Raster ve vektör veri arasındaki fark nedir?
CBS'de raster, düzenli hücrelerden oluşan ızgara; vektör ise koordinatlı nokta, çizgi ve poligon geometrileridir. Uydu görüntüsü ve yükselti raster olarak, yol orta çizgisi ve idari sınır çoğu zaman vektör olarak tutulur. İki biçim birbirine dönüştürülebilir, fakat dönüşüm ayrıntı, sınır ve alan hesabını etkiler.
Hücre ve geometri mantığı
1. Raster neyi temsil eder? Rasterda her hücrenin bir değeri veya bant dizisi vardır. Yükselti, sıcaklık ve yansıma gibi sürekli değişkenlerin uzamsal örnekleri için uygundur. Hücre boyutu ve konumu, hangi küçük nesnelerin ayrılabileceğini belirler. Otuz metrelik bir hücre, içinde farklı bitki ve yol parçaları varsa onların birleşik sinyalini taşıyabilir. NoData denen boş değer ile ölçülmüş sıfır farklıdır. Hücre sayısı coğrafi alan ve çözünürlüğe göre hızla büyüdüğünden depolama ve işlem maliyeti de artabilir. 2. Vektör neyi temsil eder? Nokta bir kuyu konumunu, çizgi bir yol eksenini, poligon bir göl sınırını temsil edebilir. Her geometrinin ad, tarih ve sınıf gibi öznitelikleri olabilir. Çizgiler düğüm bağlantısıyla ağ analizine, poligonlar kesişim ve sınır sorgularına elverişlidir. Ancak vektör sınırı gerçekte tam ve zamansız bir çizgi demek değildir: kıyı mevsimle oynayabilir, kaynağın ölçüm hatası vardır. Çok yoğun eğriyi az köşeyle basitleştirmek şekli değiştirir. Bir yolun tek çizgisi gerçek genişliğini göstermez. 3. Hangi soru hangisine uygundur? Bir vadide yükseltinin her yerdeki değişimi veya uydu spektral bantları raster mantığına uygundur. Bir otobüs hattının kavşak bağlantıları ve adresli binalar vektör için daha doğaldır. USGS, yol ve dere gibi aynı özelliğin iki veri biçimiyle de temsil edilebildiğini açıklar; tek zorunlu biçim yoktur. Sorunun ölçeği, kaynak ölçüm biçimi ve yapılacak analiz tercih belirler. Raster görsel olarak pürüzlü görünse bile nicel ölçüm taşıyabilir; vektör çok düzgün çizilmiş olsa bile kaynak doğruluğu düşük olabilir.
Dönüşüm ve ölçüm sonuçları
4. Vektör rastera nasıl çevrilir? Bir nokta, çizgi veya poligona karşılık gelen ızgara hücrelerine değer atanır. Hücre büyüklüğü küçük bir derenin tamamen kaçırılıp kaçırılmayacağını etkiler. Poligon kenarı basamaklı görünür ve hücre merkezinin içeride olması gibi seçimler alanı değiştirir. QGIS/GDAL araçları hedef çözünürlük ve genişliği açık parametre olarak ister. Farklı değerler aynı hücreye denk geldiğinde öncelik kuralı gerekir. Rasterlaştırmadan sonra sayılan hücre alanı özgün vektör geometrisinin alanıyla tam aynı olmayabilir. 5. Raster vektöre nasıl çevrilir? Bir sınıflandırılmış rasterdaki bitişik aynı değerli hücreler poligonlaştırılabilir. QGIS rasterdan piksel sınırlarına dayalı poligonlar oluşturabilir; NoData pikselleri atlanabilir. Çıktı kenarı çoğu zaman merdiven gibidir; yumuşatma köşe sayısını azaltır ama kaynak ölçümün ayrıntısını artırmaz. Sürekli yükselti rasterını doğrudan tek poligon kümesine çevirmek yerine belirli eşik veya eş yükselti çizgisi seçmek gerekir. Hata ve piksel boyutu vektör biçimine geçince kaybolmuş sayılmaz. 6. Karşılaştırmada hangi tuzaklar var? Raster ile vektörü birleştirirken koordinat sistemi, piksel hizası, çözünürlük ve ölçülen özelliğin tanımı eşlenir. Bir kıyı poligonu ile otuz metrelik su pikselinin sınırının birebir çakışması beklenmez. Alan ve uzunlukları uygun projeksiyonla hesaplayın; ekran üzerindeki şekil keskinliğini doğrulukla karıştırmayın. Dosya biçimini, tarihini, NoData tanımını ve dönüşüm parametrelerini paylaşmak hesabın tekrarını sağlar. Kadastro ya da güvenlik kararı için resmî kaynak duyarlığı ayrıca aranır.