1 Haziran: Tarihte Bugün

1 Haziran tarihinde yaşanan önemli olaylar, doğanlar, ölenler ve özel günler.

Olaylar 34

193 - Roma İmparatoru, Didius Julianus suikast sonucu öldürüldü.
987 - Hugh Capet, Fransa Kralı seçildi.
1453 - Ayasofya'da ilk Cuma namazı, Akşemseddin tarafından kıldırıldı.
1792 - Kentucky, ABD'nin 15. eyaleti oldu.
1796 - Tennessee, ABD'nin 16. eyaleti oldu.
1831 - James Clark Ross, Kuzey Kutbunu keşfetti.
1855 - Amerikalı maceraperest ve paralı asker William Walker, Nikaragua'yı ele geçirdi.
1869 - Thomas Edison, elektrikli oy verme makinesinin patentini aldı.
1911 - Türk Hava Kuvvetleri kuruldu. (Kıtaat-ı Fenniye ve Mevaki-i Müstahkame)
1920 - Adolfo de la Huerta, Meksika Devlet Başkanı oldu.
1920 - Milli Aşireti Ayaklanması: Milli Aşireti, Fransızlarla iş birliği yaparak, Urfa'da ayaklanma başlattı.
1921 - Dr. Şefik Hüsnü Deymer önderliğinde Osmanlı'nın ilk sosyalist mecmuası Aydınlık yayın hayatına başladı.
1929 - 1 Kasım 1928 tarihli Yeni Türk Harflerinin Kabul ve Tatbiki Hakkındaki Kanun gereğince, devlet muamelelerinde ve kayıtlarda tamamen yeni harfler kullanılmaya başlandı.
1930 - İstanbul'da Galata Köprüsü'nde 85 yıldır alınan geçiş ücreti kaldırıldı. Köprü 1845'te açıldığında geçiş tarifesi; yayalar için 5 para, hamallar için 10 para, yüklü arabalar için 5 kuruş, yüklü beygirler için 40 para, koyunlar için 3 para olarak belirlenmişti.
1931 - Bursa-Mudanya Demiryolu devlet tarafından satın alındı. 42 kilometre uzunluğundaki hat işletmeye 1892 yılında açılmıştı.
1938 - Atatürk, hekimlerin tavsiyesine uyarak İstanbul Boğazı'nda demirleyen Savarona yatında kalmaya başladı.
1939 - CHP 5. Kurultayı yeni program ve tüzüğü kabul etti.
1943 - İstanbul Radyosu, Vedat Nedim Tör yönetiminde deneme yayınına başladı. Beyoğlu Postanesi üzerinde kurulan geçici stüdyoda çalışmalarını sürdüren İstanbul Radyosu, Batı Müziği ve Ankara Radyosu'ndan telefon aracılığıyla iletilen ajans haberlerini yayınladı.
1949 - Sümerbank bünyesinde Nazilli Basma Sanayi Müessesesi kuruldu.
1952 - Berlin ikiye bölündü.
1958 - Fransa'da General Charles de Gaulle Başbakan oldu.
1959 - Nikaragua devriminin başlangıcı.
1967 - Bütün zamanların en iyi albümü kabul edilen The Beatles grubunun Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band adlı Rock albümleri piyasaya sürüldü.
1973 - Yunanistan Hükûmeti monarşiyi kaldırarak cumhuriyeti ilan etti.
1975 - Dünya Bankası, Türkiye'yi 'Moratoryum' durumundaki ülkeler arasında saydığını ve borçlarını ödeyemez hale gelen bir ülke olduğunu ilan etti. Türkiye daha önce 1959 ve 1965 yıllarında da 'borç ödeyemez ülke' olarak ilan edilmişti.
1979 - Rodezya'da 90 yıl sonra ilk kez siyahların çoğunlukta olduğu bir hükûmet göreve geldi.
1980 - CNN yayın hayatına başladı.
1985 - Alan García, Peru Devlet Başkanı oldu.
1990 - George H. W. Bush ve Mikhail Gorbachev, kimyasal silah üretimine son veren bir antlaşma imzaladılar.
1997 - Hugo Banzer Suárez, Bolivya'da Devlet Başkanlığı seçimlerini kazandı.
2001 - Bir Hamas intihar bombacısı, Tel Aviv'deki bir diskoda 21 kişinin ölümüne yol açtı.
2003 - Dünyanın en büyük hidroelektrik barajı olan Çin'deki "Üç Boğaz Barajı"nda su tutulmasına başlandı.
2009 - 447 Sefer sayılı Air France Airbus 330-200 uçağının Atlantik Okyanusu'na çakılması sonucu 228 kişi hayatını kaybetti.
2025 - Ukrayna, Rusya'ya karşı Örümcek Ağı Operasyonu'nu gerçekleştirdi.

Doğumlar 103

1633 - Geminiano Montanari, İtalyan gök bilimci (ö. 1687)
1780 - Carl von Clausewitz, Prusyalı general ve entelektüel (ö. 1831)
1796 - Sadi Carnot, Fransız fizikçi (ö. 1832)
1801 - Brigham Young, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin ikinci başkanı (ö. 1877)
1804 - Mihail Glinka, Rus asıllı klasik müzik bestecisi (ö. 1857)
1815 - Otto, Yunanistan'ın ilk Kralı (ö. 1867)
1843 - Henry Faulds, İskoç doktor, misyoner ve bilim insanı (ö. 1930)
1850 - Şemseddin Sami, Türk dilbilimci ve roman yazarı (ö. 1904)
1869 - Ernest Fox Nichols, Amerikalı eğitimci ve fizikçi (ö. 1924)
1874 - Yuri Voronov, Rus botanikçidir (ö. 1931)
1887 - Clive Brook, İngiliz sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 1974)
1888 - Vera Muhina, Sovyet heykeltıraş (ö. 1953)
1889 - Charles Kay Ogden, İngiliz dilbilimci ve yazar (ö. 1957)
1890 - Frank Morgan, Amerikalı bir karakter oyuncusu (ö. 1949)
1892 - Emanullah Han, 1919-1929 yılları arasında hükmetmiş Afganistan Emiri (ö. 1960)
1903 - Hans Vogt, Norveçli dilbilimcidir (ö. 1986)
1907 - Jan Patočka, Çek filozoftu (ö. 1977)
1907 - Frank Whittle, İngiliz Ordu mühendisi ve jet motorunun mucidi (ö. 1996)
1909 - Reşat Enis Aygen, Türk yazar (ö. 1984)
1910 - Gyula Kállai, Macar komünist siyasetçi (ö. 1996)
1915 - John Randolph, Amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2004)
1917 - William Knowles, Amerikalı kimyager (ö. 2012)
1921 - Nelson Riddle, Amerikalı bir aranjör, besteci, grup lideri ve orkestratör (ö. 1985)
1921 - Nilüfer Gürsoy, Türk siyasetçi (ö. 2024)
1925 - İdris Küçükömer, Türk iktisatçı ve düşünür (ö. 1987)
1926 - Andy Griffith, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 2012)
1926 - Marilyn Monroe, Amerikalı sinema oyucusu (ö. 1962)
1927 - Moyra Caldecott, İngiliz yazar (ö. 2015)
1928 - Georgi Dobrovolski, Sovyet kozmonot (ö. 1971)
1929 - Nargis, Hint sinema oyuncusu (ö. 1981)
1929 - James Hadley Billington, Amerikalı akademisyen ve kütüphaneci (ö. 2018)
1933 - Haruo Remeliik, Palaulu siyasetçi (ö. 1985)
1934 - Pat Boone, Amerikalı komedyen, oyuncu ve seslendirme sanatçısı
1934 - Peter Masterson, Amerikalı oyuncu, oyun yazarı, film yapımcısı ve yönetmeni (ö. 2018)
1935 - Norman Foster, İngiliz mimar
1936 - Gerald Scarfe, İngiliz çizer
1937 - Morgan Freeman, Amerikalı sinema oyuncusu ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
1937 - Colleen McCullough, Avustralyalı yazardır (ö. 2015)
1937 - Ezio Pascutti, İtalyan futbolcu ve teknik direktör (ö. 2017)
1939 - Bob Kierlin, Amerikalı iş adamı ve siyasetçi (ö. 2025)
1940 - René Auberjonois (ö. 2019)
1940 - Kip Thorne, Amerikalı teorik fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi
1941 - Toyo Ito, Japon mimar
1942 - Feramerz Zelli, İranlı millî futbolcu (ö. 2025)
1942 - Tom Mankiewicz, Amerikalı film senaristi ve yönetmen (ö. 2010)
1943 - Marian Glinka, Polonyalı aktör ve vücut geliştirmeci (ö. 2008)
1944 - Robert Powell, İngiliz oyuncu
1945 - Linda Scott, Amerikalı bir şarkıcıdır
1945 - Frederica von Stade, bir Amerikan opera sanatçısıdır
1946 - Brian Denis Cox, İskoç aktör
1947 - Ron Dennis, İngiliz iş insanı ve McLaren Mercedes F1 Takımı patronu
1947 - Jonathan Pryce, Galli tiyatro ve sinema oyuncusu
1948 - Powers Boothe, Amerikalı bir oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2017)
1950 - Roger Van Gool, Belçikalı eski millî futbolcu
1952 - Ali Müfit Gürtuna, Türk avukat ve siyasetçi
1952 - Şenol Güneş, Türk futbolcu ve teknik direktör
1953 - Şi Cinping, Çinli siyasetçi ve Çin Devlet Başkanı
1955 - Chiyonofuji Mitsugu, Japon sumo güreşçisi (ö. 2016)
1956 - Abdullah Çatlı, Türk derin devlet ajanı ve kontrgerilla mensubu (Bedrettin Cömert suikastı faili ve 7 TİP'li öğrencinin öldürüldüğü Bahçelievler Katliamı'nın planlayıcısı) (ö. 1996)
1956 - François Chérèque, Fransız işçi hakları savunucusu aktivist (ö. 2017)
1956 - İdris Naim Şahin, Türk siyasetçi
1956 - Lisa Hartman, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı
1956 - Mircea Cărtărescu, Rumen şair ve romancı
1959 - Martin Brundle, İngiliz eski Formula 1 ve Le Mans 24 Saat yarışçısı
1959 - Alan Wilder, İngiliz müzisyen ve eski Depeche Mode üyesi
1961 - Yevgeni Prigojin, Rus iş insanı ve oligark (ö. 2023)
1965 - Olga Nazarova, Rus eski atlet
1965 - Zita Gurmai, Macar siyasetçi
1966 - Abel Balbo, Arjantintli millî futbolcu ve teknik direktör
1967 - Roger Sanchez, Grammy ödüllü Amerikalı house DJ
1968 - Jason Donovan, Avustralyalı oyuncu ve şarkıcı
1968 - Mathias Rust, Alman amatör pilot
1968 - Ömer Döngeloğlu, Türk ilahiyatçı, yazar ve sunucu (ö. 2020)
1971 - Ghil'ad Zuckermann, Avustralyalı-İsrailli dilbilimci
1973 - Heidi Klum, Alman manken
1973 - Anna Thalbach, Alman oyuncu
1974 - Alanis Morissette, Kanadalı müzisyen ve Grammy Ödülü sahibi
1975 - Nikol Paşinyan, Ermeni siyasetçi ve Ermenistan başbakanı
1977 - Sarah Wayne Callies, Amerikalı oyuncu
1977 - Danielle Harris, Amerikalı seslendirme sanatçısı
1978 - Hasna Benhassi, Faslı orta mesafe atleti
1979 - Markus Alexej Persson, İsveçli Video oyunu geliştiricisi ve programcı
1979 - Yang Dong-geun, Güney Koreli oyuncu
1980 - Agasi Ağagüloğlu, Türk-Azeri boksör
1980 - Oliver James, Amerikalı oyuncu
1982 - Justine Henin, Belçikalı tenisçi
1983 - Sylvia Hoeks, Hollandalı oyuncu
1983 - Moustapha Salifou, Togolu futbolcu
1985 - Tirunesh Dibaba, Etiyopyalı uzun mesafe atlet
1986 - Chinedu Obasi, Nijeryalı millî futbolcu
1988 - Domagoj Duvnjak, Hırvat hentbolcu
1988 - Javier Hernández, Meksikalı millî futbolcu
1988 - Selin Şekerci, Türk oyuncu
1989 - Samuel Inkoom, Ganalı millî futbolcu
1990 - Miler Bolaños, Ekvadorlu futbolcudur
1994 Laura Nurmsalu, Eston klasik yay okçusu Lim Dong-hyun, Güney Koreli futbolcu Giorgian de Arrascaeta, Uruguaylı futbolcu Lucas Colitto, Arjantinli futbolcu
Laura Nurmsalu, Eston klasik yay okçusu
Lim Dong-hyun, Güney Koreli futbolcu
Giorgian de Arrascaeta, Uruguaylı futbolcu
Lucas Colitto, Arjantinli futbolcu
1996 - Tom Holland, İngiliz oyuncu, dansçı ve seslendirme sanatçısı
1999 - Sofia Hublitz, Amerikalı oyuncu
2000 - Willow Shields, Amerikalı oyuncu

Ölümler 78

MÖ 256 - Gaozu, Çin'in Han Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (MÖ 195)
193 - Didius Julianus, Roma İmparatoru (suikast sonucu) (d. 133)
718 - II. Anastasios, 713-715 yılları arasında hüküm süren Bizans imparatoru
1205 - Enrico Dandolo, 1192 yılından ölümüne kadar Venedik Cumhuriyeti 41. Doçesi (d. 1107)
1307 - Fra Dolcino, Katolik Kilisesince sapkın kabul edilen Dolcinoculuk akımının İtalyan lideridir (d. 1250)
1310 - Marguerite Porete, Fransız Katolik mistik (d. ?)
1434 - Władysław II Jagiełło, Polonya Krallığı (d. 1362)
1452 - Munjong, Joseon Krallığı'nın beşinci kralı (d. 1414)
1616 - Tokugawa İeyasu, Orta Çağ Japonya'sının en önemli shōgunlarından (askeri hükümdar) biri (d. 1543)
1815 - Louis-Alexandre Berthier, Fransız asker ve mareşal (d. 1753)
1823 - Louis-Nicolas d'Avout, Fransız asker ve general (d. 1770)
1841 - Nicolas Appert, Fransız mucit (d. 1749)
1846 - XVI. Gregorius, 2 Șubat 1831 ile 1 Haziran 1846 tarihleri arasında görev yapmış papa (d. 1765)
1864 - Hong Xiuquan, Taiping Ayaklanmasının önderi ve kısa süreli Taiping Tianguo devletinin hükümdarı (d. 1814)
1868 - James Buchanan, ABD'nin 15. Başkanı (d. 1791)
1876 - Hristo Botev, Bulgar şair ve Osmanlı egemenliğine karşı Bulgar ulusal ayaklanmasının kahramanlarından (d. 1849)
1904 - George Frederic Watts, İngiliz sembolizm hareketi ile ilgilenen bir ressam ve heykeltıraştır (d. 1817)
1925 - Thomas R. Marshall, ABD'nin 28. Başkan Yardımcısı (d. 1854)
1937 - Lyubomir Miletiç, Bulgar dilbilimci, etnograf ve tarihçi (d. 1863)
1938 - Ödön von Horváth, Almanca yazan, Macaristan vatandaşı tiyatro ve roman yazarı (d. 1901)
1939 - David Peck Todd, Amerikalı gök bilimci (d. 1855)
1941 - Hans Berger, Alman psikiyatr (d. 1873)
1941 - Kurt Hensel, Alman matematikçi (d. 1861)
1942 - Jonas Vileišis, Litvanyalı avukat, siyasetçi ve diplomat (d. 1872)
1943 - Leslie Howard, İngiliz aktör (d. 1893)
1945 - Eduard Bloch, Avusturyalı tıp uzmanı (d. 1872)
1946 - Ion Antonescu, Rumen asker ve siyasetçi (d. 1882)
1952 - John Dewey, Amerikalı eğitimci (d. 1859)
1960 - Paula Hitler, Adolf Hitler'in kız kardeşi (d. 1896)
1962 - Adolf Eichmann, Alman-Avusturyalı SS-Obersturmbannführer (İdam) (d. 1906)
1968 - Helen Keller, Amerikalı pedagog (d. 1880)
1971 - Hüseyin Cevahir, Türk sosyalist aktivist (d. 1947)
1979 - Werner Forssmann, Alman cerrah (d. 1904)
1983 - Anna Seghers, Alman yazar (d. 1900)
1987 - Reşid Karami, Lübnan Başbakanı (d. 1921)
1998 - Gottfried Dienst, İsviçreli futbol hakemi (d. 1919)
1999 - Christopher Cockerell, İngiliz mühendis (d. 1910)
2000 - Walter Matthau, Amerikalı oyuncu ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (d. 1920)
2005 - George Mikan, Amerikalı profesyonel basketbol oyuncusu (d. 1924)
2005 - Vüs'at O. Bener, Türk yazar ve şair (d. 1922)
2008 - Yves Saint Laurent, Fransız moda tasarımcısı (d. 1936)
2009 - Juliana de Aquino, Brezilyalı şarkıcı (d. 1980)
2010 - Andrey Voznesenski, Rus şair (d. 1933)
2014 - Ann B. Davis, Amerikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1926)
2014 - Karlheinz Hackl, Avusturyalı oyuncu, şarkıcı ve tiyatro yönetmeni (d. 1949)
2014 - Sedat Karaoğlu, Türk eski millî futbolcu (d. 1960)
2014 - Valentin Mankin, Sovyet-Ukraynalı yelkenci (d. 1938)
2015 - Charles Kennedy, İskoç ekonomist ve politikacı (d. 1959)
2015 - Nicholas Liverpool, Dominika'lı politikacı ve hukukçu (d. 1934)
2015 - Jacques Parizeau, Kanadalı ekonomist ve siyasetçi (d. 1930)
2016 - Razak Khan, Hint oyuncu (d.1951)
2017 - J. B. Dauda, Sierra Leoneli siyasetçi ve ekonomist (d. 1942)
2017 - Tankred Dorst, Alman oyun yazarı, öykücü ve çevirmen (d. 1925)
2017 - José Greci, İtalyan kadın tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1941)
2017 - Jack McCloskey, Amerikalı eski basketbol oyuncusu, antrenör ve yönetici (d. 1925)
2017 - Alois Mock, Avusturyalı siyasetçi (d. 1934)
2017 - Charles Simmons, Amerikalı editör ve romancı (d. 1924)
2017 - Roberto De Vicenzo, Arjantinli profesyonel golfçü (d. 1923)
2018 - John Julius Norwich, İngiliz tarihçi, seyahat yazarı ve televizyoncu (d. 1929)
2018 - William Edward Phipps, Amerikalı eski oyuncu ve film yapımcısı (d. 1922)
2018 - Sinan Sakić, Sırp pop-halk müziği şarkıcısı (d. 1956)
2018 - Giovanni Di Veroli, İtalyan eski futbolcu (d. 1932)
2019 - Leah Chase, Afrikalı-Amerikalı yemek şefi, televizyon sunucusu ve yazar (d. 1923)
2019 - Nikola Dinev, Bulgar ağır sıklet güreşçi (d. 1953)
2019 - John Myers, İngiliz radyocu ve yönetici (d. 1959)
2019 - José Antonio Reyes, İspanyol futbolcu (d. 1983)
2019 - Michel Serres, Fransız filozof, felsefe ve bilim tarihçisi (d. 1930)
2019 - Ani Yudhoyono, Endonezyalı soylu ve first lady (d. 1952)
2020 - Janez Kocijančič, Sloven siyasetçi ve hukukçu (d. 1941)
2021 - Hichem Djait, Tunuslu yazar, tarihçi ve İslam alimi (d. 1935)
2021 - Silvio Francesconi, İtalyan futbolcu ve teknik direktör (d. 1952)
2021 - Hsing Yin Shean, Malezyalı siyasetçi ve müteahhit (d. 1952)
2021 - Samedağa Şıhlarov, Azeri asıllı Sovyet profesyonel futbolcu (d. 1955)
2021 - Ujwal Thapa, Nepalli siyasetçi, aktivist ve hayırsever (d. 1976)
2022 - Andrée Geulen, Belçikalı eğitimci ve hayırsever (d. 1921)
2022 - István Szőke, Macar millî futbolcu (d. 1947)
2024 - Özer Uçuran Çiller, Mühendis ve iş insanı (d. 1937)
2025 - Ayşe Seyitmuratova, Kırım Tatar sivil haklar aktivisti (d. 1937)

Özel günler 1

1925 - Bugün bazı ülkelerde 1925 yılından bu yana Dünya Çocuk Günü olarak kutlanmaktadır.