5 Ekim: Tarihte Bugün
5 Ekim tarihinde yaşanan önemli olaylar, doğanlar, ölenler ve özel günler.
Olaylar 45
- 869 - İstanbul'da toplanan IV. Konsil'de alınan kararlar sonucu Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki ayrım derinleşti.
- 1450 - Bavyera Dükü IX. Louis, Hristiyan olmayı kabul etmeyen Yahudilerin kovulmasını emretti.
- 1502 - Kristof Kolomb, Amerika'ya 4. yolculuğunda Kosta Rika'yı keşfetti.
- 1526 - Beçne Meydan Muharebesi, Osmanlı zaferiyle sonuçlandı.
- 1550 - Şili'de, İspanyol Konkistador Pedro de Valdivia tarafından Concepción şehri kuruldu.
- 1632 - Rusya Çarlığı, Sibir Hanlığı'nı (bugünkü Yakutistan) tamamen işgal etti.
- 1789 - Çoğu kadın 5 bini aşkın Fransız, kıtlığı protesto için Versailles Sarayı'na yürüdü ve Kral XVI. Louis'yi Paris'e taşınmaya zorladı.
- 1864 - Hindistan'daki Kalküta şehrinde siklon: 60.000 ölü.
- 1877 - Nimipu kabilesi Şefi Joseph'in teslim olmasıyla, ABD'nin kuzeybatısındaki kızılderili direnişi sona erdi.
- 1892 - Red Kit'teki Dalton kardeşlere ilham olan Dalton çetesi, Kansas'taki banka soygunlarında öldürüldü.
- 1896 - Alman fizikçi Wilhelm Roentgen'in yeni bir radyasyon çeşidi (bugünkü bilinen adıyla x ray) bulduğu açıklandı.
- 1908 - Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı idaresindeki Bosna-Hersek'i ilhak ettiğini açıkladı.
- 1908 - Bulgaristan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.
- 1910 - Portekiz'de Cumhuriyet ilan edildi.
- 1911 - İtalyan kuvvetleri, Trablusgarp'ın sahil şeridini ele geçirdi.
- 1915 - Bulgaristan Krallığı, İttifak Devletlerinin yanında I. Dünya Savaşı'na girdi.
- 1921 - İngiltere'de Uluslararası Yazarlar Birliği PEN kuruldu.
- 1925 - İlk Cumhuriyet Altını İstanbul Darphanesi'nde basıldı ve Mustafa Kemal Paşa'ya gönderildi.
- 1926 - İstanbul Boğazı'nda trenler için vapur seferleri başlatıldı.
- 1930 - Dünyanın en büyük hava gemisi İngiliz R 101 zeplini Fransa'da düştü ve 48 kişi hayatını yitirdi.
- 1931 - Başbakan İnönü ile Dışişleri Bakanı Aras'ın Yunanistan ziyaretleri sırasında, 1930 Türk-Yunan Dostluk Antlaşması yürürlüğe konuldu.
- 1938 - Nazi Almanyası, Yahudilere ait pasaportların iptal edildiğini duyurdu.
- 1944 - Fransa'da kadınlar seçme hakkına kavuştu.
- 1945 - Hollywood set işçilerinin grevinde Warner Bros'ta çıkan olaylarda (Kara Cuma) 40 gösterici yaralandı.
- 1947 - Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı sonucu lağvedilen Komintern'in devamı olarak, komünist partiler SBKP (B) önderliğinde Kominform'u kurdu.
- 1947 - Atina'da yapılan Akdeniz Atletizm Yarışmaları'nda Türkiye birinci oldu.
- 1948 - Türkmenistan'ın Aşkabat şehrindeki büyük depremde 110.000 kişi hayatını yitirdi.
- 1952 - 1939'dan beri ilk ve Stalin'in katıldığı son Sovyetler Birliği Komünist Partisi kongresi başladı.
- 1953 - Türkiye, BM Güvenlik Konseyi'ne 40 oyla geçici üye seçildi.
- 1958 - Fransa'da 5. Cumhuriyet ilan edildi ve Charles de Gaulle Cumhurbaşkanı seçildi.
- 1960 - Güney Afrika'da düzenlenen referandumda, Cumhuriyet rejimine geçilmesi kabul edildi.
- 1962 - Beatles'ın ilk hit şarkısı Love me do piyasaya çıktı.
- 1972 - Fransa'da Jean-Marie Le Pen liderliğinde aşırı sağcı/faşist parti Ulusal Cephe kuruldu.
- 1979 - Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat, Ankara'ya geldi; FKÖ Temsilciliği açıldı.
- 1979 - İçişleri Bakanı Hasan Fehmi Güneş, bir aşk skandalı sonucu Hükûmet'ten istifa etti.
- 1988 - Cezayir'de halk isyanı patlak verdi.
- 1988 - Şili'de Pinochet, Başkanlığının uzatılması için yapılan referandumu kaybetti.
- 1989 - Dalai Lama, Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
- 1991 - İlk resmi Linux sürümü (0.02) Linus Torvalds tarafından duyuruldu.
- 1991 - Sovyetler Birliği, tarihinde ilk kez IMF ile iş birliği anlaşması yaptı.
- 1997 - 34. Altın Portakal Film Festivali sonuçlandı. En iyi film ödülünü, Ferzan Özpetek'in yönettiği Hamam filmi aldı.
- 1999 - Muğla'nın Marmaris ilçesinde Richter ölçeğine göre 6.2 büyüklüğündeki depremde 100'e yakın kişi yaralandı.
- 2000 - Belgrad'daki kitlesel gösteriler sonucu Slobodan Milošević Devlet Başkanlığından istifa etmek zorunda kaldı.
- 2003 - Rus yanlısı Ahmet Kadirov Çeçenistan'ın ilk Devlet Başkanı seçildi.
- 2008 - Kırgızistan'nın Oş şehrinde 6,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. 75 kişi öldü, 200'den fazla kişi yaralandı.
Doğumlar 76
- 1274 - Zehebî, Suriyeli hadis hafızı, tarihçi ve kıraat alimi (ö. 1348)
- 1338 - III. Aleksios, Trabzon İmparatoru (ö. 1390)
- 1658 - Mary, II ve VII. James'in (1633-1701) ikinci eşi olarak İngiltere, İskoçya ve İrlanda kraliçesi (ö. 1718)
- 1677 - Pietro Grimani, Venedik Cumhuriyeti'nin 115'inci Dükası (ö. 1752)
- 1712 - Francesco Guardi, İtalyan soylusu ve Venedik Okulu mensubu ressam (ö. 1793)
- 1713 - Denis Diderot, Fransız yazar ve filozof (ö. 1784)
- 1743 - Giuseppe Gazzaniga, İtalyan opera bestecisi (ö. 1818)
- 1781 - Bernhard Bolzano, Çek filozof ve matematikçi (ö 1848)
- 1829 - Chester A. Arthur, ABD'nin 21. Başkanı (ö. 1886)
- 1841 - Philipp Mainländer, Alman şair ve filozof (ö. 1876)
- 1848 - Guido von List, Alman filozof, tarihçi ve yazar (ö. 1919)
- 1864 - Louis Jean Lumière, Fransız film yapımcısı (ö. 1948)
- 1878 - Louise Dresser, Amerikalı oyuncu (ö. 1965)
- 1879 - Francis Peyton Rous, Amerikalı virolog (ö. 1970)
- 1882 - Robert H. Goddard, Amerikalı fizikçi ve sıvı yakıtlı roketlerin üretilmesinin öncülerinden (ö. 1945)
- 1883 - Ida Rubinsteyn, Rus dansçı, aktris, sanat hamisi ve Belle Epoque figürü (ö. 1960)
- 1887 - René Cassin, Fransız hukukçu ve Nobel Barış Ödülü sahibi (ö. 1976)
- 1899 - Teresa de la Parra, Venezuelalı romancı (ö. 1936)
- 1902 - Ray Kroc, Amerikalı iş adamı (ö. 1984)
- 1908 - Mehmet Ali Aybar, Türk siyasetçi, Türkiye İşçi Partisi (TİP) eski lideri ve Sosyalist Devrim Partisi (SDP) kurucu Genel Başkanı (ö. 1995)
- 1908 - Joshua Logan, Amerikalı tiyatro yönetmeni, film yönetmeni ve yazar (ö. 1988)
- 1911 - Brian O'Nolan, İrlandalı yazar, oyun yazarı ve hicivci (ö. 1966)
- 1919 - Donald Pleasence, İngiliz oyuncu (ö. 1995)
- 1923 - Philip Berrigan, Amerikalı barış eylemcisi, anarşist ve papaz (ö. 2002)
- 1923 - Glynis Johns, Britanyalı sinema oyuncusu, dansçı, piyanist ve şarkıcı (ö. 2024)
- 1929 - Yuri Artsutanov, Rus mühendis (ö. 2019)
- 1930 - Miguel Báez Espuny, İspanyol boğa güreşçisi (ö. 2022)
- 1936 - Vaclav Havel, Çek oyun yazarı ve Cumhurbaşkanı (ö. 2011)
- 1941 - Bogusław Polch, Polonyalı çizgi roman sanatçısı (ö. 2020)
- 1947 - Brian Johnson, Avustralyalı rock grubu AC/DC'nin solisti İngiliz şarkıcı ve besteci
- 1948 - Zoran Živković, yazar, araştırmacı ve mütercim
- 1950 - Eddie Clarke, İngiliz gitarist (ö. 2018)
- 1950 - Jeff Conaway, Amerikalı oyuncu (ö. 2011)
- 1950 - Edward P. Jones, Amerikalı roman ve kısa hikâye yazarı
- 1951 - Karen Allen, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu
- 1951 - Yadigar Ejder, Türk oyuncu (ö. 1991)
- 1951 - Bob Geldof, İrlandalı şarkıcı, söz yazarı, aktör ve politik eylemci
- 1952 - Clive Barker, İngiliz yazar, yönetmen, ressam ve yapımcı
- 1952 - İmran Han, Pakistanlı siyasetçi ve Pakistan Başbakanı
- 1952 - İmamali Rahman, Tacik siyasetçi ve Tacikistan cumhurbaşkanı
- 1953 - Musa Çam, Türk sendikacı ve siyasetçi
- 1953 - Vladimir Badoyeviç Gasoyan, Sovyet teğmen
- 1957 - Bernie Mac, Amerikalı oyuncu (ö. 2008)
- 1958 - Neil deGrasse Tyson, Amerikalı astrofizikçi
- 1958 - Sungun Babacan, Türk seslendirme sanatçısı (ö. 2022)
- 1959 - Maya Lin, Çin asıllı Amerikalı Peyzaj Sanatı ve Heykel mimarilerinde ün yapmış mimar ve sanatçı
- 1959 - Cem Özer, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
- 1959 - Kenan İpek, Türk hukukçu ve siyasetçi
- 1960 - Careca, Brezilyalı eski futbolcu
- 1963 - Vahap Seçer, Türk ziraat mühendisi, siyasetçi ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı
- 1965 - Mario Lemieux, Kanadalı buz hokeyi oyuncusu ve yönetici
- 1965 - Patrick Roy, Kanadalı buz hokeyi oyuncusu, koç ve yönetici
- 1966 - Lorenza Indovina, İtalyan oyuncu
- 1967 - Guy Pearce, İngiliz asıllı Avustralyalı sinema oyuncusu
- 1970 - Josie Bissett, Amerikalı oyuncu
- 1970 - Berat Yenilmez, Türk oyuncu
- 1970 - Eyşan Özhim, Türk model ve oyuncu
- 1971 - Mauricio Pellegrino, Arjantinli eski futbolcu ve teknik direktör
- 1972 - Grant Hill, Amerikalı profesyonel eski basketbolcu
- 1975 - Kate Winslet, İngiliz oyuncu ve En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
- 1976 - Ramazan Kadirov, Rusya Federasyonu'na bağlı Çeçenistan'ın üçüncü devlet başkanı
- 1976 - Ceyhun Yılmaz, Türk şair, komedyen ve radyo-TV programcısı
- 1977 - Vinnie Paz, İtalyan asıllı Amerikalı hip hop sanatçısı
- 1977 - Konstantin Zıryanov, Rus eski futbolcu ve teknik direktör
- 1978 - Mark Gower, İngiliz futbolcu
- 1978 - James Valentine, Amerikalı müzisyen
- 1979 - Vince Grella, Avustralyalı millî futbolcu
- 1982 - Leonardo Abálsamo, Arjantinli futbolcu
- 1983 - Jesse Eisenberg, Amerikalı oyuncu, yazar ve komedyen
- 1984 - Kenwyne Jones, Trinidadlı eski futbolcu
- 1987 - Dillon Francis, Amerikalı DJ ve Electro House prodüktörü
- 1987 - Kevin Mirallas, Belçikalı millî futbolcu
- 1987 - Park So Yeon, Güney Koreli şarkıcı, aktris ve model
- 1988 - Bahar Kızıl, Türk şarkıcı
- 1991 - Xiao Zhan, Çinli aktör ve şarkıcı
- 1992 - Kevin Magnussen, Danimarkalı yarış pilotu
Ölümler 69
- 578 - II. Justinus, Bizans İmparatoru (d. 520~)
- 610 - Phocas, Bizans imparatoru (d. 547)
- 1056 - III. Heinrich, Kutsal Roma İmparatoru (d. 1017)
- 1111 - Robert II, 1093'ten 1111'e kadar Flandre Kontu (d. 1065)
- 1225 - Nâsır, Bağdat'taki otuz dördüncü Abbâsî Hâlifesi, Mûstadhî'nin oğlu ve Mûstencid'nin torunu (d. 1158)
- 1285 - III. Philippe, Fransa Kralı (d. 1245)
- 1522 - Hayır Bey, Osmanlı Mısır Valisi (d. 1464-1465)
- 1524 - Joachim Patinir, Flaman rönesans ve manzara ressamı (d. 1480)
- 1565 - Lodovico Ferrari, İtalyan matematikçiydi (d. 1522)
- 1791 - Grigoriy Potyomkin, Rus general ve devlet adamı (d. 1739)
- 1813 - Tecumseh, Kızılderili konfederasyonun ve Şavnilerin şefi (d. 1768)
- 1880 - Jacques Offenbach, Fransız besteci (d. 1819)
- 1892 - Albert Aurier, Fransız yazar (d. 1865)
- 1918 - Roland Garros, Fransız havacı ve I. Dünya Savaşı sırasında savaş pilotu (d. 1888)
- 1923 - Süleyman Bilgen, Türk siyasetçi ve din adamı (d. 1855)
- 1930 - Vladimir Şileyko, Rus oryantalist (Asurolojist, Hebraist), Akmeist şair ve çevirmen (d. 1891)
- 1931 - Selma Rıza Feraceli, Türk ilk kadın gazeteci (d. 1872)
- 1933 - Nikolay Yudeniç, Rus İç Savaşı (1918-1920) sırasında da kuzeybatıdaki karşıdevrimci Beyaz birliklerin komutanı (d. 1862)
- 1934 - Jean Vigo, Fransız yönetmen (d. 1905)
- 1938 - Faustina Kowalska, Polonyalı Latin Katolik bir rahibe, mistik ve aziz (d. 1905)
- 1941 - Louis Brandeis, Amerikalı avukat (d. 1856)
- 1942 - Hilmi Oytaç, Türk tıp doktoru ve siyasetçi (d. 1879)
- 1948 - Ōtani Kōzui, Japon Budist rahip ve tarihçi (d. 1876)
- 1960 - Alfred Louis Kroeber, Amerikalı antropolog (d. 1876)
- 1966 - Abdülkadir Emirmahmutoğlu, Türk siyasetçi (d. 1878)
- 1972 - Solomon Lefschetz, Amerikalı bir matematikçiydi (d. 1884)
- 1973 - Milunka Savić, Sırp asker ve halk kahramanı (d. 1890)
- 1974 - Zalman Şazar, İsrail'in 3. Cumhurbaşkanı (d. 1889)
- 1975 - Ali Tunalı, Türk siyasetçi (d. 1890)
- 1976 - Lars Onsager, Amerikalı kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1903)
- 1978 - Mucip Kemalyeri, Türk siyasetçi (d. 1895)
- 1981 - Gloria Grahame, Amerikalı aktris (d. 1923)
- 1986 - Hal B. Wallis, Amerikalı film yapımcısı (d. 1898)
- 1986 - James H. Wilkinson, İngiliz bilgisayar bilimcisi (d. 1919)
- 1994 - Nini Rosso, İtalyan trompetçi ve besteci (d. 1926)
- 1996 - Seymour Cray, Amerikalı elektrik-elektronik mühendisi ve süper bilgisayar tasarımcısı (d. 1925)
- 1997 - Brian Pillman, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1962)
- 2004 - Maurice Wilkins, Yeni Zelandalı fizikçi ve moleküler biyolog (DNA'nın yapısını bulan bilim adamlarından ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi) (d. 1916)
- 2011 - Gökşin Sipahioğlu, Türk gazeteci ve foto muhabiri (d. 1926)
- 2011 - Steve Jobs, Amerikalı bilgisayar girişimcisi ve mucit (d. 1955)
- 2011 - Charles Napier, Amerikalı oyuncu (d. 1936)
- 2014 - Andrea de Cesaris, İtalyan eski yarış sürücüsü (d. 1959)
- 2014 - Yuri Lyubimov, Rus yönetmen, aktör ve eğitmen (d. 1917)
- 2014 - Misty Upham, Kızılderili kökenli Amerikalı oyuncu (d. 1982)
- 2015 - Chantal Akerman, Belçikalı yönetmen, sanatçı, profesör ve senarist (d. 1950)
- 2015 - Tomris İncer, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1948)
- 2015 - Henning Mankell, İsveçli yazar (d. 1948)
- 2015 - Andrew Rubin, Amerikalı oyuncu (d. 1946)
- 2016 - Mario Almada, Meksikalı oyuncu (d. 1922)
- 2016 - Michal Kováč, Slovakya Eski Devlet Başkanı ve siyasetçi (d. 1930)
- 2016 - Arthur Z'ahidi Ngoma, Demokratik Kongolu Devlet ve siyaset adamı (d. 1947)
- 2017 - Giorgio Pressburger, Macaristan doğumlu İtalyan romancı ve kısa öykü yazarı (d. 1937)
- 2017 - Sylke Tempel, Alman gazeteci ve yazar (d. 2017)
- 2017 - Anne Wiazemsky, Alman asıllı Fransız oyuncu ve romancı (d. 1947)
- 2018 - Ivar Odnes, Norveçli siyasetçi (d. 1963)
- 2018 - Víctor Pey, İspanya doğumlu Şilili mühendis, siyasetçi, akademisyen ve iş adamı (d. 1915)
- 2018 - Hege Skjeie, Norveçli siyaset bilimci, akademisyen ve yazar (d. 1955)
- 2019 - Amalia Fuentes, Filipinli oyuncu (d. 1940)
- 2019 - Marcello Giordani, İtalyan opera sanatçısı (d. 1963)
- 2019 - Philippe Vandevelde, Belçikalı çizgi roman sanatçısı ve yazar (d. 1957)
- 2020 - Béatrice Arnac, Amerika Birleşik Devletleri doğumlu Fransız oyuncu, şarkıcı ve besteci (d. 1931)
- 2020 - Franco Bolelli, İtalyan filozof ve yazar (d. 1950)
- 2020 - Rasheed Masood, Hint siyasetçi (d. 1947)
- 2020 - Margaret Nolan, İngiliz görsel sanatçı, aktris ve model (d. 1943)
- 2020 - Pietro Scandelli, Eski İtalyan profesyonel bisiklet yarışçısı (d. 1941)
- 2021 - Fethali Üveysi, İranlı aktör ve film yönetmeni (d. 1946)
- 2021 - Zoran Stanković, Sırp siyasetçi, asker ve hekim (d. 1954)
- 2021 - Nikos Çumanis, Yunan profesyonel futbolcu (d. 1990)
- 2026 - Göksel Arsoy, Türk sinema ve tiyatro oyuncusu (d. 1936)
Özel günler 1
- Dünya Uzay Haftası (4-10 Ekim)