Karanlık madde nedir?
Karanlık madde, ışıkla olağan madde gibi etkileşmediği halde kütleçekimsel etkilerinden varlığı çıkarılan maddeye verilen addır. Doğası henüz bilinmiyor; “karanlık” sözü, doğrudan ışık yaymadığını veya yansıtmadığını anlatır.
Varlığına dair kanıtlar
Galaksilerin dış bölgelerindeki yıldız ve gazın dönüş hızları, yalnızca görünen maddenin çekimiyle beklenenlerden farklıdır. Galaksi kümelerinde üyelerin hareketleri ve kütleçekimsel merceklenme, yani uzak ışığın kütle tarafından bükülmesi, ek kütleye işaret eder. Kozmik mikrodalga arka planındaki örüntüler ile büyük ölçekli yapı da birlikte incelenir. Tek bir ölçüm mutlak kanıt olarak sunulmaz; bağımsız gözlemler ve alternatif modeller karşılaştırılır. Karanlık madde kara delik veya ışığı geçirmeyen sıradan tozla otomatik olarak özdeş değildir.
Neyi biliyoruz, neyi bilmiyoruz?
Karanlık maddenin parçacıklarının ne olduğu kesinleşmiş değildir; çeşitli parçacık adayları ve değiştirilmiş çekim önerileri test edilmektedir. Bir adayın kabulü için hem kozmolojik gözlemlerle hem laboratuvar veya astrofizik ölçümleriyle uyum gerekir. Karanlık enerji ise evrenin genişleme hızının değişmesiyle ilişkili ayrı bir kavramdır. “Karanlık” sözcüğünün ikisinde de kullanılması aynı şey oldukları anlamına gelmez. Bilimsel tablo, kanıtların gücü ile maddenin mikroskobik kimliği hakkındaki belirsizliği ayrı tutar.