4 Eylül: Tarihte Bugün

4 Eylül tarihinde yaşanan önemli olaylar, doğanlar, ölenler ve özel günler.

Olaylar 40

476 - Batı Roma İmparatorluğu'nun son Hükümdarı Romulus Augustus, kendisini İtalya Kralı olarak ilân eden Germen şefi Odoacer tarafından tahttan indirilince, Batı Roma İmparatorluğu sona erdi.
1521 - İlyaki Kuşatması: Kara Mahmut Reis tarafından gerçekleştirilen kuşatma sonucunda İlyaki adası fethedildi.
1781 - Los Angeles, İspanyollar tarafından bölgeye yerleştirilen insanlarca kuruldu.
1870 - Fransa'da, III. Cumhuriyet ilan edildi.
1885 - Self-servis, ilk defa New York'ta uygulanmaya başlandı.
1886 - Yaklaşık 30 yıl süren savaşlardan sonra, Apaçi lideri Geronimo, Arizona'da teslim oldu.
1888 - George Eastman, Kodak adını ticarileştirdi ve makaralı film kullanan kamerasının patentini aldı.
1919 - Gazi Mustafa Kemal, Sivas Kongresi'ni açtı.
1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Ordusu, Yunan İşgali altındaki Sarıgöl, Buldan ve Bigadiç'i geri aldı.
1932 - Dünya Barış Konferansı Viyana'da toplandı.
1935 - İstanbul telefon şirketi, Hükûmet adına işletilmeye başlandı.
1936 - Birleşik Krallık Hükümdarı VIII. Edward, İstanbul'da Atatürk'ü ziyaret etti.
1939 - Tüm gıda maddelerine ihraç yasağı kondu.
1941 - II. Dünya Savaşı: İlk kez bir ABD gemisi, bir Alman denizaltısının hücumuna uğradı. Geminin adı USS Greer'di.
1944 Adolf Hitler, Doğu Prusya'daki Rastenburg yakınlarındaki karargahında Japon büyükelçisi Hiroshi Oshima'yı karşıladı. II. Dünya Savaşı: Müttefikler, Brüksel ve Anvers'i ele geçirdi.
Adolf Hitler, Doğu Prusya'daki Rastenburg yakınlarındaki karargahında Japon büyükelçisi Hiroshi Oshima'yı karşıladı.
II. Dünya Savaşı: Müttefikler, Brüksel ve Anvers'i ele geçirdi.
1950 - Türkiye'de Hasbi Tembeler olarak bilinen Beetle Bailey çizgi dizisi ilk kez çizgi bant olarak yayımlandı.
1956 - Depolama aygıtı olarak manyetik disk kullanan ilk ticari bilgisayar olan "IBM RAMAC 305" tanıtıldı.
1957 - Afroamerikan sivil haklar hareketi: -Little Rock Krizi- Arkansas Valisi, siyahi öğrencilerin Merkez Lisesi'ne kayıt yaptırmalarına engel olabilmek için Ulusal Muhafızlar'ı göreve çağırdı.
1963 - İsviçre Hava Yolları'na ait bir yolcu uçağı, İsviçre'nin Dürrenäsch şehri yakınlarında düştü; 80 kişi öldü.
1964 - Endonezya Hükûmeti, Beatles tarzı saç kesimini yasakladı.
1970 - Erdal İnönü, Ortadoğu Teknik Üniversitesi Rektörü oldu.
1970 - Şili'de, sosyalist lider Salvador Allende Başkan seçildi.
1971 - Alaska Hava Yolları'na ait Boeing 727 tipi bir yolcu uçağı, Juneau, Alaska yakınlarında düştü: 111 kişi öldü.
1972 - 1972 Yaz Olimpiyatları: Mark Spitz, yüzmede 7. altın madalyasını aldı, böylelikle tek bir Olimpiyat Oyunları'nda, 7 madalya birden alan ilk sporcu olarak rekor kırdı.
1975 - Bülent Ecevit'in seçim otobüsü, Elazığ'da taşlandı; 50 yaralı, 57 gözaltı.
1981 - Millî Güvenlik Konseyi, gözaltı süresinin 90 günden 45 güne inmesini onayladı.
1988 - Bangladeş'te sel: 300 kişi öldü, 20 milyon insan evsiz kaldı.
1989 - Türkiye'nin ilk spor gazetesi Fotospor, yayın hayatına başladı.
1990 - İslam Eleştirmeni, Araştırmacı Yazar Turan Dursun öldürüldü.
1991 - Halkın Emek Partisi (HEP), Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile anlaşarak seçimlerde iş birliği kararı aldı.
1993 - Demokrasi Partisi (DEP) Milletvekili Mehmet Sincar, Batman'da öldürüldü.
1996 Abdi İpekçi cinayetinin sanıklarından Oral Çelik, İsviçre tarafından Türkiye'ye iade edildi. Çelik, 16 Eylül'de 17 yıl aradan sonra çıkarıldığı Mahkemece tutuklandı. Kolombiya Devrimci Silahlı Kuvvetleri (FARC) örgütü militanları, Kolombiya'nın Guaviare bölgesindeki askerî bir kampa saldırdı, üç hafta süren çatışmalarda en az 130 kişi öldü.
Abdi İpekçi cinayetinin sanıklarından Oral Çelik, İsviçre tarafından Türkiye'ye iade edildi. Çelik, 16 Eylül'de 17 yıl aradan sonra çıkarıldığı Mahkemece tutuklandı.
Kolombiya Devrimci Silahlı Kuvvetleri (FARC) örgütü militanları, Kolombiya'nın Guaviare bölgesindeki askerî bir kampa saldırdı, üç hafta süren çatışmalarda en az 130 kişi öldü.
1997 - Kudüs'te çarşı merkezinde üç büyük patlamada 7 kişi öldü, 192 kişi yaralandı. Saldırıyı Hamas örgütü üstlendi.
1998 - Google, Stanford'da doktora yapan iki öğrenci; Larry Page ve Sergey Brin tarafından kuruldu.
2008 - Emekli Tümgeneral Osman Pamukoğlu önderliğinde, Hak ve Eşitlik Partisi kuruldu.
2022 - James Smith Cree Ulusu'nda ve Saskatchewan'daki Weldon'da 13 yerde meydana gelen bıçaklama saldırılarında kişi öldü ve 15 kişi yaralandı

Doğumlar 108

973 - Birûni, Farsi gök bilimci (ö. 1051)
1383 - VIII. Amadeus, Savoy Dükü - V. Felice adıyla son anti-papa olarak bilinir (1439-1449) (ö. 1451)
1563 - Wanli, Ming Hanedanı'nın 13. imparatoru (ö. 1620)
1768 - François-Auguste-René Chateaubriand, Fransız yazar ve diplomat (ö. 1848)
1809 - Juliusz Słowacki, Polonyalı şair (ö. 1849)
1824 - Anton Bruckner, Avusturyalı besteci (ö. 1896)
1850 - Luigi Cadorna, İtalyan general ve mareşal (ö. 1928)
1869 - Karl Seitz, Avusturyalı siyasetçi ve devlet adamı (ö. 1950)
1888 - Oskar Schlemmer, Alman ressam, heykeltıraş, tasarımcı ve Bauhaus okulu koreografı (ö. 1943)
1891 Fridolin von Senger und Etterlin, Alman asker (ö. 1963) Fritz Todt, Alman mühendis, general ve Todt Örgütü'nün kurucusu (ö. 1942)
Fridolin von Senger und Etterlin, Alman asker (ö. 1963)
Fritz Todt, Alman mühendis, general ve Todt Örgütü'nün kurucusu (ö. 1942)
1896 - Antonin Artaud, Fransız oyun yazarı, şair ve tiyatro oyuncusu (ö. 1948)
1901 - Ahmet Kutsi Tecer, Türk şair ve oyun yazarı (ö. 1967)
1905 - Nubar Tekyay, Türk-Ermeni kemancı ve besteci (ö. 1955)
1906 - Max Delbrück, Alman biyolog ve Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü sahibi (ö. 1981)
1908 - Edward Dmytryk, Amerikalı film yönetmeni (ö. 1999)
1908 - Richard Wright, Afrikalı-Amerikalı öykü, roman ve makale yazarı ve şair (ö. 1960)
1913 Kenzo Tange, Japon mimar (ö. 2005) Stanford Moore, Amerikalı biyokimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1982) Kenzō Tange, Japon mimar (ö. 2005)
Kenzo Tange, Japon mimar (ö. 2005)
Stanford Moore, Amerikalı biyokimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1982)
Kenzō Tange, Japon mimar (ö. 2005)
1917 - Henry Ford II, Edsel Ford'un oğlu ve Henry Ford'un torunu iş insanı (ö. 1987)
1925 - Forrest Carter, Amerikalı yazar (ö. 1979)
1927 - John McCarthy, Amerikalı bilgisayar bilimci ve bilişsel bilimci (ö. 2011)
1928 - Dick York, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1992)
1931 - Jeanette Schultze, Alman sinema oyuncusu (ö. 1972)
1931- Mitzi Gaynor, Amerikalı sinema oyuncusu, dansçı ve gösteri sanatçısı (ö. 2024)
1934 Clive Granger, Galli ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (ö. 2009) Tony Book, İngiliz futbolcu ve teknik direktör (ö. 2025) Jan Švankmajer, Çek sürrealist sanatçı, animatör, film direktörü ve yönetmen
Clive Granger, Galli ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (ö. 2009)
Tony Book, İngiliz futbolcu ve teknik direktör (ö. 2025)
Jan Švankmajer, Çek sürrealist sanatçı, animatör, film direktörü ve yönetmen
1935 - Dorothy Masuka, Zimbabveli kadın caz sanatçısı
1942 - Raymond Floyd, Amerikalı golfçü
1944 - Tony Atkinson, Britanyalı akademisyen ve ekonomist (ö. 2017)
1945 - Kandemir Konduk, Türk oyun yazarı ve senarist
1946 - Gary Duncan, Amerikalı rock müziği gitaristi ve şarkıcısı (ö. 2019)
1949 Tom Watson, Amerikalı golfçü Daniel Leclercq, Fransız futbolcu ve teknik direktör (ö. 2019)
Tom Watson, Amerikalı golfçü
Daniel Leclercq, Fransız futbolcu ve teknik direktör (ö. 2019)
1950 - Aleksandar Berček, Sırp oyuncu
1951 - Judith Ivey, Amerikalı oyuncu ve tiyatro yönetmeni
1953 - Fatih Terim, Türk spor adamı (Türk teknik direktör ve eski millî futbolcu)
1954 - Bülent Bilgiç, Türk oyuncu
1956 - Blackie Lawless, Amerikalı müzisyen
1957 - Montserrat Candini, İspanyol siyasetçi
1958 Satoshi Tezuka, Japon eski millî futbolcu Michael Morell, CIA eski Başkan Yardımcısı
Satoshi Tezuka, Japon eski millî futbolcu
Michael Morell, CIA eski Başkan Yardımcısı
1959 - Domiziana Giordano, İtalyan fotoğrafçı, sanatçı, oyuncu ve video sanatçısı
1960 - Damon Wayans, Amerikalı komedyen, oyuncu, yazar ve yapımcı
1961 - Uğur Polat, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
1962 - Shinya Yamanaka, Japon doktor ve araştırmacı
1964 - Mehmet Varol, Türk siyasetçi
1965 - Mustafa Zeki Uğurlu, Türk asker
1966 - Kemalettin Nalcı, Türk siyasetçi
1968 Natacha Amal, Belçikalı oyuncu Gavin Smith, Kanadalı profesyonel poker oyuncu (ö. 2019)
Natacha Amal, Belçikalı oyuncu
Gavin Smith, Kanadalı profesyonel poker oyuncu (ö. 2019)
1969 Giorgi Margvelaşvili, Gürcü akademisyen ve siyasetçi Alexander Paul Coe, Galler doğumlu DJ ve prodüktör
Giorgi Margvelaşvili, Gürcü akademisyen ve siyasetçi
Alexander Paul Coe, Galler doğumlu DJ ve prodüktör
1970 Jesse Spencer, Amerikalı pornografik film oyuncusu ve yönetmeni Jesús Luis Álvarez de Eulate Güergue, Andorralı eski milli futbolcu ve teknik direktör
Jesse Spencer, Amerikalı pornografik film oyuncusu ve yönetmeni
Jesús Luis Álvarez de Eulate Güergue, Andorralı eski milli futbolcu ve teknik direktör
1971 - Yuji Nakayoshi, Japon eski futbolcu
1972 - Yuji Nakayoshi, Japon futbolcu
1973 - Jason David Frank, Amerikalı oyuncu ve dövüş sanatları ustası (ö. 2022)
1974 - Oğuz Aksaç, Türk halk müziği sanatçısı
1975 - Mark Ronson, Britanyalı DJ, gitarist, şarkıcı ve müzik prodüktörü
1976 - Iván Massagué, İspanyol aktör
1977 - Lucie Silvas, Britanyalı şarkıcı-şarkı yazarı, besteci ve piyanist
1978 Takao Yamauchi, Japon eski futbolcu Danijel Ljuboja, Sırp eski futbolcu
Takao Yamauchi, Japon eski futbolcu
Danijel Ljuboja, Sırp eski futbolcu
1979 - Ankaralı Yasemin, Türk şarkıcı
1980 - Max Greenfield, Amerikalı oyuncu
1981 Beyoncé, Amerikalı şarkıcı, oyuncu, şarkıcı yazarı ve Grammy Ödülü sahibi Lacey Mosley, Amerikalı şarkıcı (Flyleaf'in kurucusu ve eski solisti)
Beyoncé, Amerikalı şarkıcı, oyuncu, şarkıcı yazarı ve Grammy Ödülü sahibi
Lacey Mosley, Amerikalı şarkıcı (Flyleaf'in kurucusu ve eski solisti)
1983 Andrew McCollum, Facebook'un kurucu ortağı ve melek yatırımcı Leobardo López, Meksikalı futbolcu
Andrew McCollum, Facebook'un kurucu ortağı ve melek yatırımcı
Leobardo López, Meksikalı futbolcu
1984 - Camila Bordonaba, Arjantinli aktris ve model
1985 - Raúl Albiol, İspanyol defans futbolcusu
1986 Aaron Hunt, Alman eski futbolcu Ayumi Kaihori, Japon milli futbolcu Xavier Woods, Amerikan profesyonel güreşçi
Aaron Hunt, Alman eski futbolcu
Ayumi Kaihori, Japon milli futbolcu
Xavier Woods, Amerikan profesyonel güreşçi
1987 - Wesley Blake, Amerikalı profesyonel güreşçi
1988 Bilal Göregen, Türk sokak müzisyeni ve "Ievan polkka" yorumuyla ünlenen internet fenomeni JJ Hickson, Amerikalı profesyonel basketbolcu
Bilal Göregen, Türk sokak müzisyeni ve "Ievan polkka" yorumuyla ünlenen internet fenomeni
JJ Hickson, Amerikalı profesyonel basketbolcu
1989 - Barry Douglas, İskoç futbolcu
1990 Olha Harlan, Ukraynalı eskrimci Stefanía Fernández, Venezuelalı model
Olha Harlan, Ukraynalı eskrimci
Stefanía Fernández, Venezuelalı model
1991 - Carter Jenkins, Amerikalı oyuncu
1992 Kaan Boşnak, Türk müzisyen Hanna Schwamborn, Alman oyuncu Layvin Kurzawa, Fransız millî futbolcu
Kaan Boşnak, Türk müzisyen
Hanna Schwamborn, Alman oyuncu
Layvin Kurzawa, Fransız millî futbolcu
1993 - Yannick Carrasco, Belçikalı profesyonel milli futbolcu
1994 - Senou Coulibaly, Malili futbolcu
1995 - Forrest Molinari, Amerikalı güreşçi
1996 - Mizuki Hayashi, Japon futbolcu
2000 - Jayden Richardson, İngiliz futbolcu
2000 - Sergio Gómez, İspanyol futbolcu

Ölümler 48

626 - Gaozu, Çin'in Tang Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (d. 566)
1063 - Tuğrul Bey, Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu (d. 990)
1323 - Kegen Han, 5. Yuan Hanedanı ve Çin İmparatoru (d. 1302)
1342 - Anna, 17 Temmuz 1341 tarihinden 4 Eylül 1342 tarihine kadar Trabzon İmparatorluğu'nun imparatoriçesi
1522 - Kara Mahmut Reis, Türk denizci (d. ?)
1821 - José Miguel Carrera, Güney Amerikalı milli kahraman ve Şilili politikacı (d. 1785)
1836 - Aaron Burr, Amerikalı siyasetçi ve ABD'nin 3. başkan yardımcısı (d. 1756)
1907 - Edvard Grieg, Norveçli besteci (d. 1843)
1944 - Erich Fellgiebel, Alman general (Hitler'e karşı yapılan 20 Temmuz suikast girişiminde yer alan) (idam) (d. 1886)
1951 - Louis Adamic, Amerikalı gazeteci ve yazar (d. 1899)
1963 - Robert Schuman, Fransız politikacı (d. 1886)
1965 - Albert Schweitzer, Fransız tıp doktoru, teolog, filozof, müzisyen ve Nobel Barış Ödülü sahibi d. 1875)
1965 - Mahmut Moralı, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (Şehir Tiyatroları sanatçısı) (d. 1902)
1967 - Ali Mümtaz Arolat, Türk şair (d. 1897)
1985 - George O'Brien, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1899)
1989 - Georges Simenon, Belçikalı polisiye yazarı (d. 1903)
1990 - Irene Dunne, Amerikalı oyuncu (d. 1898)
1990 - Turan Dursun, Türk yazar ve düşünce adamı (d. 1934)
1991 - Henri de Lubac, Katolik ilahiyatçı (d. 1896)
1993 - Mehmet Sincar, Türk siyasetçi (d. 1953)
1993 - Hervé Villechaize, Fransız oyuncu (d. 1943)
1997 - Aldo Rossi, İtalyan mimar ve tasarımcı (d. 1931)
2006 - Giacinto Facchetti, İtalyan futbolcu (d. 1942)
2006 - Steve Irwin, Avusturyalı belgeselci (d. 1962)
2011 - Mino Martinazzoli, İtalyan siyasetçi (d. 1931)
2011 - Hakkı Ögelman, Türk gök bilimci ve profesör (d. 1940)
2013 - Ferdinand Biwersi, Eski Alman futbol hakem (d. 1934)
2014 - Gustavo Cerati, Bir şarkıcı, söz yazarı, besteci ve rock müzik yapımcısı (d. 1959)
2014 - Joan Rivers, Amerikalı oyuncu, komedyen, yazar, yapımcı ve sunucu (d. 1933)
2015 - Sylvie Joly, Fransız oyuncu ve komedyen (d. 1934)
2018 - Marijan Beneš, Yugoslav-Bosnalı boksör (d. 1951)
2018 - István Bethlen, Macar ekonomist ve siyasetçi (d. 1946)
2018 - Bill Daily, Amerikalı oyuncu (d. 1927)
2018 - Christopher Lawford, Amerikalı yazar, oyuncu, yapımcı ve siyasi aktivist (d. 1955)
2019 - Abbas Abdulla, Azeri şair (d. 1940)
2019 - Edgardo Andrada, Arjantinli eski futbolcu (d. 1939)
2019 - Roger Etchegaray, Fransız kardinal (d. 1922)
2019 - Kylie Rae Harris, Amerikalı country şarkıcısı, müzisyen ve söz yazarı (d. 1989)
2019 - Tevfik Kış, Türk güreşçi ve antrenör (d. 1934)
2019 - Dan Warner, Amerikalı müzisyen, albüm yapımcısı ve söz yazarı (d. 1970)
2020 - Lloyd Cadena, Filipinli vlogger, radyo kişiliği ve yazar (d. 1993)
2020 - Annie Cordy, Belçikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1928)
2020 - Dmitry Svetushkin, Moldovalı satranç oyuncusu (d. 1980)
2020 - Joe Williams, 1999'da dört ay boyunca Cook Adaları Başbakanı olarak görev yapmış siyasetçi ve doktor (d. 1934)
2023 - Ferid Murad, Arnavut asıllı Amerikalı doktor, farmakolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1936)
2023 - Steve Harwell, Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1967)
2025 - Katharine, Britanya kraliyet ailesi üyesi, (d. 1933)
2025 - Giorgi Armani, İtalyan moda tasarımcısı (d. 1934)

Özel günler 1

Dünya Cinsel Sağlık Günü