Tartışma yazısında iddia ve kanıt nasıl ayrılır?
Tartışma yazısında iddia, savunulan görüş; kanıt, bu görüşü destekleyen incelenebilir dayanak; gerekçe ise ikisi arasındaki bağlantıdır. Öğrenci bu görevleri ayırdığında yalnız “bence” diyerek veya alıntı yığarak yazıyı tamamlamaz. Kapsamı belirli bir soru, uygun kaynak ve adil karşı görüş çalışması, savın gücünü görünür kılar.
İddia ile dayanağı ayırmak
1. Tartışmalı soru netleştirilir “Okulda telefon kullanılmalı mı?” sorusunda hangi yaş grubu, zaman ve kullanım amacı konuşulduğu belirsizse iddia dağılır. Öğrenci önce kapsamı daraltır: “Ders sırasında araştırma için öğretmen izniyle telefon kullanılmalı mı?” Böylece savunacağı görüş ve olası karşı görüş tanımlanabilir. Öğretmen örnek bir paragrafta görüş cümlesini işaretler, sonra o görüşün nedenlerini ayrı sorar. “Bence iyi” bir tutum bildirir; okurun değerlendireceği gerekçeli bir iddia için ölçüt ve durum gerekir. 2. İddia ve kanıt ayrı cümlelere ayrılır İddia, okurun kabul etmesi istenen savdır; kanıt ise onu desteklemek üzere sunulan gözlem, güvenilir veri veya ilgili kaynaktan bilgidir. “Telefon dikkat dağıtır” iddia olabilir, ama kendi başına veri değildir. “Bu sınıfta izin verilen beş derste gözlenen kesinti sayısı” bir ölçüm olabilir; örneklem ve yöntemi açıklanmadan genel hükme dönüşmez. Öğrenci metninde iddianın altını bir renkle, somut dayanağın altını başka renkle çizer. Gerekçe, bu ikisi arasındaki bağı kendi sözcükleriyle kurar. 3. Kaynağın uygunluğu denetlenir Rastgele bir kişisel öykü, herkese ilişkin nedensel sonuca yetmez. Öğrenci kaynağın neyi, ne zaman ve kimler üzerinde incelediğini sorar. Konuya ilişkin güvenilir bir rapor bile başka yaş grubu veya bağlamdan geliyorsa sınıfın sorusuna doğrudan yanıt vermeyebilir. Alıntıyı metne yapıştırmak yerine gerekli veriyi doğru biçimde özetler ve kaynağını gösterir. Öğretmen “kanıt var” kutusu işaretlendi diye tartışmanın bittiğini varsaymaz; kanıtın iddiayla ilişkisi ve sınırlılığı konuşulur.
Gerekçe ve karşı görüşle yazmak
4. Gerekçe, bağlantıyı açık eder İyi bir paragraf iddia, uygun kanıt ve kanıtın neden önemli olduğunu açıklayan gerekçeden oluşur. Örneğin öğrenciler sınıf ölçümünde izinli kullanımda daha az görev dışı geçiş gözlediyse, bunun önerilen kuralla ilişkisi anlatılmalıdır. Ölçüm gözlemselse başka etkenler bulunabileceği eklenir. “Bu veri görüşümü kanıtlar” cümlesi tek başına bağ kurmaz. Öğretmen eksik gerekçeli ve gerekçesi açık iki kısa paragrafı karşılaştırıp okurun hangisinde mantığı izleyebildiğini tartıştırır. 5. Karşı görüş adil biçimde temsil edilir Öğrenci karşı görüşü “herkes özgürlük istiyor” gibi kolay çürütülecek bir biçime indirgemez. Örneğin ders sırasında bildirimlerin dikkati bölmesi somut ve güçlü bir itirazdır. Önce itirazı doğru özetler, ardından izinli araştırma kullanımının sınırı, cihaz erişimi ve bildirim ayarları gibi koşullarla yanıtlar. Karşı görüşün tümünü ortadan kaldırması gerekmez; hangi koşulda kendi iddiasının zayıfladığını kabul etmesi yazıyı daha dürüst kılar. Bu çalışma, görüşe katılmakla kanıtı değerlendirmeyi ayırır. 6. Yeni konuda bağımsız paragraf yazılır Öğrenmeyi ölçmek için aynı telefon tartışması ezberletilmez. “Okul bahçesinde yeni bir alan ayrılmalı mı?” gibi başka bir soru verilir. Öğrenci tek bir açık iddia, ilgili kanıt, bağlantıyı açıklayan gerekçe ve bir karşı görüş yazar. Kaynak verisi yoksa kanıt uydurmaz; hangi veriye ihtiyaç duyduğunu belirtir. Değerlendirmede görüşünün öğretmeninkiyle aynı olması aranmaz. İddianın kapsamı, verinin uygunluğu, gerekçenin açıklığı ve karşı görüşe doğrulukla yanıt verilmesi ayrı incelenir.