar
1945 - Nurullah Ankut, Türk öğretmen, yazar ve Halkın Kurtuluş Partisi Genel Başkanı
1946 - Hanan Aşravi, Filistinli siyasetçi, düşünür ve aktivist
1946 - Jean-Jacques Beineix, Fransız film yönetmeni (ö. 2022)
1946 - Dennis Kucinich, Amerikalı siyasetçi
1948 - Claude Jade, Fransız oyuncu (ö. 2006)
1949 - Sigourney Weaver, Amerikalı sinema oyuncusu
1952 - Edward Zwick, Amerikalı yönetmen ve yapımcı
1953 - Nabi Avcı, Türk akademisyen, yazar ve siyasetçi
1955 - Manrico Gammarota, İtalyan oyuncu (ö. 2015)
1956 - Erman Kunter, Türk basketbolcu ve antrenör
1957 - Antonio Cabrini, İtalyan millî futbolcu ve teknik direktör
1958 - Steve Coll, Amerikalı akademisyen, gazeteci, yazar ve yönetici
1958 - Ursula von der Leyen, Alman siyasetçi
1959 - Nick Bakay, Amerikalı oyuncu seslendirme sanatçısı, yazar, komedyen ve spor muhabiri
1960 - Reed Hastings, Amerikalı iş adamı
1966 - Felipe Camiroaga, Şilili radyo ve televizyon sunucusu (ö. 2011)
1966 - Karyn Parsons, Amerikalı oyuncu
1966 - Teddy Riley, Amerikalı prodüktör, şarkıcı-söz yazarı ve müzisyen
1968 - Zvonimir Boban, Hırvat eski millî futbolcu
1968 - CL Smooth, Amerikalı rapçi
1968 - Leeroy Thornhill, İngiliz DJ. The Prodigy adlı grubun eski üyesi
1969 - Julia Ann, Amerikalı porno yıldızı
1969 - Jeremy Davies, Amerikalı oyuncu
1969 - Dylan Neal, Kanadalı aktör
1969 - Hagen Rether, Alman kabare sanatçısı ve müzisyen
1970 - Matt Damon, Amerikalı sinema oyuncusu
1970 - Anne-Marie Duff, İngiliz oyuncu
1970 - Sadiq Khan, Pakistan asıllı İngiliz siyasetçi
1971 - Pınar Selek, Türk sosyolog ve yazar
1973 - Terry Balsamo, Amerikalı müzisyen
1974 - Koji Murofushi, Japon çekiç atıcı
1977 - Erna Siikavirta, Fin müzisyen
1979 - Kristanna Loken, Amerikalı sinema oyuncusu
1980 - Nick Cannon, Amerikalı aktör, komedyen, rapçi, yönetmen, yazar, yapımcı ve televizyon sunucusu
1980 - The Miz, Amerikalı profesyonel güreşçi
1982 - Annemiek van Vleuten, Hollandalı yol bisikleti yarışı bisikletçisi
1983 - Gamze Topuz, Türk oyuncu
1985 - Elliphant, İsveçli şarkıcı, söz yazarı ve rapçi
1985 - Bruno Mars, Amerikalı şarkıcı, söz yazarı ve prodüktörü
1987 - Aya Hirano, Japon seslendirme sanatçısı ve şarkıcı
1989 - Mahmut Temür, Türk-Alman futbolcu
1989 - Armand Traoré, Senegal kökenli Fransız futbolcu
1993 - Garbiñe Muguruza, İspanyol tenisçi
1993 - Barbara Palvin, Macar model
1993 - Molly Quinn, Amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
1994 - Luca Hänni, İsviçreli şarkıcı
1997 - Bella Thorne, Amerikalı oyuncu, dansçı ve şarkıcı
1997 - Ben White, İngiliz millî futbolcu
2001 - Percy Hynes White, Kanadalı aktör
2003 - Ángela Aguilar, Meksikalı-Amerikalı şarkıcı

Ölümler 57

705 - Abdülmelik, Emeviler'in 5. Halifesi (d. 646)
1317 - Fushimi, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 92. imparatoru (d. 1265)
1469 - Fra Filippo Lippi, Erken rönesans dönemi İtalyan ressam (d. 1406)
1735 - Yongzheng, Çin'in Qing Hanedanı'nın beşinci imparatoru (d. 1678)
1793 - John Hancock, Amerikalı tüccar ve devlet adamı (d. 1737)
1803 - Vittorio Alfieri, İtalyan drama yazarı (d. 1749)
1834 - François-Adrien Boieldieu, Fransız besteci ve müzik öğretmeni (d. 1775)
1869 - Franklin Pierce, ABD'nin 14. Başkanı (d. 1804)
1934 - Willi Bang-Kaup, Alman Türkolog (d. 1869)
1936 - Ahmet Tevfik Okday, Osmanlı'nın son Sadrazamı (d. 1845)
1936 - Munshi Premchad, Modern Hintçe ve Urduca edebiyatının en önemli yazarlarından biri (d. 1880)
1953 - Chojun Miyagi, Japon sporcu ve karateci (d. 1888)
1967 - Clement Attlee, İngiliz siyasetçi (d. 1883)
1973 - Gabriel Marcel, Fransız varoluşçu filozof, oyun yazarı ve eleştirmen (d. 1889)
1982 - Philip Noel-Baker, İngiliz devlet adamı ve Nobel Barış Ödülü sahibi (d. 1889)
1983 - Joan Hackett, Amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1934)
1984 - Paul Baumgarten, Alman mimar (d. 1900)
1987 - Konstantinos Çaços, Yunan Diplomat, Hukuk profesörü, siyasetçi (d. 1899)
1987 - İsmet Sıral, Türk müzisyen, saksofonist, flütist ve neyzen (Türkiye'nin ilk caz orkestrası şeflerinden) (d. 1927)
1992 - Willy Brandt, Alman siyasetçi (d. 1913)
1993 - Cemal Bingöl, Türk ressam ve resim öğretmeni (d. 1912)
1996 - Maurice Aydalot Fransız yargıç (d. 1905)
2000 - Şükriye Atav, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (Altın Portakal ödüllü) (d. 1917)
2004 - Jacques Derrida, Fransız filozof (d. 1930)
2007 - Constantine Andreou, Yunan kökenli ressam ve heykeltıraş (d. 1917)
2008 - George Emil Palade, Romanya doğumlu hücre biyoloğu (d. 1912)
2011 - Roger Williams, Amerikalı klasik pop piyanisti (d. 1924)
2011 - Ingvar Wixell, İsveçli bariton (d. 1931)
2012 - John Tchicai, Danimarkalı caz müzisyeni ve saksafoncu (d. 1936)
2014 - Volkan Saraçoğlu, Türk sinema, dizi ve tiyatro sanatçısı (d. 1954)
2015 - Sırrı Elitaş, Türk sinema oyuncusu, senaryo yazarı ve yönetmen (d. 1944)
2016 - Giovanni Scognamillo, Türk yazar, sinema tarihçisi, araştırmacı, eleştirmen, çevirmen, eğitmen ve ressam (d. 1929)
2017 - László Aradszky, Macar pop şarkıcısı (d. 1935)
2017 - Gianni Bonagura, İtalyan radyo, televizyon, sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı (d. 1925)
2017 - Selim Şakir, Tunuslu siyasetçi (d. 1932)
2017 - Grady Tate, Amerikalı hard bop caz-soul müziği şarkıcısı, müzisyen ve bateristi (d. 1932)
2017 - Birgitta Ulfsson, Fin-İsveçli oyuncu ve tiyatro yönetmeni (d. 1928)
2018 - Dina Haroun, Suriyeli oyuncu (d. 1973)
2018 - Juan Heredia, İspanyol futbolcu (d. 1942)
2018 - Arnold Kopelson, Amerikalı film yapımcısı (d. 1935)
2018 - Joseph Tydings, Amerikalı siyasetçi (d. 1928)
2019 - Eduard Admetlla i Lázaro, İspanyol fotoğrafçı (d. 1924)
2019 - Helen Shingler, İngiliz oyuncu (d. 1919)
2019 - Talat Zekeriya, Mısırlı komedyen ve oyuncu (d. 1960)
2020 - Jim Dwyer, Amerikalı gazeteci ve yazar (d. 1957)
2020 - Whitey Ford, Amerikalı eski profesyonel beyzbol oyuncusu (d. 1928)
2020 - Shlomo Gazit, Türkiye doğumlu İsrailli rütbeli asker, eğitimci ve akademisyen (d. 1926)
2020 - Ram Vilas Paswan, Hint siyasetçi (d. 1946)
2020 - Muhammed Rıza Şeceryan, İranlı hanende, bestekâr, hünerî musiki üstadı ve hattat (d. 1940)
2020 - Jan Szarek, Polonyalı Lüteriyen başpiskopos (d. 1936)
2020 - Erin Wall, Kanadalı-Amerikalı opera sanatçısı (d. 1975)
2021 - Ricarlo Flanagan, Amerikalı oyuncu, komedyen ve müzisyen (d. 1980)
2022 - İzzettin İyigün, Türk asker. Eski Eğitim ve Doktrin Komutanı (d. 1938)
2023 - László Sólyom, Macar siyasetçi ve eski Macaristan cumhurbaşkanı (d. 1942)
2023 - Burt Young, Amerikalı oyuncu, yazar ve ressam (d. 1940)
2025 - György Mezey, Macar futbolcu ve teknik direktör (d. 1941)
2025 - Niyazi Sayın, Türk neyzen, ebru sanatçısı ve fotoğrafçı (d. 1927)

Özel günler 2

Gaziler Günü (Güney Kore)
Dünya Uzay Haftası (4-10 Ekim)