İdari yargı nedir?

İdari yargı, idarenin belirli işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıkları inceleyen yargı alanıdır. İdare mahkemeleri, vergi mahkemeleri ve ilgili üst yargı mercileri farklı görevler üstlenir. Bir kamu kurumunun taraf olması tek başına her uyuşmazlığı idari yapmaz. Görev, ilişkinin niteliği ve özel düzenlemelerle belirlenir.

Başlıca dava ve inceleme türleri

1. İptal davası İdari işlemin hukuka uygunluğu incelenir. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden denetim gündeme gelebilir. Amaç, mahkemenin idarenin yerine geçerek her tercihi yeniden yapması değildir; hukuka uygunluk denetimidir. 2. Tam yargı davası İdari işlem veya eylemlerden kaynaklanan hak ihlallerinin giderilmesi, özellikle zararların karşılanması talep edilebilir. İptal istemiyle tazminat istemi aynı değildir. Ön başvuru ve birlikte ileri sürme koşulları olaya göre değişebilir. 3. Görev ve süre Doğru yargı kolu kadar doğru mahkeme ve dava zamanı önemlidir. Vergi ve bazı özel alanlarda farklı kurallar vardır. Her idari uyuşmazlık için tek bir başvuru süresi söylemek yanıltıcıdır.

Usulün önemli özellikleri

4. Yazılılık ve araştırma İdari yargıda yazılı usul esastır ve mahkemenin resen araştırma yetkisi bulunur. Bu, tarafın olayları ve belgeleri açıklama ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Dilekçede istenen sonuç ve ilgili işlem açık belirtilmelidir. 5. Geçici koruma Yürütmenin durdurulması, kanuni şartları olan geçici korumadır. Dava açılmış olması tek başına her işlemi askıya almaz. Özel usuller ve istisnalar ayrıca değerlendirilir. 6. Karar ve kanun yolu İstinaf ve temyiz imkanları karar türüne ve güncel koşullara bağlıdır. Her karar için aynı yol açık değildir. Kararın tebliği, kesinliği ve uygulanması ayrı konulardır. Elektronik dosya takibi, usulüne uygun başvuru ve süre incelemesinin yerine geçmez.