Diyabet nedir?
Diyabet, kan şekerinin uzun süre yüksek seyrettiği metabolik hastalıklar grubudur. İnsülinin yeterince üretilememesi veya etkili kullanılamaması temel rol oynar. Yalnızca fazla şeker yemekle açıklanamaz. Farklı türlerin gelişimi, tedavisi ve izlem gereksinimleri değişir; tanı belirtilere bakılarak değil, uygun testlerle konulur.
Türler, belirtiler ve tanı
1. İnsülinin görevi İnsülin, glikozun hücreler tarafından kullanılmasını ve enerji dengesini düzenlemeye yardım eder. Eksikliğinde veya etkisinin azaldığı durumda kan şekeri yükselebilir. Kan şekeri yalnızca yenen tatlılardan değil, farklı besinlerden ve vücudun kendi üretiminden etkilenir. 2. Başlıca türler Tip 1 diyabette insülin üreten hücrelerin kaybı söz konusudur; insülin tedavisi yaşamsaldır. Tip 2 diyabette insülin direnci ve zamanla yetersiz üretim rol oynar. Gebelik diyabeti gebelikte ortaya çıkar ve ayrı takip gerektirir. 3. Olası belirtiler Sık idrara çıkma, çok susama, yorgunluk, bulanık görme ve açıklanamayan kilo kaybı görülebilir. Bazı kişilerde uzun süre belirti olmayabilir. Açlık şekeri, HbA1c veya başka testler klinik koşullara göre değerlendirilir.
Günlük yönetim ve güvenlik
4. Bütüncül tedavi Beslenme, hareket, gerekli ilaçlar ve eğitim birlikte planlanır. Herkese aynı yasak listesi veya ilaç uygun değildir. Kalp-damar riski, böbrek, göz ve ayak sağlığı takip edilir. 5. Düşük kan şekeri Bazı tedaviler hipoglisemiye yol açabilir. Terleme, titreme ve sersemlik gibi belirtiler için kişiye özel eylem planı öğrenilmelidir. Bilinci kapalı veya yutamayan kişiye ağızdan yiyecek ya da içecek verilmez. 6. Acil değerlendirme Kusma, karın ağrısı, derin-hızlı soluma, belirgin uyku hali veya bilinç kaybı acil sorun gösterebilir. Diyabet tanısı olsun olmasın bu durumda acil yardım gerekir. İnsülini kendi kendine bırakmak veya internet önerisiyle değiştirmek ciddi sonuçlar doğurabilir.