9 Mayıs: Tarihte Bugün
9 Mayıs tarihinde yaşanan önemli olaylar, doğanlar, ölenler ve özel günler.
Olaylar 30
- 1485 - Davutpaşa Lisesi, dönemin Sadrazamı Davut Paşa tarafından 'Mekteb-i Sübyan' adıyla kuruldu. Okul, 1847'de Rüşdiye Mektebi'ne dönüştü.
- 1868 - Nevada eyaletinde Reno şehri kuruldu.
- 1926 - Amerikalı kâşif Amiral Richard E. Byrd, Kuzey Kutbu'na doğru ilk uçuşunu yaptı.
- 1935 - Cumhuriyet Halk Fırkası Dördüncü Büyük Kurultayı toplandı. Kurultayda, "fırka" yerine "parti" sözcüğü benimsendi. Altı Ok daha ayrıntılı bir şekilde ele alındı. "Partinin güttüğü bütün bu esaslar Kemalizm prensipleridir" denilerek; Kemalizm, ilk kez resmi olarak tanımlandı.
- 1936 - Benito Mussolini, İtalya Faşist İmparatorluğu'nu ilan etti.
- 1936 - İtalya, resmen Etiyopya'yı ilhak etti.
- 1945 - Zafer Günü, II. Dünya Savaşı'nın sonunda Nazi Almanyası'nın kayıtsız şartsız teslimiyetini imzaladığı, Sovyetler Birliği tarafından ilan edilen ve kutlanan gün.
- 1945 - Nazi gizli servisi Gestapo'nun Şefi, Reichstag ve Hava Kuvvetleri Komutanı Hermann Göring, ABD 7. Ordusu'na esir düştü.
- 1950 - Avrupa Günü, 1950'de Robert Schumann, Avrupa'nın güvenliği için kaçınılmaz olan birleşik bir Avrupa fikrini ortaya çıkardı. Schuman Bildirgesi olarak bilinen bu sunuş, Avrupa Birliği'nin temellerini attı. Sonra, 1985 Milan Zirvesi'nde de 9 Mayıs'ın Avrupa Günü olarak kutlanması kararı alındı.
- 1955 - Anneler Günü, Türkiye'de ilk kez kutlandı.
- 1955 - Batı Almanya, NATO'ya katıldı.
- 1958 - Yeni Gün gazetesi ve Akis dergisi birer ay kapatıldı. Yazı İşleri Müdürleri; Mehmet Altan Öymen 10 ay, Tarık Holulu ise 16 ay hapis cezasına çarptırıldı.
- 1960 - ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), ilk doğum kontrol hapının piyasaya sürülmesini onayladı.
- 1970 - Çoğu üniversite öğrencisi olan 75.000-100.000 dolayında savaş karşıtı kişi, Washington'da ABD'nin Vietnam Savaşı'na son vermesi için gösteri yaptı.
- 1971 - Darüşşafaka Lisesi'ne kız öğrenci alınması kararlaştırıldı.
- 1975 - Ankara ve Mersin Öğretmen Okulları'nda çıkan öğrenci çatışmalarında, 13 öğrenci yaralandı. Gazi Eğitim Enstitüsü 10 gün süreyle kapatıldı.
- 1978 - İtalya'da Kızıl Tugaylar örgütünün 16 Mart'ta kaçırdığı eski Başbakan Aldo Moro'nun cesedi, Roma'da bir arabanın bagajında bulundu.
- 1978 - Bir grup, Yıldız Teknik Üniversitesi'nde dersten çıkan öğrencilerin üzerine ateş açtı: 3 kişi öldü, 12 kişi yaralandı.
- 1979 - İstanbul'da tüm sarraf ve kuyumcular, Hükûmetin altın piyasasını kontrol altına almayı amaçlayan kararını protesto için kepenk indirdiler.
- 1984 - Yaşar Kemal'e, Fransız Devlet Nişanı "Legion d'Honneur" verildi.
- 1987 - Polonya Havayolları'na ait bir yolcu uçağı, Varşova'dan New York'a gitmek üzere havalandıktan hemen sonra düştü: 183 kişi öldü.
- 1988 - Mardin'in Nusaybin ilçesi Taşköyü'nün Behmenin mezrasını basan PKK'lı eylemciler, bir aileden 8'i çocuk, 2'si kadın olmak üzere, 11 kişiyi öldürdüler, 2 çocuk ağır yaralandı. Eylemcilerin Şırnak baskınında kaçırdıkları 3 kişi de ölü bulundu.
- 2000 - Aralarında Uğur Mumcu suikastı faillerinin de bulunduğu 9 kişinin sorgusu sürüyor. Ankara DGM Savcısı Hamza Keleş, faili meçhullerle ilgili önemli bilgilere ulaşıldığını belirtti.
- 2000 - İstanbul DGM'de, Susurluk sanıkları ve Alaattin Çakıcı aynı gün yargılandı.
- 2000 - Çankaya Köşkü'nü terk etmeden önce, 80'e yakın Devlet Başkanına veda mektubu yazan Süleyman Demirel; Hafız Esad, Muammer Kaddafi, Saddam Hüseyin, Slobodan Milošević ve Pervez Müşerref'i listesine dahil etmedi.
- 2000 - Devlet Bakanı Recep Önal, Türkiye - Suriye arasındaki ticaret hacmini, 1 milyar doların üzerine çıkarmayı hedeflediklerini açıkladı.
- 2000 - Macaristan'da düzenlenen ve olimpiyat elemelerine hazırlık niteliği taşıyan 17. Uluslararası Szeged Kürek Şampiyonası'nda, Türk sporcuları iki altın, dört gümüş ve üç bronz madalya kazandı. Kürekçilerimiz, Türk Kürek tarihinde de en fazla madalya kazanan ekip oldu.
- 2000 - Schuman Bildirgesi'nin 50. yıl dönümü, Avrupa Birliği kurumlarınca kutlandı.
- 2001 - Gana'nın başkenti Akra'da oynanan bir futbol maçında çıkan izdihamda, 130 kişi öldü.
- 2002 - Taburcu olduktan sonra çalışmalarını evinde sürdüren Başbakan Bülent Ecevit, 'görevini bırakmayacağını' söyledi.
Doğumlar 72
- 1147 - Minamoto no Yoritomo, Kamakura şogunluğunun kurucusu ve ilk şogunu (ö. 1199)
- 1661 - Cihandar Şah, Babür İmparatorluğu'nun sekizinci şahı (ö. 1713)
- 1740 - Giovanni Paisiello, İtalyan besteci (ö. 1816)
- 1746 - Gaspard Monge, Fransız matematikçi (ö. 1818)
- 1777 - Johannes Søbøtker, Danimarka Batı Hint Adaları'ndaki bir tüccar (ö. 1854)
- 1800 - John Brown, Amerikalı kölecilik karşıtı isyancı lider (ö. 1859)
- 1814 - John Brougham, İrlanda asıllı Amerikalı oyuncu ve oyun yazarı (ö. 1880)
- 1837 - Adam Opel, Opel'in kurucusu Alman iş insanı (ö. 1895)
- 1843 - Anton von Werner, Alman ressam (ö. 1915)
- 1860 - James Matthew Barrie, Amerikalı yazar (ö. 1937)
- 1860 - William Kemmler, Amerikalı suçlu katil (elektrikli sandalye ile idam edilen ilk kişi) (ö. 1890)
- 1866 - Léon Bakst Rus sanatçı (ö. 1924)
- 1866 - Lizzie Magie, Amerikalı oyun tasarımcısı, yazar, feminist ve Georgist (ö. 1948)
- 1870 - Hans Baluschek, Alman ressam, grafik sanatçısı ve yazar (ö. 1935)
- 1874 - Howard Carter, İngiliz arkeolog (ö. 1939)
- 1882 - Yossele Rosenblatt, Ukrayna doğumlu kantor ve besteci (ö. 1933)
- 1883 - Jose Ortega y Gasset, İspanyol filozof (ö. 1955)
- 1895 - Richard Barthelmess, Amerikalı film oyuncusu (d. 1963)
- 1907 - Baldur von Schirach, Nazi Almanyası'nda Hitler Gençliği lideri (ö. 1974)
- 1909 - Gordon Bunshaft, Amerikalı mimar (ö. 1990)
- 1920 - Richard Adams, İngiliz yazar (ö. 2016)
- 1927 - Sinan Erdem, Türk voleybolcu ve Türkiye Millî Olimpiyat Komitesi Başkanı (ö. 2003)
- 1931 - Knut Andersen, Norveçli film yönetmeni ve aktör (ö. 2019
- 1934 - Asuman Arsan, Türk oyuncu (ö. 1997)
- 1936 - Albert Finney, İngiliz oyuncu (ö. 2019)
- 1936 - Glenda Jackson, İngiliz politikacı, oyuncu ve En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 2023)
- 1937 - Rafael Moneo, İspanyol mimar
- 1940 - James L. Brooks, Amerikalı yapımcı, senarist ve yönetmen
- 1944 - Veli Küçük, Türk asker ve emekli Jandarma Tuğgenerali
- 1945 - Jupp Heynckes, Alman futbolcu ve teknik direktör
- 1945 - Cemal el-Gitani, Mısırlı şair, yazar ve gazeteci (ö. 2015)
- 1946 - Candice Bergen, Amerikalı oyuncu
- 1947 - Yukiya Amano, Japon siyasetçi ve diplomat (ö. 2019)
- 1948 - Tania Maria, Brezilyalı bestekâr, piyanist, caz ve pop sanatçısı
- 1949 - Billy Joel, Amerikalı rock müzisyeni ve şarkı sözü yazarı
- 1950 - Marcheline Bertrand, Amerikalı oyuncu (ö. 2007)
- 1951 - Alley Mills, Amerikalı oyuncu
- 1952 - Hakan Altıner, Türk, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
- 1952 - Zdeněk Nehoda, Çek futbolcu
- 1956 - Frank Andersson, İsveçli güreşçi ve tv gösteri sanatçısı (ö. 2018)
- 1957 - Fulvio Collovati, İtalyan millî futbolcu
- 1959 - János Áder, Macar avukat ve politikacı
- 1959 - Ulrich Matthes, Alman sinema ve dizi oyuncusu
- 1961 - John Corbett, Amerikalı aktör ve country müzik şarkıcısı
- 1962 - David Gahan, İngiliz şarkıcı ve Depeche Mode solisti
- 1964 - Frank Pingel, Danimarkalı eski millî futbolcu
- 1968 - Hardy Krüger Jr., İsviçre doğumlu Alman oyuncu
- 1968 - Marie-José Pérec, Fransız atlet
- 1969 - Amber Cremers, Alman-Hollandalı kadın şarkıcı, söz yazarı ve müzik yapımcısı
- 1969 - Deniz Özerman, Türk sinema ve tiyatro oyuncusu
- 1970 - Ghostface Killah, Wu-Tang Clan üyesi Amerikalı rapçi
- 1972 - Lisa Ann, Amerikalı porno yıldızı, yapımcısı ve yönetmeni
- 1972 - Anna-Louise Plowman, Yeni Zelandalı kadın oyuncu
- 1976 - Nazan Eckes, Türk asıllı Alman televizyon sunucusu ve oyuncu
- 1977 - Marek Jankulovski, Çek eski futbolcu
- 1978 - Bebe, İspanyol müzisyen
- 1978 - Leandro Cufré, Arjantinli futbolcu
- 1978 - Anna König Jerlmyr, İsveçli politikacı
- 1979 - Pierre Bouvier, Fransız-Kanadalı müzisyen
- 1979 - Rosario Dawson, Amerikalı oyuncu ve şarkıcı
- 1979 - Esin Harvey, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
- 1980 - Nicolae Dică, Rumen eski futbolcu
- 1980 - Carolin Kebekus, Alman komedyen ve aktris
- 1982 - Rachel Boston, Amerikalı oyuncu ve yapımcı
- 1982 - Kim Jung-woo, Güney Koreli futbolcu
- 1984 - Berk Cankat, Türk oyuncu ve grafiker
- 1987 - Kévin Gameiro, Fransız millî futbolcu
- 1991 - Majlinda Kelmendi, Kosovalı-Arnavut judocu
- 1992 - Dan Burn, İngiliz milli futbolcu
- 1993 - Ryosuke Yamada, Japon sanatçı
- 1996 - Noah Centineo, Amerikalı oyuncu ve manken
- 2005 - Chemsdine Talbi, Faslı millî futbolcu
Ölümler 47
- 1618 - Nicolò Donato, Venedik Cumhuriyeti "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 93'üncü düka (d. 1539)
- 1707 - Dietrich Buxtehude, Alman besteci ve org sanatçısı (d. 1637)
- 1805 - Friedrich Schiller, Alman şair ve düşünür (d. 1759)
- 1862 - Theodor Bilharz, Alman doktor (d. 1825)
- 1914 - Paul Héroult, Fransız bilim insanı (d. 1863)
- 1919 - James Reese Europe, Amerkalı Ragtime ve erken Caz bestecisi, grup lideri ve aranjör (d. 1880)
- 1931 - Albert Abraham Michelson, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1852)
- 1942 - Vedat Tek, Türk mimar (d. 1873)
- 1968 - Finlay Currie, İskoç sinema sanatçısı (d. 1878)
- 1976 - Ulrike Meinhof, Alman devrimci (d. 1934)
- 1978 - Aldo Moro, İtalya Başbakanı (d. 1916)
- 1979 - Gabriel Ramanantsoa, Madagaskarlı siyasetçi (d. 1906)
- 1985 - Edmond O'Brien, Amerikalı aktör ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (d. 1915)
- 1998 - Alice Faye, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1915)
- 2001 - Nikos Sampson, Kıbrıs Rumu siyasetçi ve EOKA-B isimli örgütün lideri (d. 1935)
- 2008 - Sinan Sofuoğlu, Türk motosiklet yarışçısı (d. 1982)
- 2010 - Lena Horne, Amerikalı şarkıcı, oyuncu, dansçı ve sivil hakları aktivisti (d. 1917)
- 2010 - Farzad Kamangar, İranlı Kürt öğretmen, şair, gazeteci, sendikacı, insan hakları savunucusu ve sosyal hizmet uzmanı (d. 1975)
- 2011 - Lidia Gueiler Tejada, Bolivya'nın 16 Kasım 1979 - 17 Temmuz 1980 tarihleri arasındaki başkanı (d. 1921)
- 2011 - Wouter Weylandt, Belçikalı sporcu (d. 1984)
- 2011 - Hüseyin Xizri, İran'da şeriat yasalarına göre "Allah'a karşı savaşmak" suçundan idam edilen karşı devrimci (d. 1982)
- 2013 - Ottavio Missoni, İtalyan moda tasarımcısı ve iş insanı (d. 1921)
- 2014 - Selim Sesler, Türk müzisyen ve klarnet virtüözü (d. 1957)
- 2015 - Kenan Evren, Türk asker, devlet adamı ve ressam (d. 1917)
- 2015 - Elizabeth Wilson, Amerikalı oyuncu (d. 1921)
- 2017 - Christopher Boykin, Amerikalı müzisyen, şovmen ve yapımcı (d. 1972)
- 2017 - Robert Miles, İsviçreli-İtalyan besteci, albüm yapımcısı, müzisyen ve DJ (d. 1969)
- 2017 - Michael Parks, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1940)
- 2018 - Poldine Carlo, Amerikalı yazar (d. 1920)
- 2018 - Ömer Davud Libyalı eski millî futbolcu (d. 1983)
- 2019 - Abul Khayr Alonto, Filipinli siyasetçi, avukat ve iş insanı (d. 1945)
- 2019 - Vasili Blagov, Sovyet-Rus buz patencisi (d. 1954)
- 2019 - Sergey Dorenko, Rus televizyon gazetecisi ve haber muhabiri (d. 1959)
- 2019 - Clement von Franckenstein, İngiliz oyuncu (d. 1944)
- 2019 - Arif Malikov, Azeri-Sovyet besteci (d. 1933)
- 2019 - Alvin Sargent, Amerikalı senarist (d. 1927)
- 2019 - Freddie Starr, İngiliz oyuncu, komedyen ve rock şarkıcısı (d. 1943)
- 2020 - Jan Aling, Hollandalı uzun mesafe arazi bisiklet yarışçısı (d. 1949)
- 2020 - Carlos José, Brezilyalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1934)
- 2020 - Ahmed Kurd, Filistinli siyasetçi ve din adamı (d. 1949)
- 2020 - Little Richard, Amerikalı şarkıcı, müzisyen ve şarkı yazarı (d. 1932)
- 2020 - Kristina Lugn, İsveçli şair ve yazar (d. 1948)
- 2020 - Abraham Palatnik, Brezilyalı sanatçı ve mucit (d. 1928)
- 2020 - Geno Silva, Amerikalı aktör (d. 1948)
- 2021 - Neil Connery, İskoç aktör (d. 1938)
- 2022 - Jody Lukoki, Demokratik Kongolu futbolcu (d. 1992)
- 2024 - Roger Corman, Amerikalı yönetmen (d. 1926)
Özel günler 3
- Zafer Günü (Sovyetler Birliği)
- Avrupa Günü (5 Mayıs ve 9 Mayıs)
- Dünya İstatistik Günü