4 Ocak: Tarihte Bugün

4 Ocak tarihinde yaşanan önemli olaylar, doğanlar, ölenler ve özel günler.

Olaylar 29

1755 - Haliç dondu.
1878 - 93 Harbi savaşı sırasında Rus orduları tarafından Sofya'nın Osmanlı egemenliği sona erdirildi
1884 - Fabian Derneği Londra, Birleşik Krallık'ta kuruldu.
1885 - İlk başarılı apandisit ameliyatı, Dr. William W. Grant tarafından, hastası Mary Gartside'a gerçekleştirildi.
1896 - Utah, Amerika Birleşik Devletleri'nin 45. eyaleti oldu.
1909 - İmparatorluk Trans-Antarktika Seferi'nden Kaşif Aeneas Mackintosh buz kütlelerinin üzerinden kaçarak ölümden kurtuldu
1911 - Babıâli yangını.
1918 - Rusya, Finlandiya'nın bağımsızlığını tanıdı.
1926 - İstanbulspor, Kemal Halim Gürgen tarafından kuruldu.
1932 - Hindistan'da Mahatma Gandhi tutuklandı.
1939 - Japonya'da faşist Hiranuma Kiichirō başbakan oldu.
1944 - Sovyet askerleri, savaş öncesinin Polonya sınırını geçti.
1948 - Burma, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandı.
1951 - Çin ve Kuzey Kore birlikleri, Seul'ü işgal etti.
1958 - Sovyetler Birliği'nin 1957'de fırlattığı ilk yapay Dünya uydusu Sputnik 1, yörüngeden Dünya'ya düştü.
1959 - Luna 1, Ay'ın yakınına ulaşan ilk uzay aracı oldu
1962 - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı John F. Kennedy, Vietnam'a daha fazla asker göndereceklerini açıkladı.
1967 - 490 kilometre uzunluğundaki Batman-İskenderun petrol boru hattı hizmete açıldı.
1969 - Her türlü ırk ayrımcılığının kaldırılmasına dair uluslararası sözleşme imzalandı.
1976 - Çanakkale'de antik Truva kentinin bulunduğu yere, 12 metre yüksekliğinde "Truva Atı" yapıldı.
1986 - İstanbul Boğazı'nda, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün yapımına başlandı.
1987 - Washington'dan Boston'a giden bir yolcu treni, bir başka trenle çarpıştı: 16 kişi öldü.
1990 - Pakistan'ın Sind eyaletinde bir yolcu treni, bir yük treni ile çarpıştı: 307 kişi öldü, 700 kişi de yaralandı.
2004 - Afganistan'da Loya Jirga (Büyük Meclis), yeni anayasayı kabul etti.
2004 - Gürcistan'da "Kadife Devrim" öncülerinden Mihail Saakaşvili, Eduard Şevardnadze'nin yerine devlet başkanı seçildi.
2004 - Uzay aracı Spirit Mars'a iniş yaptı.
2006 - İsrail Başbakanı Ariel Şaron beyin kanaması geçirerek komaya girdi. Yeni parti Kadima'nın 28 Mart'taki seçim zaferinden sonra Ehud Olmert, İşçi Partisi lideri Amir Peretz ile yeni hükûmeti kurdu ve başbakan oldu.
2007 - 110. Amerika Birleşik Devletleri Kongresi toplandı ve Nancy Pelosi'yi ABD tarihindeki ilk kadın Temsilciler Meclisi Başkanı seçti.
2010 - Burç Halife'nin inşaatı tamamlandı ve dünyanın en yüksek gökdeleni ünvanını elde etti.

Doğumlar 89

659 - Zeynelâbidîn, İsmâiliyye'nin üçüncü İmamı (ö. 712)
1076 - Zhezong, Çin'in Song Hanedanı'nın yedinci imparatoru (ö. 1100)
1338 - V. Muhammed, Gırnata Emiri (ö.1391)
1341 - Wat Tyler, İngiliz devrimci lider (ö.1381)
1643 - Isaac Newton, İngiliz matematikçi ve modern fiziğin kurucusu (ö. 1727)
1710 - Giovanni Battista Pergolesi, İtalyan müzisyen (ö. 1736)
1747 - Dominique Vivant Denon, Fransız sanatçı, ressam, diplomat ve yazar (ö. 1825)
1785 - Jacob Grimm, Alman yazar (Grimm Kardeşler'in büyüğü) (ö. 1863)
1797 - Wilhelm Beer, Alman banker, astronom ve iş insanı (ö. 1850)
1809 - Louis Braille, Fransız eğitimci (görme engellilerce yaygın olarak kullanılan ve kendi adıyla anılan Braille alfabesini icat eden) (ö. 1852)
1847 - I. Niko Dadiani, Megrelya Prensliği'nin son prensi (ö. 1903)
1848 - Katsura Tarō, Japonya Başbakanı (ö. 1913)
1851 - Bedrifelek Kadınefendi, II. Abdülhamid'in ikinci eşi (ö. 1930)
1853 - Şayân Kadınefendi, V. Murad'ın üçüncü eşi (ö. 1945)
1857 - Émile Cohl, Fransız çizer ve animatör (ö. 1938)
1861 - Mehmet Vahideddin, Osmanlı'nın son padişahı (ö. 1926)
1864 - George Albert Smith, İngiliz Kraliyet Astronomi Derneği Üyesi, mucit ve öncü film yönetmeni (ö. 1959)
1866 - Ernest Mangnall, İngiliz teknik direktör (ö. 1932)
1873 - Avram Galanti Bodrumlu, Türk eğitimci, tarihçi ve siyasetçi (ö. 1961)
1876 - Augustus John, İngiliz ressam ve grafik sanatçısı (ö. 1961)
1882 - Yoshijirō Umezu, Japon asker (ö. 1949)
1894 - Evariste Lévi-Provençal, Fransız Orta Çağ tarihçisi, oryantalist, Arap Dili ve Edebiyatı uzmanı ve İslam tarihçisi (ö. 1956)
1896 - André Masson, Fransız ressam (ö. 1987)
1900 - Ernesto Palacio, Arjantinli tarihçi (ö. 1979)
1900 - Nazlı Ecevit, Türk ressam (ö. 1985)
1903 - Georg Elser, Alman marangoz (Hitler'e karşı başarısız suikast girişiminde bulunan) (ö. 1945)
1905 - Aristid von Grosse, Alman-Amerikalı kimyager ve akademisyen (ö. 1985)
1905 - Tore Keller, İsveçli futbolcu (ö. 1988)
1913 - Malietoa Tanumafili II, Samoa'nın devlet başkanı (ö. 2007)
1915 - Marie-Louise von Franz, İsviçreli analitik psikolog ve araştırmacı (ö. 1998)
1916 - Slim Gaillard, Amerikalı caz şarkıcısı, piyanist ve gitarist (ö. 1991)
1918 - Étienne Dailly, Fransız senatör ve hukukçu (ö. 1996)
1923 - Maurice Cazeneuve, Fransız oyuncu, yönetmen ve senarist (ö. 2016)
1924 - Charles Tone, Amerikalı siyasetçi (ö. 2018)
1925 - Abdullah Müctebavi, İranlı serbest güreşçi (ö. 2012)
1925 - Zigmas Zinkevičius, Litvan dilbilimci ve tarihçi (ö. 2018)
1926 - Margareta Niculescu, Rumen sanatçı, kuklacı, öğretmen ve tiyatro yönetmeni (ö. 2018)
1927 - Sabite Tur Gülerman, Türk ses sanatçısı (ö. 1989)
1927 - Barbara Rush, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 2024)
1928 - Maurice Rigobert Marie-Sainte, Martinikli piskopos (ö. 2017)
1929 - Amitai Etzioni, Alman sosyolog (ö. 2023)
1929 - Günter Schabowski, Alman siyasetçi (ö. 2015)
1929 - Özcan Başkan, Türk dilbilimci (ö. 1997)
1931 - Coşkun Özarı, Türk futbolcu ve teknik direktör (ö. 2011)
1931 - Nora Iuga, Rumen şair, yazar ve çevirmen
1932 - Carlos Saura, İspanyol film yönetmeni (ö. 2023)
1933 - II. İlia, Gürcü Ortodoks Kilisesi Katolikos-Patriği (ö. 2026)
1934 - Zurab Tsereteli, Gürcü ressam, mimar ve heykeltıraş (ö. 2025)
1934 - Rudolf Schuster, Slovak siyasetçi
1937 - Dyan Cannon, Amerikalı film ve televizyon oyuncusu, yönetmen, senarist, editör ve film yapımcısı
1940 - Brian Josephson, Galli teorik fizikçi
1940 - Gao Xingjian, Çin-Fransız nesir yazarı, çevirmen, tiyatro yazarı, tiyatro yöneticisi, eleştirmen, ressam ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi
1941 - George Pan Cosmatos, Yunan asıllı İtalyan film yönetmeni (ö. 2005)
1942 - John McLaughlin, İngiliz müzisyen
1943 - Hwang Sok-yong, Güney Koreli roman yazarıdır
1945 - Richard Schrock, Amerikan kimyager
1948 - Cissé Mariam Kaïdama Sidibé, Malili politikacı (ö. 2021)
1951 - Christian Chukwu, Nijeryalı millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2025)
1954 - Tina Knowles, Amerikalı iş insanı ve moda tasarımcısı
1956 - Ann Magnuson, Amerikalı aktris ve kabare sanatçısı
1956 - Nur Yoldaş, Türk pop müzik sanatçısı
1958 - Matt Frewer, Kanadalı TV ve film oyuncusu
1960 - Michael Stipe, Amerikalı şarkıcı-söz yazarıdır
1963 - Dave Foley, Amerikalı komedyen, oyuncu ve seslendirme sanatçısı
1963 - Till Lindemann, Alman müzisyen
1965 - Julia Ormond, İngiliz oyuncu
1969 - Kees van Wonderen, eski Hollandalı futbolcu
1971 - Tayfun Güneyer, Türk senarist ve yönetmen
1978 - Marcello Bravo, Avusturyalı dansçı ve porno yıldızı
1980 - Bobbi Eden, Hollandalı aktris ve porno film oyuncusu
1980 - Öner Erkan, Türk oyuncu
1980 - Miguel, Portekizli eski futbolcu
1984 - İbrahim Akın, Türk futbolcu
1985 - Gökhan Gönül, Türk futbolcu
1985 - Al Jefferson, Amerikalı profesyonel basketbolcu
1986 - Younès Kabou, Fransız eski millî futbolcu
1986 - James Milner, İngiliz futbolcu
1987 - Marissa Coleman, Amerikalı basketbolcu
1988 - Gülşah Durbay, Türk gıda mühendisi ve siyasetçi, Şehzadeler belediye başkanı (ö. 2025)
1989 - Aras Aydın, Türk oyuncu
1990 - Iago Falque, İspanyol futbolcu
1990 - Alberto Paloschi, İtalyan futbolcu
1990 - Toni Kroos, Alman futbolcu
1992 - Quincy Promes, Hollandalı futbolcu
1996 - Emma Mackey, İngiliz-Fransız oyuncu
1997 - Ante Žižić, Hırvat profesyonel basketbolcu
1997 - Gino Mäder, İsviçreli yol ve pist bisikleti yarışçısı (ö. 2023)
2003 - Jaeden Martell, Amerikalı oyuncu
2005 - Daphne Keen, İngiliz-İspanyol çocuk oyuncu

Ölümler 117

1309 - Folignolu Angela, İtalyan mistik ve yazar (d. 1248)
1761 - Stephen Hales, İngiliz fizyolojist, kimyacı ve mucit (d. 1677)
1782 - Ange-Jacques Gabriel, Fransız mimar (d. 1698)
1786 - Moses Mendelssohn, Alman filozof (d. 1729)
1825 - I. Ferdinando, Sicilyateyn Kraliyeti'nin Kralı (d. 1751)
1877 - Cornelius Vanderbilt, Amerikalı girişimci (d. 1794)
1882 - John William Draper, Amerikalı bilim insanı, filozof, hekim, tarihçi, kimyager ve fotoğrafçı (d. 1811)
1886 - Pyotr Tkaçov, Rus yazar, eleştirmen ve devrimci (d. 1844)
1891 - Pierre de Decker, Belçikalı politikacı, devlet adamı ve yazar (d. 1812)
1892 - James Redhouse, İngiliz dil bilgini, mütercim ve sözlük yazarı (d. 1811)
1896 - Henri Alfred Jacquemart, Fransız heykeltıraş (d. 1824)
1910 - Frederick Matthew Darley, Yeni Güney Galler'in 6. Yüksek Yargıcı (d. 1830)
1913 - Alfred Graf von Schlieffen, Alman general (d. 1833)
1915 - Anton von Werner, Alman ressam (d. 1843)
1919 - Georg von Hertling, Alman devlet adamı ve düşünür (d. 1843)
1924 - René Basset, Fransız şarkiyatçı (d. 1855)
1927 - Süleyman Nazif, Türk şair, yazar ve devlet adamı (d. 1870)
1929 - Cemil Arıcan, Türk siyasetçi (d. 1880)
1936 - James Churchward, İngiliz asker, araştırmacı, kaşif, balık uzmanı, maden bilimcisi ve tarihçi (d. 1851)
1941 - Henri Bergson, Fransız filozof ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1859)
1960 - Albert Camus, Fransız yazar, düşünür ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1913)
1961 - Erwin Schrödinger, Avusturyalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1887)
1963 - Muzaffer Sarısözen, Türk folklorcu, Türk halk müziği sanatçısı ve derleyici (d. 1899)
1965 - T.S. Eliot, ABD asıllı Britanyalı şair, oyun yazarı ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (d. 1888)
1966 - Georges Theunis, Belçika'nın 24. Başbakanı (d. 1873)
1967 - Boris Kraigher, Sloven komünist partizan, eski Slovenya Sosyalist Cumhuriyeti Başbakanı (d. 1914)
1975 - Carlo Levi, İtalyan ressam, yazar, doktor, aktivist ve antifaşist (d. 1902)
1989 - Junko Furuta, Öldürülen Japon genç kız (d. 1971)
2000 - Spiros Markezinis, Yunan siyasetçi (d. 1909)
2003 - Sabiha Gürayman, Türk inşaat mühendisi ve voleybolcu (Türkiye'nin ilk kadın inşaat mühendisi) (d. 1910)
2010 - Kemal Demir, Türk hekim, siyasetçi ve Kızılay Genel Başkanı (d. 1921)
2010 - Tsutomu Yamaguchi, Japon mühendis (d. 1916)
2013 - Şenay Yüzbaşıoğlu, Türk pop müzik şarkıcısı ve söz yazarı (d. 1947)
2013 - Tony Lip, Amerikalı oyuncu (d. 1930)
2014 - Mrinal Das, Bangladeşli komünist siyasetçi ve sendikacı (d. 1948)
2014 - Sergey Kozlov, eski Sovyet ve Rus futbolcu ve teknik direktördür (d. 1960)
2015 - Pino Daniele, İtalyan şarkıcı, gitarist ve söz yazarı (d. 1955)
2015 - Azizullah Ludin, eski Afganistan Bağımsız Seçim komisyonu üyesi siyasetçi (d. 1939)
2015 - Natalino Pescarolo, İtalyan Katolik Piskopos (d. 1929)
2015 - Stuart Scott, Amerikalı spor spikeri ve spor yorumcusu (d. 1965)
2015 - René Vautier, Fransız film yönetmeni (d. 1928)
2016 - Tom Allin, İngiliz kriket oyuncusu (d. 1987)
2016 - Stephen W. Bosworth, Amerikalı akademisyen ve diplomat (d. 1939)
2016 - Michel Galabru, Fransız oyuncu (d. 1922)
2016 - Jorge Lepra, Uruguaylı diplomat ve siyasetçi (d. 1942)
2016 - Achim Mentzel, Alman müzisyen ve oyuncu (d. 1946)
2016 - Maja Maranow, Alman oyuncu (d. 1961)
2016 - Andres Rodríguez, Venezuelalı iş insanı ve at binicisi (d. 1984)
2016 - Robert Stigwood, Avustralyalı film yapımcısı (d. 1934)
2016 - Sedat Üründül, Türk yüksek inşaat mühendisi ve müteahhit (d. 1919)
2017 - Hişam el-Uteybi, Kuveytli eski bakan ve siyasetçidir (d. 1946)
2017 - Heinz Billing, Alman fizikçi ve bilgisayar mühendisidir (d. 1914)
2017 - William J. Cason, Amerikalı siyasetçi ve avukat (d. 1924)
2017 - Willie Evans, Siyahi profesyonel Amerikan futbolcusu (d. 1937)
2017 - Jordi Pagans i Monsalvatje, İspanyol ressamdır (d. 1932)
2017 - Ezio Pascutti, İtalyan futbolcu ve teknik direktör (d. 1937)
2017 - Georges Prêtre, Fransız orkestra şefi (d. 1924)
2017 - Anna Senkoro, Tanzanyalı siyasetçi (d. 1962)
2017 - Gabriel Tang, Güney Sudanlı isyancı milislerin lideri general (d. 1960)
2017 - Anthony Tu Shihua, Çinli Katolik piskopos (d. 1919)
2018 - Aharon Appelfeld, İsrailli romancı ve yazar (d. 1932)
2018 - Ulhas Bapat, Hint santoor enstrümanı çalan bir müzisyendir (d. 1950)
2018 - Brendan Byrne, Amerikalı siyasetçi (d. 1924)
2018 - Johannes Brost, İsveçli oyuncu ve komedyendir (d. 1946)
2018 - Lyli Herse, Eski Fransız kadın bisiklet yarışçısıdır (d. 1928)
2018 - Senichi Hoshino, eski Japon beyzbolcu ve spor antrenörüdür (d. 1947)
2018 - Vladimir Yankilevsky, Rus sanatçıdır (d. 1938)
2019 - İvan Bortnik, Sovyet-Rus oyuncu (d. 1939)
2019 - Harold Brown, Amerikalı nükleer fizikçi (d. 1927)
2019 - John Burningham, İngiliz çocuk kitapları yazarı ve çizerdir (d. 1936)
2019 - Harold Demsetz, Amerikalı ekonomist (d. 1930)
2019 - Leo J. Dulacki, Amerikalı asker (d. 1918)
2019 - Turhan Erdoğan, Türk akademisyen ve inşaat mühendisi (d. 1938)
2019 - Miguel Gallastegui, İspanyol bask pelota (pelotari) sporcusudur (d. 1918)
2019 - David Garman, İngiliz mucit ve iş adamıdır (d. 1922)
2019 - Louisa Moritz, Küba asıllı Amerikalı oyuncu ve avukattır (d. 1946)
2019 - Norman Snider, Kanadalı senarist ve oyuncu (d. 1945)
2020 - Oliver Batali Albino, Güney Sudanlı politikacı (d. 1935)
2020 - Guy Arnold, Britanyalı kâşif, eğitimci, gazeteci, kuzey-güney ilişkileri uzmanı, seyahat ve politika yazarı (d. 1932)
2020 - Russell Bannock, Kanadalı savaş pilotu ve yazar (d. 1919)
2020 - Herbert Binkert, Alman millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1923)
2020 - Tom Long, Avustralyalı aktör (d. 1968)
2020 - Lorenza Mazzetti, İtalyan film yönetmeni, romancı, ressam ve fotoğraf sanatçısı (d. 1927)
2020 - Walter Ormeño, Perulu eski millî futbolcu (d. 1926)
2021 - Tom Acker, Amerikalı beyzbolcu (d. 1930)
2021 - Anatoliy Butenko, Ukraynalı siyasetçi (d. 1938)
2021 - Sandra Hutchens, Amerikalı kamu güvenliği yetkilisi ve siyasetçi (d. 1955)
2021 - Franco Loi, İtalyan şair ve deneme yazarı (d. 1930)
2021 - Laurent Mailhot, Kanadalı tarihçi, yazar, profesör, deneme yazarı ve edebiyat eleştirmenidir (d. 1931)
2021 - John Muckler, Kanadalı profesyonel eski buz hokeyi oyuncusu, antrenör ve yönetici (d. 1934)
2021 - Elias Rahbani, Lübnanlı bir müzisyen, besteci, söz yazarı, orkestra şefi (d. 1938)
2021 - Tanya Roberts, Amerikalı oyuncu, yapımcı ve komedyen (d. 1955)
2021 - M. R. Schunker, Hint Donanması'nda görev almış amiral rütbesindeki eski asker (d. 1924)
2021 - Gregory Sierra, Amerikalı aktör (d. 1937)
2021 - Martinus Veltman, Hollandalı teorik fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1931)
2022 - Javier Astúa, Kosta Rikalı millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1968)
2022 - Joan Copeland, Amerikalı oyuncu (d. 1922)
2022 - William M. Ellinghaus, Amerikalı girişimci ve iş adamı (d. 1922)
2022 - Irma Mico, Avusturya-Macaristan doğumlu Fransız direniş savaşçısı (d. 1914)
2022 - Stelios Serafidis, Yunan eski millî futbolcu (d. 1935)
2023 - Thirumagan Evera, Hint siyasetçi (d. 1977)
2023 - David Gold, İngiliz iş adamı ve yönetici (d. 1936)
2023 - Elwood Hillis, Amerikalı hukukçu ve siyasetçi (d. 1926)
2023 - Pierre Joassin, Belçikalı film yönetmeni ve senarist (d. 1948)
2023 - Alan Mackay-Sim, Avustralyalı biyomedikal teknisyeni (d. 1951)
2023 - Rosi Mittermaier, Alman kayakçı (d. 1950)
2023 - Beeyar Prasad, Hint söz yazarı, senarist, televizyon sunucusu ve şair (d. 1961)
2023 - Hans Rebele, orta saha mevkiinde oynamış Alman eski millî futbolcu (d. 1943)
2023 - Fay Weldon, İngiliz yazar (d. 1931)
2024 - Ayla Algan, Türk tiyatro sanatçısı, sinema oyuncusu ve şarkıcı (d. 1937)
2024 - Glynis Johns, Britanyalı sinema oyuncusu, dansçı, piyanist ve şarkıcı (d. 1923)
2025 - Emilio Echevarría, Meksikalı oyuncu (d. 1944)
2025 - Mohsen Habacha, Tunuslu futbolcu (d. 1942)
2025 - Elisabeth Haarr, Norveçli tekstil sanatçısı (d. 1945)
2025 - Anjana Sultana, Bangladeşli aktris ve dansçı (d. 1965)
2025 - Claude Allègre, Fransız politikacı ve coğrafi kimyager (d. 1937)
2025 - Yılmaz Urul, Türk futbolcu (d. 1942)

Özel günler 2

Myanmar Ulusal Günü
Diyarbakır'da Süleyman Nazif'i Anma Günü