Haritada renk ölçeği neden yanıltıcı olabilir?
Bir haritadaki renk, ölçülen olgunun kendisi değil veriyi göstermek için seçilen görsel koddur. Aynı sayılar farklı sınıf aralıkları, başlangıç ve bitiş değerleri veya renk dizileriyle çok farklı bir örüntü izlenimi verebilir. İyi yorum için lejant, birim, payda, tarih, mekânsal sınır ve eksik veri işaretleri birlikte okunmalıdır.
Veri türü ve sınıf sınırları
1. Renk sırası neyi ifade eder? Azdan çoğa giden nüfus yoğunluğu gibi sıralı bir değişkende açık renkten koyuya giden ardışık ölçek anlaşılabilir. Sıfırın iki tarafında artış ve azalış varsa iki uca ayrılan, ortası anlamlı bir ayrışan ölçek uygundur. Toprak türü gibi sırası olmayan sınıflarda ise ayrı tonlar kullanılmalı, koyuluğun büyüklük ima etmesine izin verilmemelidir. ColorBrewer bu üç türün harita kullanımını açıkça ayırır. Haritacı bir kategoriyi kırmızıya boyadı diye o yer tehlikeli veya bir başka kategori düşük değerli sayılmaz. 2. Sınıf eşikleri sonucu nasıl değiştirir? İki il 9,9 ve 10,1 değerine sahipken sınır 10 seçilirse farklı renklerde görünebilir; aralarındaki gerçek fark küçüktür. Eşit aralık, eşit sayıda bölge ve doğal kümelenme farklı eşikler üretir. Bazı dağılımlarda çoğunluk dar bir değer bandına sıkışır; uç değer ölçeği uzatınca küçük farklar görünmez olur. Sınıf sayısını, kesme noktalarını, en küçük ve en büyük gözlemleri belirtin. Bir haritanın sınıflarını değiştirip diğerinin renklerini aynen kullanmak tarihsel değişimi abartabilir veya gizleyebilir. 3. Renkli alanın büyüklüğü önemli midir? Koroplet haritasında büyük idari bölge geniş renkli yüzey kaplar, fakat nüfusu az olabilir. Toplam vaka ya da kişi sayısını yalnız bölgeye renk doldurarak göstermek büyük bölgeleri gereğinden önemli gösterebilir. Nüfusa oran, alan yoğunluğu veya başka uygun payda soruya göre seçilmelidir. O oran da küçük paydalı yerlerde değişken olabilir. Sınırın il, ilçe veya mahalle olarak çizilmesi örüntüyü değiştirebilir; aynı veri farklı idari bölünmeyle yeniden gruplanınca sonuç değişir.
Karşılaştırma ve erişilebilirlik
4. Eksik veri nasıl gösterilmeli? Ölçülmeyen yer ile sıfır değer alan yer aynı renkte olmamalıdır. Bulutla kaplı uydu pikseli, nüfus açıklanmayan ilçe ve ölçüm arızası farklı nedenlerle boş kalabilir. Bunları ayrı tarama veya nötr renk ve açıklama ile gösterin. Veri yayımlayan kurumun güncelleme tarihi ve yöntem değişikliği de karşılaştırmayı etkiler. Lejanttaki belirsizlik aralığı veya yıldız notu dikkat çekmese de sonucu yorumlarken vazgeçilmezdir. 5. Ekran ve erişilebilirlik neyi değiştirir? Kırmızı-yeşil karşıtlığı birçok okuyucu için ayırt edilmesi güç olabilir. Baskıdaki gri tonlama, düşük kontrastlı telefon ekranı veya renk profili de sınıfları birbirine yaklaştırır. Açık-koyu basamaklarının yeterli olması, doğrudan sayısal etiketler ve gerektiğinde desen kullanımı haritayı daha erişilebilir yapar. Çok canlı renkleri yalnız dikkat çekmek için seçmek, veride olmayan keskin bir sınır hissi yaratabilir. Haritayı hem normal hem siyah-beyaz görüntüde örnekleyerek kontrol edin. 6. İki harita nasıl dürüst karşılaştırılır? Önce birim ve paydayı, sonra tarih aralığı ile idari sınırı eşleyin. Aynı değişkenin yıllar arası iki haritasında renk sınıfları aynıysa görsel değişim daha anlamlıdır; farklı ölçekse bunu büyük harflerle açıklamak gerekir. ColorBrewer'ın veri türüne göre renk seçimi önerileri başlangıçtır, otomatik doğruluk damgası değil. Haritadaki koyu alanın gerçekte kaç birim olduğunu, güven aralığını ve ölçüm yöntemini kaynak tabloda doğrulayın. Kritik sağlık veya afet kararı için tek bir renkli görsele değil yetkili kurumun güncel sayısal ve yerel verisine bakın.